Interpelacja w sprawie sytuacji kadrowej oraz finansowania straży miejskich i gminnych w woj. lubelskim

Interpelacja w sprawie sytuacji kadrowej oraz finansowania straży miejskich i gminnych w woj. lubelskim Interpelacja nr 9736 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie sytuacji kadrowej oraz finansowania straży miejskich i gminnych w woj. lubelskim Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski Data wpływu: 07-05-2025 Szanowny Panie Ministrze, w ostatnich latach obserwujemy w całym kraju systematyczny spadek liczby funkcjonujących jednostek straży miejskich i gminnych. Zgodnie z aktualnymi danymi opublikowanymi przez PAP na koniec 2023 roku działały 444 takie formacje – 381 miejskich i 63 gminne – podczas gdy jeszcze dekadę wcześniej było ich niemal 600. W dużej mierze wynika to z pogłębiających się problemów kadrowych i finansowych, które coraz wyraźniej dotykają także samorządy w województwie lubelskim. Strażnicy miejscy i gminni są dziś przeciążeni obowiązkami, a jednocześnie pozbawieni systemowego wsparcia, które przysługuje innym służbom mundurowym. Nie mogą liczyć na wcześniejsze emerytury, a ich wynagrodzenia – choć różne w zależności od gminy – znacząco odbiegają od poziomu pensji w innych formacjach dbających o bezpieczeństwo publiczne. Skutkiem tego są liczne wakaty, na które nie ma chętnych, mimo realnych potrzeb lokalnych społeczności. Dodatkowym obciążeniem dla tych jednostek jest coraz większy zakres zadań m.in. w zakresie kontroli czystości powietrza, ochrony środowiska czy działań interwencyjnych w przestrzeni miejskiej. Tymczasem wiele samorządów boryka się z trudnościami w utrzymaniu tych formacji na odpowiednim poziomie organizacyjnym i kadrowym, co bezpośrednio wpływa na jakość życia mieszkańców. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie aktualnych danych oraz udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania. Ile jednostek straży miejskiej i gminnej funkcjonuje obecnie w województwie lubelskim, z podziałem na powiaty i gminy? Ile etatów w tych jednostkach pozostaje obecnie nieobsadzonych – także z podziałem terytorialnym? Jakie środki finansowe przeznaczają poszczególne miasta i gminy w województwie na utrzymanie straży miejskich i gminnych? Jakie jest przeciętne wynagrodzenie brutto strażnika miejskiego lub gminnego w tym województwie? Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostrzega problem niedoborów kadrowych w tych formacjach oraz czy planowane są jakiekolwiek działania mające na celu wsparcie samorządów w utrzymaniu i rozwoju lokalnych jednostek straży? Czy rozważane jest wprowadzenie dla strażników miejskich i gminnych dodatkowych form wsparcia analogicznych do przywilejów przysługujących funkcjonariuszom Policji, takich jak: – możliwość przejścia na emeryturę po 25 latach służby bez względu na wiek; – prawo do dodatków służbowych i motywacyjnych finansowanych z budżetu państwa, – dostęp do systemu opieki zdrowotnej dedykowanego służbom mundurowym, – prawo do świadczeń socjalnych z zakładowego funduszu (np. dopłaty do wypoczynku), – dodatki za pracę w godzinach nocnych, dni świąteczne oraz w warunkach szczególnego ryzyka? Z wyrazami szacunku Krzysztof Piątkowski Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji kadrowej oraz finansowania straży miejskich i gminnych w woj. lubelskim Odpowiedź na interpelację nr 9736 w sprawie sytuacji kadrowej oraz finansowania straży miejskich i gminnych w woj. lubelskim Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 05-06-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelacje o numerach od 9734 do 9748 Pana Posła Krzysztofa Piątkowskiego dotyczące sytuacji kadrowej oraz finansowania straży miejskich i gminnych w województwach: dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, mazowieckim, opolskim, podlaskim, pomorskim, śląskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim oraz zachodniopomorskim [1] , uprzejmie przedstawiam co następuje. W pierwszej kolejności pragnę przedstawić informacje odnoszące się do pytań dotyczących pragmatyki służbowej oraz warunków zatrudnienia strażników gminnych (miejskich) [2] . W świetle art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych [3] rada gminy może (fakultatywnie) utworzyć straż gminną (miejską) do ochrony porządku publicznego na terenie gminy. Koszty związane z funkcjonowaniem straży są pokrywane z budżetu gminy. Tym samym wysokość środków finansowych przeznaczanych przez poszczególne gminy na utrzymanie straży gminnej (miejskiej) jest zależna od możliwości finansowych danej gminy oraz decyzji i uchwał podjętych w tym zakresie przez radę gminy. W związku z powyższym resort spraw wewnętrznych i administracji nie uczestniczy w podziale środków finansowych przeznaczanych przez poszczególne gminy na utrzymanie straży gminnych (miejskich). Nie gromadzi także informacji w tym zakresie. Ponadto wskazać należy, że podstawowe uprawnienia i obowiązki strażników gminnych (miejskich), w tym dotyczące praw pracowniczych, zostały uregulowane w Rozdziale 3 ustawy o strażach gminnych . Zgodnie z treścią art. 32 ww. ustawy, w sprawach dotyczących strażników, a nieuregulowanych w tej ustawie, zastosowanie mają przepisy o pracownikach samorządowych [4] . Tym samym kwestie wynagrodzenia strażnika gminnego (miejskiego) są regulowane przepisami ustawy o pracownikach samorządowych oraz rozporządzenia [5] , wydanego w oparciu o dyspozycję art. 37 ww. ustawy. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) nie gromadzi informacji dotyczących przeciętnego wynagrodzenia brutto strażnika gminnego (miejskiego) danej jednostki organizacyjnej straży gminnej (miejskiej). Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o strażach gminnych , straż jest jednostką organizacyjną gminy, ale rada gminy może postanowić o umiejscowieniu straży w strukturze urzędu gminy. Strażą kieruje komendant, zatrudniany na podstawie umowy o pracę przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta). Natomiast szczegółową strukturę organizacyjną straży określa regulamin nadawany przez radę gminy. Mając na uwadze powyższy stan prawny informuję, że politykę kadrową danej jednostki organizacyjnej straży gminnej (miejskiej) prowadzi komendant straży w oparciu o zatwierdzony przez radę gminy regulamin. Wójt, burmistrz (prezydent miasta) lub komendant straży gminnej (miejskiej), będąc tym samym pracodawcą na rynku pracy, kształtuje i wdraża politykę dotyczącą rekrutacji pracowników czy procedur z tym związanych. Aby jednak państwo działało razem, a służby i podmioty odpowiedzialne za bezpieczeństwo i porządek publiczny funkcjonowały w sposób skonsolidowany, w Ministerstwie SWiA 21 maja 2024 r. została powołana grupa robocza do spraw straży gminnych (miejskich), funkcjonująca w ramach Zespołu do Spraw Administracji Publicznej i Bezpieczeństwa Obywateli Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Powołane gremium stanowi płaszczyznę dialogu ze stroną samorządową oraz przedstawicielami straży gminnych (miejskich) na tematy dotyczące zmian w obowiązujących przepisach prawa, które regulują funkcjonowanie straży gminnych i miejskich, w szczególności w ustawie o strażach gminnych . Przedmiotem prac ww. grupy roboczej, której członkami są przedstawiciele straży gminnych (miejskich), organizacji zrzeszających miasta i gminy, przedstawiciele resortu spraw wewnętrznych i administracji, w tym Komendanta Głównego Policji, są m.in. propozycje nowelizacji przepisów odnoszących się zarówno do pragmatyki służbowej strażnika gminnego (miejskiego), jak również warunków jego zatrudnienia. W efekcie prac powyższej grupy roboczej, mając na uwadze kwestię wysługi lat strażników straży gminnych (miejskich), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji 15 kwietnia 2025 r. wystąpił do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o rozważenie możliwości uznania pracy strażników gminnych (miejskich) za pracę w warunkach o szczególnym charakterze, czyli uprawniających do emerytur pomostowych. Należy jednak ponownie podkreślić, że straże gminne (miejskie) są formacjami powoływanymi fakultatywnie przez radę gminy do ochrony porządku publicznego na terenie gminy. Są tym samym jednostkami organizacyjnymi samorządu terytorialnego, a strażnicy straży gminnych (miejskich) są pracownikami samorządowymi, a nie funkcjonariuszami. Straże gminne (miejskie) nie są tym samym służbami podległymi lub nadzorowanymi przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. W związku z powyższym resort spraw wewnętrznych i administracji nie prowadzi prac mających na celu wprowadzenie przepisów dotyczących dodatków służbowych i motywacyjnych strażników - finansowanych z budżetu państwa, dostępu do systemu opieki zdrowotnej dedykowanej służbom mundurowym czy dostosowania przepisów w zakresie prawa do świadczeń socjalnych i dodatków za pracę w godzinach nocnych - na wzór rozwiązań obowiązujących w Policji. Nadmieniam, że: dodatki służbowe i motywacyjne strażników gminnych (miejskich) -pracowników samorządowych - stanowią element uznaniowy wynagrodzenia. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o strażach gminnych , strażnik może otrzymać nagrodę pieniężną za wzorowe wykonywanie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w działaniu czy doskonalenie swoich kwalifikacji zawodowych; świadczenia socjalne strażników gminnych (miejskich), w tym np. dopłaty do wypoczynku, są finansowane w oparciu o przepisy regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, obowiązującego w danej jednostce organizacyjnej samorządu terytorialnego/straży; czas pracy strażnika gminnego (miejskiego), dodatki za pracę w godzinach nocnych, dni świąteczne oraz w warunkach szczególnego ryzyka są uregulowane w art. 29a ustawy o strażach gminnych oraz przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. [6] Odpowiadając na pytania nr 1 i 2 zawarte w wystąpieniu Pana Posła, uprzejmie informuję, że stosownie do przepisu art. 9a ustawy o strażach gminnych, straż prowadzi ewidencję: etatów; wyposażenia, w tym środków przymusu bezpośredniego, broni palnej, środków technicznych służących do obserwowania i rejestrowania obrazu zdarzeń w miejscach publicznych, pojazdów; wyników działań straży. Wyłącznie powyższe dane, w trybie opisanym w art. 9b ustawy o strażach gminnych , są przekazywane przez poszczególnych wojewodów ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz pozostają w jego dyspozycji. Tym samym poniżej przedstawiam informacje za 2024 r., w podziale na województwa, przekazane przez poszczególnych wojewodów. W tym miejscu pragnę wyjaśnić, że odpowiedź na pytanie nr 2 dotyczy tylko tych oddziałów straży gminnych (miejskich), w których występuje różnica w liczbie etatów i osób zatrudnionych. Uwagę zwracają również wartości "po przecinku", które wynikają z sumowania ułamkowych części etatów w danej straży gminnej (miejskiej). Ministerstwo SWiA wskazało tym samym straże, w których występują takie dane liczbowe na niekorzyść liczby osób zatrudnionych. Niemniej Ministerstwo SWiA nie dysponuje szczegółowymi informacjami, czy w przypadku takich danych liczba etatów jest tożsama/mniejsza/wyższa z liczbą osób zatrudnionych, w tym w jakim wymiarze czasu pracy. Województwo dolnośląskie 42 oddziały straży, w tym 41 straży miejskich i 1 straż gminna; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska we Wrocławiu - 364/298; Straż Miejska w Bielawie - 9,75/11; Straż Miejska w Kłodzku - 17,75/15; Straż Miejska w Radkowie - 6/4; Straż Miejska w Lubaniu - 13/12; Straż Miejska w Gryfowie Śląskim - 3/2; Straż Miejska w Oławie - 16,2/17; Straż Miejska w Polkowicach - 46,5/44; Straż Miejska w Środzie Śląskiej - 10/9; Straż Miejska w Świdnicy - 33/32; Straż miejska w Świebodzicach - 7/6; Straż Miejska w Strzelinie - 11/10; Straż Miejska w Bogatyni - 20,5/21. Województwo kujawsko-pomorskie 22 oddziały straży, w tym 16 oddziałów straży miejskich i 6 oddziałów straży gminnych; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Gminna w Chełmży - 1/0; Straż Miejska Chełmno - 10/9 [7] ; Straż Miejska Inowrocław - 35/33; Straż Miejska Mrocza - 3/2; Straż Miejska Toruń - 125,25/118; Straż Miejska Włocławek - 70/68. Województwo lubelskie 11 oddziałów straży miejskich; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Chełmie - 20/17; Straż Miejska w Hrubieszowie - 6/5; Straż Miejska w Lublinie - 140/130; Straż Miejska w Puławach - 23/17; Straż Miejska w Zamościu - 33,5/31. Województwo lubuskie 21 oddziałów straży, w tym 17 oddziałów straży miejskiej i 4 oddziały straży gminnej; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Czerwieńsku - 2/1; Straż Miejska w Nowej Soli - 18/16; Straż Gminna w Świdnicy - 1/0; Straż Miejska w Żarach - 14/12. Województwo łódzkie 15 oddziałów straży miejskich; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Bełchatowie - 24/23; Straż Miejska w Konstantynowie Łódzkim - 7/6; Straż Miejska w Opocznie - 14/13; Straż Miejska w Pabianicach - 30/27; Straż Miejska w Zgierzu - 39/30. Województwo małopolskie 41 oddziałów straży, w tym 29 straży miejskich i 12 straży gminnych; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Krakowie - 585/580; Straż Gminna w Michałowicach - 3/2. Województwo mazowieckie (KWP z siedzibą w Radomiu) 17 oddziałów straży, w tym 16 straży miejskich i 1 straży gminnej; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Radomiu - 88/44; Straż Miejska w Płońsku - 9/8; Straż Miejska w Płocku - 123/116; Straż Miejska w Żyrardowie - 31/27; Straż Miejska w Sierpcu - 6/4; Straż Miejska w Ostrowi Mazowieckiej - 6/5. Teren odpowiedzialności Komendy Stołecznej Policji 24 oddziały straży, w tym 21 straży miejskich i 3 straży gminnej; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Gminna Stare Babice - 13/12; Straż Miejska w Brwinowie- 18/15; Straż Miejska w Górze Kalwarii - 9/8; Straż Miejska w Józefowie - 15/14; Straż Miejska w Konstancinie Jeziornie - 21/19; Straż Miejska w Milanówku - 26/25; Straż Miejska w Mińsku Mazowieckim - 20/16; Straż Gminna w Nadarzynie - 10/9; Straż Miejska w Ożarowie Mazowieckim - 24/19; Straż Miejska w Pruszkowie - 53/50; Straż Miejska m.st. Warszawy - 1908/1616; Straż Miejska w Wołominie - 20,25/18. Województwo opolskie 20 oddziałów straży, w tym 19 straży miejskich i 1 straży gminnej; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Kędzierzynie-Koźlu - 24/2; Straż Miejska w Namysłowie - 7/6; Straż Miejska w Oleśnie - 5/4; Straż Miejska w Opolu - 83/65; Straż Gminna w Skarbimierzu - 1/0. Województwo podkarpackie 17 oddziałów straży, w tym 14 straży miejskich i 3 gminnych; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Rzeszowie - 64/60; Straż Miejska w Krośnie - 20/19; Straż Miejska w Tarnobrzegu - 16/13; Straż Miejska w Leżajsku - 6/5. Województwo podlaskie 6 oddziałów straży miejskich; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Suwałkach - 16/15; Straż Miejska w Kolnie - 4/2; Straż Miejska w Sokółce - 5/4; Straż Miejska w Wysokiem Mazowieckiem - 2/1; Województwo pomorskie 34 oddziały straży, w tym 25 straży miejskich i 9 straży gminnych; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Gdańsku - 366/314; Straż Miejska w Gdyni - 125/102; Straż Miejska w Jastarni - 3/2; Straż Miejska w Malborku - 15/13; Straż Miejska w Pelpinie - 5/3; Straż Miejska w Pruszczu Gdańskim - 16/15; Straż Miejska w Słupsku - 24/23; Straż Miejska w Sopocie - 33/29; Straż Miejska w Tczewie - 28/27; Straż Miejska w Ustce - 9/8; Straż Gminna w Ustce - 5/3; Straż Miejska w Wejherowie- 32/27. Województwo śląskie 48 oddziałów straży, w tym 45 miejskich i 3 gminne; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Bielsko-Białej - 85,5/82; Straż Miejska w Bytomiu - 74/62; Straż Miejska w Chorzowie - 36/34; Straż Miejska w Cieszynie - 35/29; Straż Miejska w Czechowicach - 29,25/27; Straż miejska w Czeladzi - 27/18; Straż Miejska w Czerwionce-Leszczynach - 7/4; Straż miejska w Częstochowie - 117,97/102; Straż Miejska w Gliwicach - 102,375/98; Straż Miejska w Katowicach - 151/143; Straż Miejska w Knurowie - 22/13; Straż Miejska w Mysłowicach - 34,25/33; Straż Miejska w Pyskowicach - 15/14; Straż Miejska w Raciborzu - 29/26; Straż Miejska w Rudzie Śląskiej - 85/66; Straż Miejska w Sławkowie - 7/4; Straż Miejska w Sosnowcu - 62/49; Straż Miejska w Świętochłowicach - 24/14; Straż Miejska w Tarnowskich Górach - 21/18; Straż Miejska w Tychach - 49/48; Straż Miejska w Zabrzu - 54/49. Województwo świętokrzyskie 13 oddziałów straży miejskich; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Ożarowie - 6/5, Straż Miejska w Sandomierzu - 31/26. Województwo warmińsko-mazurskie 21 oddziałów straży miejskich; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Działdowie - 4/3; Straż Miejska w Elblągu - 28/24; Straż Miejska w Ełku - 26/23; Straż Miejska w Kętrzynie - 12/10; Straż Miejska w Korszach - 6/4; Straż Miejska w Lidzbarku - 2/1; Straż Miejska w Olsztynie - 62/49; Straż Miejska w Olsztynku - 3/2; Straż Miejska w Pasłęku - 2/1. Województwo wielkopolskie 49 oddziałów straży, w tym 42 miejskich i 7 gminnych; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Czerwonaku - 10,5/8; Straż Miejska w Golinie - 2/1; Straż Miejska w Gostyniu - 7/6; Straż Miejska w Kaliszu - 53,5/49; Straż Miejska w Lesznie - 25/22; Straż Miejska w Międzychodzie - 4/3; Straż Miejska w Pile - 30/29; Straż Miejska w Murowanej Goślinie - 5/4; Straż Miejska w Poznaniu - 337/315; Straż Gminna w Suchym Lesie - 11/9; Straż Miejska w Szamotułach - 9,5/10. Województwo zachodniopomorskie 47 oddziałów straży, w tym 32 straży miejskich i 15 gminnych; liczba etatów/zatrudnionych: Straż Miejska w Czaplinku - 5/4; Straż Miejska w Darłowie - 9/7; Straż Miejska w Drawsku Pomorskim - 9/6; Straż Gminna w Karnicach - 2/0; Straż Gminna w Kobylance - 2/1; Straż miejska w Kołobrzegu - 20/17; Straż miejska w Koszalinie - 28/26; Straż Miejska w Międzyzdrojach - 9/7; Straż Miejska w Policach - 15/13; Straż Miejska w Połczynie-Zdroju - 9/8; Straż Gminna w Postominie - 5/3; Straż Miejska w Szczecinie - 142/140; Straż Miejska w Szczecinku - 43/39; Straż Gminna w Świdwinie - 1/0; Straż Gminna w Świeszynie - 1/0; Straż Miejska w Wałczu - 7/6; Straż Miejska w Węgorzynie - 1/0. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] w celu przedstawienia całokształtu zagadnienia pozwolę sobie uwzględnić w przedmiotowej odpowiedzi również informacje dotyczące województwa podkarpackiego [2] pytania od 3 do 11 [3] Dz. U. z 2021 r. poz. 1763 [4] ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1135) [5] rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1638) [6] Dz. U. poz. 1362 [7] Wojewoda Kujawsko-Pomorski w przekazanym sprawozdaniu nie wskazał czy w straży występuje wakat, czy pracownicy są zatrudnieni na etatach cząstkowych;