Interpelacja w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego

Interpelacja w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego Interpelacja nr 9946 do ministra zdrowia w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 22-05-2025 Szanowna Pani Minister, z danych Komendy Głównej Policji wynika, że w 2023 roku w Polsce doszło do 6172 zgonów samobójczych . Aż 85% ofiar to mężczyźni – przede wszystkim w wieku produkcyjnym. Samobójstwa są dziś jedną z głównych przyczyn śmierci mężczyzn w przedziale 25–45 lat, a w wielu regionach kraju wyprzedzają nawet zgony z powodu chorób serca czy wypadków drogowych. Za każdą z tych tragedii stoi konkretna osoba: syn, ojciec, partner, kolega z pracy. Za każdą także – często bezradna rodzina, która nie zdążyła pomóc. Statystyki te nie są przypadkowe – mężczyźni rzadziej niż kobiety korzystają z pomocy psychologicznej, częściej ukrywają objawy depresji i częściej wybierają metody zakończenia życia skutkujące zgonem. Przyczyny są złożone i wymagają interwencji na kilku poziomach. W przypadku mężczyzn w wieku 25–50 lat kluczową rolę odgrywa presja ekonomiczna, kulturowe stereotypy męskości („radź sobie sam”), trudności w rozpoznaniu i nazwaniu własnych emocji, brak siatki wsparcia i dostępnych punktów kontaktu z pomocą psychologiczną. W przypadku seniorów: samotność, przewlekła choroba, zanik więzi rodzinnych i deficyt opieki środowiskowej. W świetle tych danych pilna staje się potrzeba wprowadzenia kompleksowej, międzyresortowej strategii przeciwdziałania samobójstwom wzorowanej na skutecznych rozwiązaniach stosowanych w Finlandii czy Danii, opartych na wczesnej interwencji, lokalnym wsparciu oraz przełamaniu barier dostępu do pomocy. W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania: Czy Ministerstwo Zdrowia planuje opracowanie i wdrożenie narodowego programu zapobiegania samobójstwom 2025–2035 obejmującego konkretne cele, mierniki i zadania przypisane instytucjom publicznym? Czy resort planuje uruchomienie lub wsparcie ogólnopolskiej kampanii społecznej adresowanej do mężczyzn – informującej o objawach depresji, możliwościach uzyskania pomocy i przełamującej szkodliwe stereotypy? Czy ministerstwo podejmie działania na rzecz edukacji w szkołach ponadpodstawowych (w tym technikach i branżowych) w zakresie regulacji emocji, komunikacji, kryzysu psychicznego i umiejętności proszenia o pomoc , z uwzględnieniem perspektywy chłopców? Czy resort współpracuje lub planuje współpracę z organizacjami pozarządowymi prowadzącymi telefon zaufania dla mężczyzn , interwencję kryzysową i działania na rzecz grup szczególnego ryzyka? Czy rozważane jest stworzenie i finansowanie stałych punktów pierwszego kontaktu psychologicznego w urzędach gmin, ośrodkach zdrowia lub w zakładach pracy? Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje rozszerzenie bezpłatnego dostępu do psychoterapii , szczególnie dla osób dorosłych – w ramach NFZ, Funduszu Medycznego lub umów z NGO? Czy resort prowadzi analizę tzw. białych plam na mapie dostępu do psychologów, psychiatrów i terapeutów w Polsce, z uwzględnieniem powiatów i gmin wiejskich? Czy planowana jest budowa ogólnokrajowej sieci centrów interwencji kryzysowej działających 24/7, także w mniejszych ośrodkach miejskich i powiatach? Czy ministerstwo wspiera działania lokalnych samorządów na rzecz tworzenia męskich grup wsparcia , klubów mężczyzn i innych form prewencji środowiskowej, opartych na kontaktach bezpośrednich? Czy resort analizuje skuteczność interwencji po próbach samobójczych – i czy planowane jest wdrożenie mechanizmu automatycznego wsparcia dla osób, które przeszły próbę samobójczą (np. kontakt psychologa do 48h)? Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi pozwalającymi ocenić, ilu mężczyzn skorzystało z pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej w ramach NFZ w ostatnich 5 latach? Czy resort prowadzi analizę skuteczności obecnych programów profilaktycznych, np. programu pilotażowego centrów zdrowia psychicznego, z podziałem na płeć, wiek i miejsce zamieszkania? Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwem Edukacji Narodowej nad opracowaniem międzyresortowego planu zapobiegania samobójstwom z udziałem gmin, szkół, OPS i NGO? Czy planowane jest rozszerzenie finansowania szkoleń dla pracowników służby zdrowia, pomocy społecznej i służb mundurowych w zakresie rozpoznawania zagrożenia samobójstwem u mężczyzn? Czy resort rozważa stworzenie platformy informacyjnej lub publicznego rejestru, w którym zebrane byłyby informacje o punktach pomocy psychologicznej w całej Polsce – dostępnej także dla rodzin osób zagrożonych samobójstwem? Z poważaniem Marcin Józefaciuk