Interpelacja w sprawie podjęcia działań mających na celu wprowadzenie dedykowanych instrumentów finansowych dla sektora MŚP umożliwiających budowę zamkniętych obiegów wody

Interpelacja w sprawie podjęcia działań mających na celu wprowadzenie dedykowanych instrumentów finansowych dla sektora MŚP umożliwiających budowę zamkniętych obiegów wody Interpelacja nr 9768 do ministra funduszy i polityki regionalnej, ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska, ministra rozwoju i technologii w sprawie podjęcia działań mających na celu wprowadzenie dedykowanych instrumentów finansowych dla sektora MŚP umożliwiających budowę zamkniętych obiegów wody Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka Data wpływu: 08-05-2025 Biłgoraj, 24.04.2025 r. Szanowni Państwo Ministrowie, do mojego biura poselskiego zgłaszają się przedstawiciele sektora pozarządowego, w tym przedsiębiorcy i stowarzyszenia ekologiczne, którzy w obliczu alarmującego stanu zasobów wodnych w Polsce apelują o wprowadzenie dedykowanych dotacji oraz instrumentów finansowych w postaci pożyczek dla sektora MŚP na budowę zamkniętych obiegów wody w ramach realizacji modelu gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Otoczenie prawne ogranicza możliwość współuczestnictwa przedsiębiorców w inwestycjach pozytywnie wpływających na ochronę środowiska. Już rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu w art. 47 wprowadza niewspółmierne wymogi dla inwestycji związanych z technologiami stanowiącymi już opłacalną, istniejącą praktykę handlową ustaloną w całej unii. Większość przedsiębiorców ma problem ze spełnieniem ww. wymogu, a jedyną opcją może pozostawać udzielenie wsparcia w limicie pomocy de minimis o ile ten nie został przez przedsiębiorcę wyczerpany. Ponadto Umowa Partnerstwa dla realizacji polityki spójności 2021-2027 w Polsce w obszarze „zrównoważonej gospodarki wodnej i ściekowej, wspierania dostępu do wody” a także w obszarze „gospodarki o obiegu zamkniętym i efektywne wykorzystanie zasobów” nie zabezpiecza i nie akcentuje w sposób odpowiedni możliwości wsparcia przedsiębiorców chcących realizować inwestycje polegające na oszczędności wody. Powyższe ma wpływ na kształt przyjętych programów krajowych i regionalnych, a następnie treści regulaminów naboru projektów do dofinansowania. Jednym z kluczowych problemów wymagających pilnego rozwiązania jest sytuacja na rynku samoobsługowych (bezdotykowych) myjni samochodowych. Większość istniejących obiektów ma ponad 10 lat i wymaga modernizacji – zarówno ze względu na zużycie infrastruktury, jak i rosnące koszty eksploatacji, w tym rachunki za wodę i energię. Dodatkowo, drastycznie kurczące się zasoby wody pitnej oraz coraz częstsze susze w Polsce sprawiają, że konieczne jest wdrożenie nowoczesnych technologii ograniczających zużycie wody pitnej. Myjnie samoobsługowe generują również znaczne ilości zanieczyszczonych, przemysłowych ścieków, a ich dzienne zużycie wody pitnej w Polsce wynosi około 40 milionów litrów. Istnieją nowoczesne technologie, które mogą zmniejszyć to zużycie nawet o 80%, co pozwoliłoby zaoszczędzić w Polsce 30 milionów litrów wody pitnej dziennie. Wprowadzenie takich rozwiązań przyczyniłoby się do ograniczenia marnotrawienia zasobów wodnych, redukcji zanieczyszczeń i wytwarzanych ścieków oraz obniżenia kosztów prowadzonej działalności. Jednak ich wdrożenie wymaga znacznych nakładów finansowych, które bez wsparcia zewnętrznego są obecnie poza zasięgiem większości przedsiębiorców. Składam niniejszą interpelację do czterech resortów, ponieważ poruszany problem ma charakter wielopłaszczyznowy i jego rozwiązanie wymaga współpracy administracji rządowej. Wspólne działania na rzecz poprawy bilansu wodnego w Polsce oraz wsparcia sektora MŚP są niezbędne w obliczu postępujących zmian klimatycznych i rosnącego deficytu wody. Mechanizmy finansowego wsparcia dla przedsiębiorców inwestujących w gospodarkę wodną o obiegu zamkniętym powinny stać się priorytetem polityki państwa. Warto zauważyć, że 1 kwietnia 2025 r. Komisja Europejska opublikowała propozycje zmian do rozporządzeń dla polityki spójności, w których zmiany uzasadnia m.in. tym, iż „woda jest kluczowym zasobem dla bezpieczeństwa naszych systemów żywnościowych, energetycznych i gospodarczych, jednak zarówno na poziomie UE, jak i globalnym zasoby wodne są narażone na rosnącą presję. Efektywne zarządzanie wodą jest niezbędne do ochrony zdrowia publicznego, ochrony środowiska i utrzymania konkurencyjności gospodarczej UE. Niewłaściwe zarządzanie, w tym nadmierne pobieranie i zanieczyszczenie, coraz bardziej ogranicza kluczowe sektory, takie jak rolnictwo, energetyka, produkcja i transport. UE zmaga się z rosnącymi skutkami zmiany klimatu, które pogłębiają istniejące naciski na jakość wody, ilość wody i ekosystemy morskie. W tym kontekście pilnie należy usprawnić wdrażanie przepisów dotyczących ochrony wody i środowiska morskiego oraz poprawić efektywność gospodarowania wodą, zająć się niedoborem wody i poczynić postępy w kierunku Europy odpornej na niedobory wody, co wymaga znacznych wysiłków i inwestycji. Sektor wodny UE i sektor niebieskiej gospodarki to znaczące sektory gospodarcze w wielu regionach, napędzające innowacje i chroniące zdrowie publiczne oraz zrównoważony rozwój, np. oferując zaawansowane rozwiązania, takie jak odsalanie, uzdatnianie wody, ponowne wykorzystanie wody, niebieska biotechnologia itp. Globalne przywództwo w dziedzinie technologii wodnych zwiększa potencjał eksportowy UE i tworzy miejsca pracy we wszystkich regionach Europy. UE musi zatem chronić te ekosystemy wodne i infrastrukturę, zwiększając inwestycje i rozważając zaopatrzenie w wodę i infrastrukturę przez pryzmat zapewnienia dostępu do wody i dostaw wody naszym obywatelom i społeczeństwom we wszystkich okolicznościach. UE ustanowiła solidne ramy prawne dla zrównoważonego i bezpiecznego zarządzania wodą, ale dalszy postęp we wdrażaniu jest niezbędny, a bardziej zdecydowane działania są pilnie potrzebne. Z tego powodu UE przedstawi Strategię odporności wodnej UE w pierwszej połowie 2025 r. Zgodnie ze strategią Unii Gotowości, odporność na kryzysy wodne wymaga przejścia od reaktywnego zarządzania kryzysowego do proaktywnego zarządzania opartego na ryzyku i zwiększonej gotowości. W latach 2021-2027 prawie 13 mld EUR jest inwestowanych w usługi wodne oraz ulepszone zbieranie i oczyszczanie ścieków w ramach programów polityki spójności. Jednak konieczne są dodatkowe wysiłki ze strony sektora publicznego i prywatnego, aby zapewnić wystarczający postęp. Dlatego też, aby właściwie podkreślić znaczenie i ukierunkowanie inwestycji w odporność wodną, Komisja proponuje zmianę brzmienia szczegółowego celu dotyczącego gospodarki wodnej w ramach celu polityki 2 „Bardziej ekologiczna, niskoemisyjna transformacja w kierunku gospodarki o zerowej emisji dwutlenku węgla netto i odpornej Europy poprzez promowanie czystej i sprawiedliwej transformacji energetycznej, zielonych i niebieskich inwestycji, gospodarki o obiegu zamkniętym, łagodzenia zmiany klimatu i dostosowywania się do niej, zapobiegania ryzyku i zarządzania nim oraz zrównoważonej mobilności miejskiej”. Inwestycje w ramach polityki spójności w zrównoważone i bezpieczne inwestycje powinny być zachęcane, w szczególności w celu przyczynienia się do budowy społeczeństwa odpornego na wodę, poprzez zwiększoną odnowę zbiorników wodnych, wdrażanie rozwiązań opartych na naturze w celu zmniejszenia ryzyka powodzi i zwiększenia zdolności ekosystemów do magazynowania wody, lepszą kontrolę poboru wody i zwiększoną wydajność gospodarowania wodą oraz ponowne wykorzystanie, zwiększoną digitalizację infrastruktury wodnej, łagodzenie skutków suszy i pustynnienia, powodzi i ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz zgodność z dyrektywami ramowymi w sprawie wody, wód gruntowych, oczyszczania ścieków komunalnych i norm jakości środowiska. Proponuje się, aby państwa członkowskie, korzystając z proponowanych ram, korzystały z możliwości finansowania unijnego do 100% i prefinansowania w wysokości 30% kwot zaprogramowanych w ramach priorytetu dedykowanego dla tego nowego celu szczegółowego”. Aby zadośćuczynić powyższej intencji KE w zmianie rozporządzeń polityki spójności należy rozpocząć równolegle pracę nad zmianą wcześniej wspomnianych: rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu oraz Umowy Partnerstwa dla realizacji polityki spójności 2021-2027 w Polsce. Państwa członkowskie (w tym przypadku IZ programem) będą mogły przeprogramować część swoich funduszy spójności na lata 2021-2027 na nowe inwestycje w kontekście trwającego przeglądu śródokresowego w trybie art. 18 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej. Wśród nowych kluczowych priorytetów, które powinny zostać wsparte został wymieniony Priorytet polegający na zwiększeniu odporności w zakresie gospodarki wodnej. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Czy ministerstwa rozważają rozszerzenie obecnie istniejących możliwości wsparcia ekologicznych rozwiązań technicznych i technologicznych, takich jak budowa zamkniętych obiegów wody oraz biologicznych obiegów zamkniętych wody w projektach GOZ planowanych do realizacji zarówno na poziomie programów krajowych jak i regionalnych? Jeśli tak, to jakie zostaną podjęte kroki, w których programach i w jakim odstępie czasu planowane są przedmiotowe zmiany? Czy zapis dotyczący „potencjału rynkowego” (rozporządzenie Komisji UE nr 651/2014, art. 47, tzw. GBER) może zostać zmieniony lub doprecyzowany, aby wykluczyć jego negatywny wpływ na przedsiębiorców starających się o wsparcie na oszczędzanie wody i podnoszenie efektywności ekonomicznej swoich biznesów? Czy dokumenty, takie jak pozwolenie na budowę i pozwolenie wodnoprawne, które są wymagane w przypadku modernizacji, przebudowy lub budowy obiegów zamkniętych wody, mogą być dostarczane na dzień podpisania umowy dotacyjnej z instytucją finansującą, a nie na dzień składania wniosku lub nabór do takich projektów może zostać wydłużony tak, aby umożliwiał uzyskanie niezbędnych pozwoleń? Czy istnieje możliwość wprowadzenia zwolnienia z opłat za ścieki na okres 3 lat dla przedsiębiorców, którzy zrealizują inwestycje polegające na zawróceniu 60-80% wody w obiegu zamkniętym? Czy ministerstwa rozważają stworzenie dedykowanego instrumentu dotacyjnego lub pożyczkowego dla przedsiębiorców z sektora MŚP, prowadzących samoobsługowe myjnie samochodowe działające ponad 10 lat i wymagające modernizacji, w celu ograniczenia zużycia wody, zanieczyszczenia oraz kosztów eksploatacji? Wprowadzenie skutecznych mechanizmów wsparcia dla przedsiębiorców w tym obszarze nie tylko poprawi bilans wodny kraju, ale także przyczyni się do redukcji marnotrawstwa zasobów i zwiększenia efektywności ekonomicznej sektora MŚP. Z poważaniem Małgorzata Gromadzka