Interpelacja w sprawie interpretacji przepisu rozporządzenia dotyczącego oceniania uczniów

Interpelacja w sprawie interpretacji przepisu rozporządzenia dotyczącego oceniania uczniów Interpelacja nr 9977 do ministra edukacji w sprawie interpretacji przepisu rozporządzenia dotyczącego oceniania uczniów Zgłaszający: Józefa Szczurek-Żelazko Data wpływu: 23-05-2025 Działając w wykonaniu uprawnień wynikających z art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, a także art. 192 Regulaminu Sejmu RP, niniejszym pragnę złożyć interpelację poselską w związku z sygnalizacjami uzyskanymi od jednego ze stowarzyszeń z regionu tarnowskiego, działającego na rzecz rozwoju intelektualnego oraz edukacyjnego dzieci, w przedmiocie interpretacji przepisu rozporządzenia dotyczącego oceniania uczniów, który w obecnym kształcie działa na niekorzyść zarówno uczniów, jak i nauczycieli. Jak wynika z rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 22 marca 2024 r., które zmieniło rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych: W klasach I–III szkoły podstawowej nauczyciele nie będą zadawać prac domowych do wykonania przez ucznia w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych. Wyjątek stanowią prace dotyczące usprawniania motoryki małej, czyli ćwiczeń polegających na rozwijaniu umiejętności ruchowych dłoni. W klasach IV-VIII szkoły podstawowej uczniowie nie będą mieli obowiązku wykonywania prac domowych zadawanych w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych. Wykonanie lub niewykonanie pracy domowej nie będzie oceniane. Jak wskazuje interesariusze, przepis ten w swojej nieprecyzyjnej konstrukcji, uniemożliwia nauczycielom ocenianie dodatkowych prac wykonanych przez chętnych uczniów poza obowiązkowym programem nauczania. W ich ocenie taka interpretacja przepisu prowadzi do sytuacji, w której uczeń, pomimo wykazania się inicjatywą i zaangażowaniem, nie może zostać doceniony za swoje dodatkowe wysiłki, jest to nie tylko niesprawiedliwe, ale również demotywujące dla uczniów, którzy w takiej sytuacji tracą chęć do podejmowania dodatkowych działań edukacyjnych. Dodatkowo nauczyciel, który chciałby docenić ucznia, który wykazał się ponadprzeciętną aktywnością i zaangażowaniem, mógłby naruszyć przedmiotowy zapis, a tym samym narazić się na odpowiedzialność deonotologiczną i pracowniczą. Rozwiązaniem przedmiotowej, według interesariuszy kwestii upatruje się w takich postulatach: a) podjęcie działań legislacyjnych mających na celu doprecyzowanie przepisu tak, aby umożliwiał on ocenianie dodatkowych prac uczniów, b) wsparcie nauczycieli w podejmowaniu kreatywnych działań edukacyjnych, które motywują uczniów do rozwijania swoich umiejętności i poszerzania wiedzy. Warto zaznaczyć, że dzieci i młodzież w procesie edukacji kierują się różnymi formami motywacji. Szczególnie ważna w szkolnym środowisku jest motywacja zewnętrzna, w tym docenianie wysiłku ucznia w formie oceny. Brak takiego uznania za dodatkowy wkład pracy skutkuje poczuciem, że wysiłek nie jest zauważany ani wartościowy. Uczniowie, którzy nie są motywowani ocenami za ponadprogramową pracę, często rezygnują z podejmowania wyzwań, co prowadzi do stagnacji ich rozwoju. Dzieci i młodzież naturalnie dążą do uznania swoich wysiłków. Brak pozytywnej informacji zwrotnej, np. w formie dodatkowej oceny, może skutkować przekonaniem, że ich ponadprogramowa praca nie ma znaczenia. Tymczasem docenienie w formie oceny może być silnym impulsem do działania, dając uczniowi poczucie, że jego wysiłek został zauważony i ma wartość. Brak zachęt do aktywności wykraczających poza podstawowy program edukacyjny prowadzi do sytuacji, w której uczniowie wybierają łatwiejsze sposoby spędzania czasu, takie jak scrollowanie mediów społecznościowych czy granie w gry. Te aktywności, choć atrakcyjne i relaksujące, nie rozwijają ich umiejętności ani talentów, które mogłyby przyczynić się do sukcesu w przyszłości. W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedź na wskazane poniżej pytania: Czy ministerstwo dostrzega wskazaną problematykę i planuję zmiany w tym zakresie, ukierunkowane na realizację postulatów interesariuszy? Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie zmian zmierzających do modyfikacji rozporządzenia zgodnie z kierunkiem wskazanym w treści interpelacji? Czy nauczyciel, który w obecnym stanie prawnym wystawiłby ocenę za dodatkowe zadanie domowe dla aktywnego ucznia naraża się na odpowiedzialność zawodową i pracowniczą? Mając na uwadze powyższe, proszę o rozpatrzenie mojej interpelacji w terminie przewidzianym w art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP.

Odpowiedź na interpelację w sprawie interpretacji przepisu rozporządzenia dotyczącego oceniania uczniów Odpowiedź na interpelację nr 9977 w sprawie interpretacji przepisu rozporządzenia dotyczącego oceniania uczniów Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 16-06-2025 Szanowna Pani Poseł, w związku z interpelacją z 30 maja 2025 r. [1] w sprawie ograniczenia zadawania wybranych rodzajów prac domowych informuję, co następuje. Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [2] miała na celu ograniczenie zadawania uczniom szkół podstawowych [3] jedynie dwóch wybranych rodzajów prac domowych: pisemnych i praktyczno-technicznych. Wszelkie inne formy pracy domowej, np. nauka słówek, pojęć, dat, wierszyków, obserwacje czy też przeanalizowanie określonego zagadnienia, mogą być nadal zadawane i oceniane. Tym samym, wprowadzone zmiany nie oznaczają zniesienia obowiązku uczenia się w domu [4] . Warto zwrócić uwagę, iż w uzasadnieniu do omawianego rozporządzenia podkreślono, iż przez „pisemne (…) prace domowe” należy rozumieć w szczególności dłuższe wypowiedzi pisemne (np. rozprawka, streszczenie), wypełnianie zeszytu ćwiczeń, rozwiązywanie zadań matematycznych (…). Jednocześnie spośród pisemnych prac domowych, których nauczyciel nie będzie zadawać w klasach I–III szkoły podstawowej dla dzieci i młodzieży, będą wyłączone prace domowe w postaci ćwiczeń, które mają za zadanie usprawnianie motoryki małej [5] . Decyzja o ograniczeniu dwóch wybranych rodzajów prac domowych (pisemnych i praktyczno-technicznych) została podjęta na podstawie badań naukowych. Analiza prac badawczych wykazała, że nadmierna ilość zadań zleconych [6] do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych może prowadzić do zmęczenia uczniów, zmniejszenia zainteresowania nauką, a nawet zwiększenia nierówności edukacyjnych z uwagi na zróżnicowane zasoby dostępne w domu i wsparcie uczniów przez rodziców. W przedmiotowym rozporządzeniu jednoznacznie wskazano, że w klasach I-III nauczyciel może zadać uczniowi i ocenić ćwiczenia usprawniające motorykę małą, czyli umiejętności kluczowe dla dalszej edukacji. W przypadku uczniów klas IV – VIII ocena wszystkich form prac domowych wciąż jest możliwa, z tym, że w przypadku dwóch wybranych form (pisemnej i praktyczno-technicznej) jedynie w postaci oceny kształtującej [7] . Zagadnienie ustalenia oceny sumującej z pracy pisemnej i praktyczno-technicznej było szczegółowo analizowane w Ministerstwie w trakcie prac nad nowelizacją omawianego rozporządzenia. Ostatecznie zdecydowano, aby nauczyciel nie mógł ustalać oceny sumującej z tych dwóch wybranych form pracy domowej. Kluczowy argument, który stał za taką decyzją, odnosi się do kwestii „autorstwa” wykonanej pracy domowej. W opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej w dobie rosnącego wpływu nowoczesnych technologii na edukację i możliwości powszechnego wykorzystywania przez uczniów m.in. sztucznej inteligencji i specjalnych aplikacji na telefonach komórkowych – wątpliwe jest ocenianie pracy, co do której nie ma pewności, kto jest jej autorem. Nie przyczynia się to bowiem do realnego rozwoju i postępów w nauce, tylko sprowadza się do procesu powielania wygenerowanych treści. Podkreślono natomiast znaczenie informacji zwrotnej (czyli oceny kształtującej), której celem jest przekazywanie uczniowi informacji o jego osiągnięciach edukacyjnych pomagających w uczeniu się, poprzez wskazanie, co uczeń robi dobrze, co i jak wymaga poprawy oraz jak powinien dalej się uczyć. Jeżeli uczeń samodzielnie wykonał pracę domową, to wyżej opisany sposób komunikowania mocnych jak i słabych stron wydaje się najbardziej odpowiedni. Ministerstwo Edukacji Narodowej kieruje swoje działania na wspieranie nauczycieli w organizacji procesu dydaktycznego z uwzględnieniem ww. zmiany. W tym celu Instytut Badań Edukacyjnych–Państwowy Instytut Badawczy opracował informatory zawierające przykładowe rozwiązania i dobre praktyki przydatne w zadawaniu prac domowych zgodnie z wymogami rozporządzenia. W publikacjach zaprezentowane są także wnioski, jakie płyną z badań naukowych na temat prac domowych oraz omówione są różnorodne czynniki i strategie, wynikające z nich dla praktyki szkolnej. Informatory te mogą również stanowić wydatną pomoc dla rodziców wspierających uczniów w procesie uczenia się [8] . Poradniki można znaleźć na stronie IBE-PIB pod adresem: https://ibe.edu.pl/pl/jak-wspierac-uczniow-w-samodzielnym-uczeniu-sie-publikacje Ewaluację ww. przepisów przeprowadzi IBE-PIB. Badania przeprowadzane przez IBE-PIB mają pokazać, jak rozporządzenie zostało wdrożone w różnych szkołach. W ramach badania, zostaną m.in. zebrane opinie nauczycieli oraz uczniów, zostanie również przeanalizowane, jak zmienią się wyniki egzaminów po roku szkolnym 2024/2025 (względem zeszłych lat) w szkołach, które zaprzestały zadawania prac domowych, w porównaniu do szkół, które od lat prac domowych nie stosowały (metoda różnic w różnicach, ang. Difference-in-Difference ). Na podstawie wniosków z badań będą podejmowane decyzje o kierunku ewentualnych modyfikacji obecnie funkcjonujących rozwiązań. Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Data wpływu: 02.06.2025 r. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 438 – dalej: rozporządzenie w sprawie oceniania. [3] W szkołach ponadpodstawowych §12a. ww. rozporządzenia nie znajduje zastosowania. [4] Zgodnie z ustawą Karta Nauczyciela, nauczyciel ma prawo wyboru metod nauczania, w tym także form utrwalania wiedzy czy doskonalenia umiejętności ucznia - Art. 12 ust. 2 (Dz. U. 2024 r. poz. 986) [5] Uzasadnienie do projektu rozporządzenia, str. 3– link: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//501/12381254/13033444/dokument661078.docx [6] Z kilku przedmiotów równocześnie. [7] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.3. [8] Jeden z dostępnych poradników jest dedykowany specjalnie rodzicom: Jak wspierać uczniów w samodzielnym uczeniu się? Vademecum dla rodziców uczniów .