Interpelacja w sprawie eksportu broni, amunicji i materiałów wybuchowych do Izraela

Interpelacja w sprawie eksportu broni, amunicji i materiałów wybuchowych do Izraela Interpelacja nr 981 do ministra spraw zagranicznych w sprawie eksportu broni, amunicji i materiałów wybuchowych do Izraela Zgłaszający: Maciej Konieczny, Daria Gosek-Popiołek, Dorota Olko, Marcelina Zawisza, Adrian Zandberg, Paulina Matysiak, Joanna Wicha Data wpływu: 17-01-2024 Szanowny Panie Ministrze! Polska jest zobligowana prawem międzynarodowym oraz krajowym do podejmowania działań mających gwarantować pokój, nieuczestniczenia, zapobiegania oraz przeciwstawiania się podmiotom popełniającym zbrodnie wojenne lub inne czyny sprzeczne z prawem międzynarodowym. W związku ze stosowaniem przez Izrael odpowiedzialności zbiorowej wobec ludności palestyńskiej, forsowaniem nielegalnej okupacji, finansowaniem nielegalnego osadnictwa na terenach okupowanych oraz coraz to wyraźniejszymi dowodami na łamanie innych zapisów prawa międzynarodowego, w szczególności poprzez bombardowanie obiektów cywilnych oraz niszczenie infrastruktury cywilnej, proszę o odpowiedzi na następujące pytania: Jakiej wartości oraz jak wiele broni, amunicji lub materiałów wybuchowych zostało sprzedane lub eksportowane z Polski do Izraela w 2023 r.? Jakie są plany sprzedażowe lub eksportowe na broń, amunicję lub materiały wybuchowe do Izraela w 2024? Jak wiele spośród sprzedanej lub eksportowanej broni, amunicji lub materiałów wybuchowych Izraelowi trafiło do Sił Obronnych Izraela (IDF)? Jeśli tak, jakie środki zostały podjęte, aby zapobiec użyciu wspomnianej broni, amunicji lub materiałów wybuchowych w sposób sprzeczny z prawem międzynarodowym? Czy i kiedy Ministerstwo Spraw Zagranicznych planuje wnioskować o wstrzymanie eksportu broni, amunicji lub materiałów wybuchowych do Izraela, biorąc pod uwagę pozwanie Izraela przez Republikę Południowej Afryki w sprawie ludobójstwa popełnianego w Strefie Gazy oraz potencjalną współodpowiedzialność Rządu RP z powodu dostarczania wspomnianych materiałów do Izraela? Czy rząd prowadzi rejestr firm/krajów trzecich kupujących takie materiały w Polsce, które później są dostarczane do Izraela? Jeśli tak, to jakie są to kraje i firmy? Jakie środki są przedsięwzięte, aby zagwarantować, że materiały te nie są wykorzystywane w popełnianiu zbrodni wojennych lub inny, sprzeczny z prawem międzynarodowym sposób? Dotyczy to Izraela ale też innych krajów. W związku z prowadzonymi przez szereg krajów i MTS postępowaniami ws. możliwości popełniania zbrodni wojennych przez rząd, dowódców lub żołnierzy Izraela, czy Rząd RP zamierza wszcząć postępowanie wyjaśniające w sprawie materiałów trafiających do Izraela za pośrednictwem krajów trzecich? Czy rząd zamierza tymczasowo lub trwale wstrzymać eksport takich materiałów do krajów trzecich celem wyjaśnienia potencjalnego użycia tych materiałów w popełnianiu zbrodni wojennych lub inny sprzeczny z prawem międzynarodowym sposób?

Odpowiedź na interpelację w sprawie eksportu broni, amunicji i materiałów wybuchowych do Izraela Odpowiedź na interpelację nr 981 w sprawie eksportu broni, amunicji i materiałów wybuchowych do Izraela Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 16-02-2024 Szanowny Panie Marszałku, w nawiązaniu do interpelacji nr 981 Pana Posła M. Koniecznego i grupy posłów w sprawie eksportu broni, amunicji i materiałów wybuchowych do Izraela, uprzejmie przedstawiam poniższą odpowiedź. Zgodnie z art. 27a. ust. 1 Ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa podmioty wykonujące wywóz uzbrojenia zostały zobowiązane do przekazania Ministrowi Spraw Zagranicznych rocznych raportów z faktycznego wykonania takich wywozów w terminie do końca kwietnia następnego roku. W związku z tym, Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie dysponuje obecnie danymi obejmującymi tego rodzaju transfery za rok 2023, w tym wykonywane w zeszłym roku wywozy uzbrojenia i sprzętu wojskowego do odbiorców w Izraelu. Ministerstwu Spraw Zagranicznych nie są znane plany eksportowe polskich przedsiębiorstw na rok 2024. Jeśli chodzi natomiast o udzielenie informacji na temat ilości oraz wartości wydanych w 2024 r. zezwoleń na wywóz uzbrojenia i sprzętu wojskowego do odbiorców końcowych w Izraelu, to właściwy do udzielania takiej informacji jest Minister Rozwoju i Technologii jako polski organ kontroli obrotu z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Minister Rozwoju i Technologii prowadzi też stosowny rejestr udzielonych zezwoleń. Kryteria oceny wniosków eksportowych dotyczących uzbrojenia i sprzętu wojskowego określa art. 16 Ustawy o obrocie (…), która wskazuje także właściwy tryb administracyjny oraz rolę poszczególnych organów państwa w tym postępowaniu. Minister Spraw Zagranicznych, obok innych naczelnych organów państwa, odgrywa w tym przypadku rolę instytucji opiniującej, której stanowisko jest istotne, ale nie jest prawnie wiążące dla organu kontroli. Każdy wniosek dotyczący wywozu lub transferu wewnątrzunijnego uzbrojenia i sprzętu wojskowego rozpatrywany w tym trybie jest oceniany przez Ministra Spraw Zagranicznych oraz upoważnione do tego osoby indywidualnie, zgodnie z polskimi przepisami oraz zobowiązaniami międzynarodowymi wiążącymi Rzeczpospolitą Polską. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ze szczególną uwagą obserwuje przy tym rozwój sytuacji w strefie Gazy w kontekście sytuacji ludności cywilnej niezaangażowanej bezpośrednio w walki. Przestrzeganie norm międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych i praw człowieka należą do podstawowych kryteriów oceny wniosków o udzielenie zezwolenia na wywóz uzbrojenia i sprzętu wojskowego za granicę włączając w to odbiorców końcowych w Izraelu oraz na całym Bliskim Wschodzie. W reakcji na ataki przeprowadzone ze Strefy Gazy 7.10.2023 r. Polska poparła prawo Izraela do samoobrony. Jednocześnie podkreślamy, że odpowiedź Izraela musi odbywać się w zgodzie z prawem międzynarodowym, w szczególności międzynarodowym prawem humanitarnym. Biorąc pod uwagę katastrofalną sytuację humanitarną w Strefie Gazy, Polska opowiada się za przerwaniem działań zbrojnych, tak aby możliwe było skuteczne niesienie pomocy ludności cywilnej enklawy. Wierzymy ponadto, czerpiąc doświadczenia z tygodniowej przerwy w walkach w listopadzie 2023 r., że zaprzestanie działań zbrojnych pomoże sprawie uwolnienia przetrzymywanych w Strefie Gazy zakładników. Ze względu na tragiczne warunki bytowe w Strefie Gazy, Polska przekazała władzom egipskim pomoc rzeczową z przeznaczeniem na leczenie Palestyńczyków ewakuowanych z enklawy. Ponadto Polska podwoiła swój wkład finansowy na rzecz UNRWA dzięki dodatkowym wpłatom na kwotę 3,15 mln PLN, przekazanym jeszcze w ub. r. W grudniu 2023 r. Polska przekazała też dodatkowe fundusze na działania UNICEF (2,15 mln zł) i WFP (4,3 mln zł) w Strefie Gazy. Polska niezmiennie opowiada się za pokojem i stabilnością na Bliskim Wschodzie. Aktywnie uczestniczymy w międzynarodowych dyskusjach i inicjatywach, zwłaszcza tych podejmowanych przez UE i partnerów regionalnych, wspierając wysiłki na rzecz przywrócenia spokoju w regionie. Polska uznaje promowanie poszanowania prawa międzynarodowego za jeden z priorytetów swojej polityki zagranicznej. W tym kontekście podkreślamy wartość prawa międzynarodowego oraz to, że rozstrzygnięcia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości powinny być szanowane przez wszystkie państwa należące do Organizacji Narodów Zjednoczonych. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu