Interpelacja w sprawie walki z handlem żywym towarem

Interpelacja w sprawie walki z handlem żywym towarem Interpelacja nr 9704 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra sprawiedliwości w sprawie walki z handlem żywym towarem Zgłaszający: Dariusz Matecki Data wpływu: 05-05-2025 Radom, 16.04.2025 r. Od 13 grudnia 2023 r. gwałtownie spada poczucie bezpieczeństwa Polaków, w przestrzeni publicznej pojawiają się informacje o powrocie brutalnych gangów, które Polacy pamiętają z lat 90., składających się w dużej mierze z obcokrajowców – Ukraińców, Gruzinów, Czeczenów, czy nielegalnych migrantów przybyłych z krajów afrykańskich. Poczucie zagrożenia rośnie również w związku z przyjęciem przez rząd Donalda Tuska paktu migracyjnego oraz całkowitą biernością rządu na podrzucanie przez Niemców kogo tylko chcą do Polski – mogą być wśród tych osób nielegalni migranci, których służby nie są w stanie zweryfikować, a którzy do Europy przybyli z krajów objętych konfliktami zbrojnymi, totalną przemocą wobec kobiet. Polska nie zdecydowała się również na wprowadzenie kontroli granicznych z Niemcami. Wszystkie te czynniki powodują znaczne zwiększenie zagrożenia dla najsłabszych – dla kobiet i dzieci, które najczęściej padają ofiarami handlu żywym towarem. Nawet dzisiaj zatrzymano piętnaście osób pochodzących z Ukrainy – gang sutenerów. Proszę o przedstawienie informacji w zakresie poniższych pytań: 1. Ile przestępstw związanych z handlem żywym towarem i sutenerstwem wykryto w latach 2021, 2022, 2023, 2024 i 2025? Ile z tych przestępstw dotyczyło obcokrajowców? Proszę o szczegółowe dane. 2. W związku z masowym napływem Ukraińców i Gruzinów do Polski, sytuacją związaną z konfliktem zbrojnym na Ukrainie – czy rząd wdrożył jakieś specjalne rozwiązania mające na celu przeciwdziałanie przestępstwom związanym z handlem żywym towarem i sutenerstwem? Proszę o przedstawienie szczegółów. 3. Czy rząd wspiera działanie organizacji pozarządowych, które pomagają ofiarom handlu żywym towarem i przymusowej prostytucji? Jakie środki są na to przeznaczane? Proszę o szczegółowy opis tej pomocy. Czy planowane są kolejne działania w tym zakresie? W jaki sposób rząd pomaga ofiarom tych przestępstw? 4. W związku z gwałtownym ubożeniem obywateli naszego kraju wiele osób znów może szukać pracy w krajach „starej UE”. Czy w związku z tym rząd podjął działania informacyjne, jak nie paść ofiarą handlu żywym towarem? Proszę o szczegółowy opis tych działań. 5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza zaostrzyć sankcje karne za handel żywym towarem i sutenerstwo? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi. Dariusz Matecki

Odpowiedź na interpelację w sprawie walki z handlem żywym towarem Odpowiedź na interpelację nr 9704 w sprawie walki z handlem żywym towarem Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 30-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9704 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie walki z handlem żywym towarem , uprzejmie przedstawiam informacje w zakresie właściwym dla Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA). Na wstępie pragnę zaznaczyć, że w polskim porządku prawnym nie funkcjonuje pojęcie „handel żywym towarem”. Można jednak domniemywać, że Pan Poseł, używając tego określenia, odnosi się do przestępstwa handlu ludźmi, o którym mowa w art. 115 § 22 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny [1] . Zgodnie z art. 189a § 1 Kodeksu karnego, kto dopuszcza się handlu ludźmi, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20 . Natomiast § 2 przewiduje, że kto czyni przygotowania do popełnienia przestępstwa określonego w § 1, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 . W związku z powyższym, uprzejmie przekazuję dane dotyczące przestępstw z art. 189a § 1 i 2 Kodeksu karnego . Jednocześnie informuję, że dane za 2025 r. będą dostępne w pierwszym kwartale 2026 r. Tabela. Dane przekazane do MSWiA przez Prokuraturę Krajową: 2021 2022 2023 2024 Liczba wszczętych postępowań z art. 189a k.k. 57 24 18 26 Liczba oskarżonych obcokrajowców (art. 189a k.k. ) 3 0 45 [2] 14 Odnosząc się do pytania dotyczącego dodatkowych rozwiązań związanych z przeciwdziałaniem handlowi ludźmi pragnę wskazać, że w dniu 26 września 2023 r. Prezes Rady Ministrów podpisał Zarządzenie nr 392 w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi [3] , podnosząc tym samym rangę dotychczas działającego przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji Zespołu ds. Handlu Ludźmi. Działanie to miało na celu wzmocnienie i usprawnienie systemu zwalczania przestępstw handlu ludźmi oraz zapewnienie skutecznej ochrony i wsparcia ofiar – w szczególności w kontekście kryzysu uchodźczego związanego z konfliktem zbrojnym na Ukrainie. Warto wskazać, że MSWiA, we współpracy z Komendą Główną Policji, opracowało procedury weryfikacji legalności działania podmiotów zagranicznych oraz kontroli bezpieczeństwa osób deklarujących chęć pomocy uchodźcom z Ukrainy. Procedury te funkcjonują zarówno na poziomie krajowym (za pośrednictwem Policji), jak i międzynarodowym (za pośrednictwem MSWiA oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych). W celu zwiększenia wykrywalności oraz identyfikacji przypadków handlu ludźmi, Policja – wkrótce po rozpoczęciu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę – uruchomiła dedykowane dyżury telefoniczne i mailowe dla osób pragnących zgłosić informacje o podejrzeniach przestępstw o takim charakterze. Ponadto opracowano dwa dokumenty operacyjne (o charakterze wewnętrznym), które są systematycznie aktualizowane. Zawierają one procedury identyfikacji i postępowania funkcjonariuszy Policji oraz Straży Granicznej w przypadku ujawnienia przestępstwa handlu ludźmi – w tym także osobno procedury dotyczące wyłącznie małoletnich. Na mocy nowelizacji ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa [4] , minister właściwy do spraw rodziny oraz powiatowe centra pomocy rodzinie zostały zobowiązane do prowadzenia rejestru małoletnich bez opieki, w celu zapewnienia skuteczniejszego zapobiegania i zwalczania handlu ludźmi wśród nieletnich. Zespół ds. Wsparcia Ofiar Handlu Ludźmi, powołany w ramach Zespołu ds. Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, opracował także „Zalecenia dla osoby nadzorującej realizację praw i obowiązków opiekuna tymczasowego” , o których mowa w art. 25 ww. ustawy. Ponadto Ministerstwo Sprawiedliwości we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, Strażą Graniczną oraz Ministerstwem Rodziny i Polityki Społecznej opracowało „Procedurę postępowania z małoletnimi cudzoziemcami przy przekraczaniu granicy”. Ważnym aspektem działań przeciwdziałających handlowi ludźmi jest współpraca z organizacjami pozarządowymi, związkami zawodowymi oraz innymi partnerami społecznymi. Wspólne działania – w tym kampanie społeczne, monitoring zjawiska i raportowanie przypadków – przyczyniają się do podnoszenia świadomości społecznej, skuteczniejszej ochrony ofiar oraz ograniczania zjawiska. Współpraca pomiędzy Rządem a organizacjami pozarządowymi jest niezbędna w celu kompleksowego rozwiązania problemu handlu ludźmi. Rząd współpracuje z krajowymi organizacjami posiadającymi wieloletnie doświadczenie w tematyce wsparcia ofiar handlu ludźmi w tym m.in. Fundacją La Strada, Fundacją Dajemy Dzieciom Siłę, Fundacją Czas Wolności, Fundacją ITAKA, Fundacją Dialog, Stowarzyszeniem „PoMOC”, Caritas oraz organizacjami międzyagencyjnymi takimi jak Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM). Polska wdrożyła szereg kompleksowych działań, których celem jest m.in. sprawne i wczesne diagnozowanie przypadków handlu ludźmi, stały monitoring zjawiska, zapewnienie wsparcia i ochrony ofiarom, prowadzenie szkoleń oraz proponowanie zmian legislacyjnych. Skoordynowany system wsparcia i opieki ofiar handlu ludźmi w Polsce zapewnia specjalistyczną ofertę pomocy i jednolity tryb postępowania w przypadkach przestępstw handlu ludźmi. Najistotniejszym jego elementem jest zadanie publiczne pn. „Prowadzenie Krajowego Centrum Interwencyjno-Konsultacyjnego dla Ofiar Handlu Ludźmi” (KCIK), powierzane do realizacji organizacjom pozarządowym. Celem KCIK jest zabezpieczenie potrzeb ofiar handlu ludźmi: obywateli polskich, Unii Europejskiej i obywateli państw trzecich bez względu na obywatelstwo, wiek i płeć czy przynależność do określonej mniejszości narodowej lub etnicznej oraz pomoc osobom zagrożonym tym procederem. Zadanie obejmuje: prowadzenie całodobowego telefonu zaufania dla ofiar i świadków handlu ludźmi, zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych, interwencja kryzysowa oraz pomoc w reintegracji, prowadzenie schronisk oraz organizacja bezpiecznych miejsc zakwaterowania, konsultacje dla instytucji państwowych i samorządowych w zakresie pracy z ofiarami handlu ludźmi, w tym dla instytucji/podmiotów świadczących pomoc ofiarom. Od 2023 r. zadanie to finansowane jest kwotą 1 500 000 zł rocznie z budżetu państwa. Ponadto w Polsce podejmowanych jest szereg działań o charakterze prewencyjnym w celu budowania świadomości społecznej dotyczącej handlu ludźmi. Działania te są ukierunkowane zarówno na obywateli naszego kraju, którzy mogą stać się ofiarą handlu ludźmi za granicą, jak i na obywateli innych krajów, którzy przybywają do Polski. Z uwagi na obecność w Polsce cudzoziemców szereg działań o charakterze profilaktycznym jest ukierunkowana na budowanie świadomości społeczeństwa polskiego na temat istnienia przestępstwa handlu ludźmi, które w większości przypadków dotyka obcokrajowców. Omawiając podejmowane działania profilaktyczne można wskazać na inicjatywy realizowane m.in. przez urzędy pracy, które w sposób ciągły prowadzą kampanie informacyjne, spotkania z młodzieżą oraz dystrybucję materiałów edukacyjnych, w tym dot. podejmowania aktywności zawodowej zagranicą. MSWiA zainicjowało również kampanię informacyjną „Nie ufaj bezgranicznie. Nie bądź ofiarą handlu ludźmi” , w ramach której rozdysponowano 0,5 mln ulotek na przejściach granicznych. Ministerstwo Sprawiedliwości, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów oraz Rządowe Centrum Bezpieczeństwa opracowały natomiast alerty SMS dla osób przekraczających granicę z Ukrainą, zawierające informacje o zagrożeniach i dostępnej pomocy. Warto również wskazać, że w 2023 r. przeprowadzono kampanię informacyjną w mediach społecznościowych, mającą na celu podniesienie świadomości społecznej na temat zjawiska handlu ludźmi, której przekaz – kierowany do obywateli Polski, Ukrainy oraz osób pochodzących z Ameryki Łacińskiej – dotarł do ok. 2 milionów odbiorców. W związku z inwazją Rosji na Ukrainę, w marcu 2022 r. Polska zaostrzyła kary związane z przestępstwem handlu ludźmi. Zgodnie z przepisami ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium kraju , sprawca, który w czasie konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy dopuścił się przestępstwa określonego w art. 189a Kodeksu karnego , podlega karze więzienia od 10 do 15 lub 25 lat. Ponadto, nowelizacją Kodeksu karnego , obowiązującą od 1 października 2023 r., maksymalny wymiar kary za handel ludźmi został zwiększony z 15 do 20 lat pozbawienia wolności. Dodatkowo, jeśli sprawca działał ze szczególnym udręczeniem ofiary – możliwa jest kara od 5 do 25 lat pozbawienia wolności (art. 189 § 3 k.k.). Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 383 [2] Łączna liczba osób oskarżonych – obywateli polskich i obcokrajowców. MSWiA nie posiada danych co do pochodzenia osób oskarżonych w 2023 r. [3] M.P. poz. 1036 [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 337