Interpelacja w sprawie wsparcia społeczności oświatowych, które sprzeciwiają się decyzjom samorządów o likwidacji placówek specjalnych, w kontekście likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych

Interpelacja w sprawie wsparcia społeczności oświatowych, które sprzeciwiają się decyzjom samorządów o likwidacji placówek specjalnych, w kontekście likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych Interpelacja nr 9633 do ministra edukacji w sprawie wsparcia społeczności oświatowych, które sprzeciwiają się decyzjom samorządów o likwidacji placówek specjalnych, w kontekście likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych Zgłaszający: Bartłomiej Pejo Data wpływu: 29-04-2025 Warszawa, 29 kwietnia 2025 r. Szanowna Pani Minister, na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu [1] składam za pośrednictwem Marszałka Sejmu interpelację poselską skierowaną do Pani Minister w sprawie budzącej ogromne poruszenie społeczne i sprzeciw - planowanej przez starostwo powiatowe w Świdniku likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych. Jako poseł na Sejm RP stanowczo sprzeciwiam się tej decyzji, która - w mojej ocenie oraz w opinii rodziców, nauczycieli i specjalistów - jest całkowicie bezzasadna, nieuzasadniona merytorycznie i zagrażająca dobru dzieci z niepełnosprawnościami. Brakuje jakichkolwiek realnych przesłanek do likwidacji tej placówki – nie gwarantuje ani potencjalnie znaczących oszczędności, ani przygotowanej alternatywy, która zapewniłaby dzieciom porównywalne warunki edukacyjne, terapeutyczne i wychowawcze. Co więcej, likwidacja ta odbywa się bez uwzględnienia indywidualnych potrzeb wychowanków, z których wielu reaguje silnym stresem na jakiekolwiek zmiany otoczenia i struktury funkcjonowania. W styczniu bieżącego roku rozpoczęto działania zmierzające do reorganizacji, a w praktyce – likwidacji ośrodka. Od tego czasu jako poseł wielokrotnie podejmowałem interwencje w tej sprawie, w tym kierowałem zapytania do starostwa, organizowałem spotkania oraz zainicjowałem mediacje pomiędzy rodzicami a przedstawicielami starostwa, które odbyły się w moim biurze poselskim. Niestety, starostwo nie wysłało na nie żadnego reprezentanta, co odebrane zostało przez rodziców, nauczycieli oraz opiniodawców jako wyraz braku szacunku i gotowości do dialogu. W obliczu licznych skarg i protestów, także Lubelski Kurator Oświaty przychylił się do stanowiska rodziców, wskazując, że planowana reorganizacja odbywałaby się ze szkodą dla dzieci i nie powinna być realizowana bez pogłębionych konsultacji społecznych i merytorycznych [2] . Do mojego biura spłynęły dziesiątki pisemnych oświadczeń rodziców, nauczycieli, opiekunów oraz osób związanych z ośrodkiem – wszystkie zawierają jednoznaczny sprzeciw wobec likwidacji placówki w Kozicach Dolnych. Co więcej, zebrano ponad 1000 podpisów pod petycją przeciwko tej decyzji, a inicjatywa rodziców została szeroko poparta przez lokalne media, które relacjonowały protesty oraz argumenty przedstawiane przez społeczność szkolną i lokalną [3] . Uczniowie SOSW w Kozicach Dolnych to w większości dzieci w spektrum autyzmu. Ich rozwój i funkcjonowanie zależą w ogromnym stopniu od stabilności środowiska, ciszy, kontaktu z naturą i indywidualnego podejścia – warunków, które zapewnia im właśnie ta placówka. Przeniesienie ich do większego, miejskiego ośrodka w Świdniku nie odpowiada ich potrzebom, a wręcz grozi regresją w rozwoju, o czym świadczą również wcześniejsze negatywne doświadczenia części dzieci uczęszczających niegdyś do ośrodka w Świdniku. W związku z powyższym, proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania: Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje podjęcie działań interwencyjnych lub kontrolnych w związku z planowaną likwidacją Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych? Czy Pani Minister uznaje brak konsultacji społecznych oraz nieuwzględnienie opinii rodziców i kuratora oświaty za wystarczające przesłanki do wstrzymania reorganizacji ośrodka? Jakie mechanizmy wsparcia przewiduje ministerstwo dla społeczności oświatowych, które sprzeciwiają się decyzjom samorządów o likwidacji placówek specjalnych? Czy w opinii ministerstwa przeniesienie dzieci ze spektrum autyzmu do placówki miejskiej, bez zapewnienia warunków tożsamych z dotychczasowymi, jest zgodne z obowiązującymi standardami opieki i edukacji specjalnej? Czy możliwe jest wsparcie ze strony resortu dla działań zmierzających do rozwoju, a nie likwidacji, ośrodków takich jak ten w Kozicach Dolnych? Społeczność związana z ośrodkiem – rodzice, nauczyciele, dyrekcja – nie zamyka się na współpracę z ośrodkiem w Świdniku. Przeciwnie – wyraża gotowość współdziałania i wymiany doświadczeń, pod warunkiem poszanowania odrębności i specyfiki obu placówek. Bartłomiej Pejo Poseł na Sejm RP [1] Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. - Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022 r., poz. 990 t.j. z dnia 18.10.2022 r.), dalej jako: „Regulamin Sejmu”. [2] https://radio.lublin.pl/2025/04/lubelski-kurator-oswiaty-o-reorganizacji-szkol-w-regionie/ [3] https://radio.lublin.pl/2025/02/to-nie-do-przyjecia-rodzice-przeciwko-likwidacji-szkoly/ https://www.lublin112.pl/protesty-nie-poszly-na-marne-rodzice-wywalczyli-dalsze-funkcjonowanie-szkoly-specjalnej-w-kozicach-dolnych https://www.lublin112.pl/rodzice-protestuja-przeciwko-likwidacji-szkoly-w-kozicach-dolnych-interwencje-podjal-tez-posel-bartlomiej-pejo-zdjecia/ https://lublin.tvp.pl/85153562/co-dalej-z-osrodkiem-szkolno-wychowawczym-w-kozicach-dolnych https://radio.lublin.pl/2025/04/chca-polaczyc-dwa-specjalne-osrodki-szkolno-wychowawcze-rodzice-i-nauczyciele-sa-przeciwni/

Odpowiedź na interpelację w sprawie wsparcia społeczności oświatowych, które sprzeciwiają się decyzjom samorządów o likwidacji placówek specjalnych, w kontekście likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych Odpowiedź na interpelację nr 9633 w sprawie wsparcia społeczności oświatowych, które sprzeciwiają się decyzjom samorządów o likwidacji placówek specjalnych, w kontekście likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 23-05-2025 Szanowny Panie Pośle, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień i informacji. Przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [1] stanowią, że decyzję o likwidacji samorządowej szkoły podejmuje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, ale musi być to poprzedzone uzyskaniem, na wniosek tej jednostki, pozytywnej opinii kuratora oświaty. Negatywna opinia w tym zakresie jest wiążąca dla samorządu (szkoła nie może być zlikwidowana) a pozytywna opinia nie obliguje do likwidacji szkoły. Minister Edukacji natomiast jest organem odwoławczym i kontrolnym w stosunku do opinii wydanej przez kuratora oświaty. Do Ministra Edukacji – za pośrednictwem organu pierwszej instancji – wpłynęło zażalenie Powiatu Świdnickiego na postanowienie Lubelskiego Kuratora Oświaty negatywnie opiniujące zamiar likwidacji, z dniem 31 sierpnia 2025 r., Szkoły Podstawowej Specjalnej w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. sierż. Józefa Franczaka ps. "Laluś" w Kozicach Dolnych. Obecnie w Ministerstwie Edukacji Narodowej prowadzone jest postępowanie administracyjne wszczęte w związku z tym zażaleniem. Po szczegółowej analizie stanu faktycznego i prawnego oraz zgromadzonego materiału dowodowego, Minister Edukacji rozstrzygnie czy podtrzymać negatywną opinię Lubelskiego Kuratora Oświaty, czy też wydać inne rozstrzygnięcie. Z informacji posiadanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej wynika, że Powiat Świdnicki nie kierował wniosku do Lubelskiego Kuratora Oświaty o zaopiniowanie zamiaru likwidacji Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych. Niezależnie od powyższego, uprzejmie informuję, że rok 2025 jest pierwszym rokiem obowiązywania nowej ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. [2] Poprzednia ustawa funkcjonowała od ponad 20 lat. System finansowania wymagał więc dostosowania do obecnych realiów. O zmianę wnioskowały od wielu lat w szczególności jednostki samorządu terytorialnego (JST). Nowy system zakłada, że samorządy będą finansowane głównie dochodami podatkowymi. Subwencje z budżetu państwa mają charakter jedynie uzupełniający. Planowanym skutkiem reformy jest zwiększanie dochodów JST w sposób przewidywalny, zamiast doraźnego wsparcia finansowego. W nowym systemie każdy samorząd ma zagwarantowane wyższe dochody niż w roku poprzednim. Łączny skutek finansowy wynikający z nowej ustawy jest dla JST pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w stosunku do wcześniej obowiązującego systemu, a w perspektywie najbliższej dekady szacuje się, że dochody JST wzrosną o ponad 345 mld zł. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, środki niezbędne do realizacji zadań oświatowych jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 11 ust. 2-4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie placówek wychowania przedszkolnego, szkół i placówek (w tym specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych), zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przewidziana ww. ustawą, łączna kwota potrzeb oświatowych na 2025 r. wynosi 102,7 mld zł i jest ona wyższa w stosunku do sumy kwot części oświatowej subwencji ogólnej zaplanowanej w ustawie budżetowej na rok 2024 i kwoty dotacji celowej na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego w roku 2024 (razem 92,2 mld zł) o 10,5 mld zł, tj. o 11,4%. W kwocie tej uwzględniono także środki związane z podwyżkami średnich wynagrodzeń nauczycieli o 4,1%. W ramach kwoty potrzeb oświatowych na rok 2025 dla Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kozicach Dolnych oraz szkół wchodzących w jego skład naliczono łącznie środki w wysokości 2,8 mln zł (na tą kwotę składa się kwota ok. 0,7 mln zł naliczona na Szkołę Specjalną Przysposabiającą do Pracy w Kozicach Dolnych, ok. 1,3 mln zł naliczone na Szkołę Podstawową Specjalną w Kozicach Dolnych oraz ok. 0,8 mln zł naliczone na wychowanków SOSW w Kozicach Dolnych). Dodatkowo w ustawie budżetowej na 2025 rok (rezerwa celowa poz. 36 pn. uzupełnienie środków subwencji ogólnej dla JST), zaplanowano kwotę 1 mld zł na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5%. Na ten cel Powiatowi Świdnickiemu zostały naliczone dodatkowe środki w wysokości ok. 0,4 mln zł, które są również naliczone na Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Kozicach Dolnych. Ponadto, w piątym rozdziale nowej ustawy o dochodach JST przewidziano m. in., że zgodnie z art. 36 po zakończeniu roku budżetowego ponownie będą wyliczane potrzeby finansowe na ten rok, który się zakończy. Następnie właściwy minister do spraw oświaty i wychowania porówna potrzeby wyliczone przed rozpoczęciem roku budżetowego z potrzebami wyliczonymi po jego zakończeniu. W przypadku gdy wystąpi różnica między tymi kwotami potrzeb finansowych (w tym potrzeb oświatowych) będzie następowała odpowiednia korekta dochodów obejmująca zarówno wzrosty jak i spadki zakresu zadań oświatowych. Wprowadzona zmiana pozwala na systemowe rozwiązanie obecnego problemu zmiany zakresu zadań oświatowych w trakcie roku budżetowego. Oprócz opisanego wyżej mechanizmu ponownego przeliczenia potrzeb oświatowych (art. 36 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego), który zadziała po raz pierwszy w roku 2026, Ministerstwo Edukacji Narodowej będzie proponować utrzymanie kryterium podziału rezerwy na uzupełnianie dochodów JST na zmianę zakresu zadań oświatowych (poprzednio wzrost zadań szkolnych i pozaszkolnych). Bliższe informacje na temat środków z rezerwy na uzupełnienie dochodów JST będą dostępne wkrótce po uzgodnieniu kryteriów ich podziału. Kryteria zostaną następnie opublikowane na stronie internetowej MEN. Ministerstwo Edukacji Narodowej jest świadome potrzeb podnoszenia poziomu inwestowania w oświatę. Nie mniej jednak wysokość ustalania łącznej kwoty potrzeb oświatowych jest determinowana przepisami nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego potrzeby oświatowe wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustala się w wysokości łącznej kwoty potrzeb oświatowych, nie mniejszej niż ustalona w roku poprzedzającym rok budżetowy, skorygowanej w związku ze zmianą realizowanych zadań oświatowych. Tak jak wspomniano wcześniej, nowy system finansowania jest korzystniejszy dla JST. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm.