Interpelacja w sprawie poprawy jakości edukacji dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności

Interpelacja w sprawie poprawy jakości edukacji dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności Interpelacja nr 9606 do ministra edukacji w sprawie poprawy jakości edukacji dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności Zgłaszający: Urszula Rusecka, Jarosław Krajewski, Anna Milczanowska, Bożena Borys-Szopa, Joanna Borowiak Data wpływu: 28-04-2025 Szanowna Pani Minister! Zwracam się do Pani z interpelacją dotyczącą sytuacji dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami w polskim systemie szkolnictwa. W ostatnich latach obserwujemy rosnącą liczbę zgłoszeń dotyczących trudności, z jakimi spotykają się uczniowie z różnymi rodzajami niepełnosprawności w dostępie do edukacji oraz w trakcie jej realizacji. Z tego względu konieczne jest podjęcie działań mających na celu poprawę jakości edukacji dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami a w szczególności dzieci w spektrum autyzmu, eliminowanie barier, które utrudniają im równy dostęp do pełnowartościowego kształcenia. W Polsce istnieje system edukacji włączającej, którego celem jest zapewnienie wszystkim dzieciom i młodzieży, niezależnie od ich stanu zdrowia, równego dostępu do edukacji. System ten nadal napotyka szereg trudności, które powodują, że dzieci z autyzmem często nie mają takich samych szans edukacyjnych jak ich pełnosprawni rówieśnicy. Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, które wiąże się z wieloma trudnościami w zakresie komunikacji, interakcji społecznych, a także przetwarzania bodźców. W związku z tym dzieci z autyzmem wymagają szczególnej opieki, wsparcia i dostosowanych metod nauczania, które umożliwią im pełny rozwój i integrację ze społeczeństwem. Niestety, w wielu szkołach w Polsce, szczególnie tych, które nie posiadają specjalistycznych oddziałów, brak jest odpowiednich zasobów, takich jak wykwalifikowana kadra, pomoce dydaktyczne czy wsparcie psychologiczne, które pozwoliłyby tym dzieciom na osiągnięcie sukcesów edukacyjnych. Wśród głównych problemów wymienia się m.in.: Pierwszym zagadnieniem, które chcemy poruszyć, jest kwestia dostępności odpowiednich placówek edukacyjnych dla dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności. Wciąż istnieje zbyt mała liczba szkół i przedszkoli, które posiadają odpowiednie zasoby i kompetencje, aby w pełni zaspokoić potrzeby dzieci z tego spektrum. W związku z tym wiele dzieci zmuszonych jest uczęszczać do placówek ogólnodostępnych, które nie są w stanie dostarczyć im adekwatnego wsparcia. Drugim zagadnieniem jest brak świadomości i wiedzy wśród nauczycieli na temat specyficznych potrzeb dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności – nie wszyscy nauczyciele posiadają odpowiednią wiedzę na temat metod pracy z dziećmi z autyzmem i niepełnosprawnościami. Brak odpowiedniego przygotowania kadry pedagogicznej w zakresie indywidualnych potrzeb uczniów może prowadzić do niewłaściwego podejścia do dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności. Trzecim zagadnieniem jest brak odpowiednich dostosowań infrastrukturalnych – część szkół nadal nie spełnia podstawowych wymagań dotyczących dostępności dla uczniów z niepełnosprawnościami, takich jak dostępność budynków, odpowiednie toalety, windy czy miejsca do nauki dla dzieci z problemami motorycznymi. To prowadzi do sytuacji, w których dzieci z niepełnosprawnościami są wykluczone z pełnej aktywności edukacyjnej i społecznej w szkole. Czwartym zagadnieniem jest problemy z integracją dzieci z niepełnosprawnościami w ogólnodostępnych placówkach – mimo że w szkołach wprowadzono edukację włączającą, to w wielu przypadkach dzieci z autyzmem i niepełnosprawnościami napotykają trudności w integracji z rówieśnikami. Często nie są one w stanie w pełni uczestniczyć w zajęciach, co wpływa na ich rozwój społeczny i emocjonalny. Piątym zagadnieniem jest niewydolność systemu oceny postępów dzieci z autyzmem i w polskich szkołach. Tradycyjne metody oceny, oparte na testach i egzaminach, mogą być nieodpowiednie dla dzieci z autyzmem, które nie zawsze potrafią wykazać swoje umiejętności w tradycyjny sposób. Szóstym zagadnieniem, które pragnę poruszyć, jest kwestia roli nauczycieli wspomagających w procesie edukacyjnym dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności. W wielu szkołach nauczyciele wspomagający są zatrudniani w ramach rozwiązania braków kadrowych, co skutkuje sytuacją, w której dzieci pozostają bez stałego wsparcia. Nauczyciel wspomagający, pełniący tę rolę często tymczasowo, nie zawsze jest w stanie zapewnić dziecku odpowiednią pomoc, szczególnie w sytuacji, gdy brakuje odpowiednich zasobów w danej placówce. Taki model prowadzi do sytuacji, w której dziecko nie otrzymuje potrzebnej pomocy przez długi czas, co może negatywnie wpływać na jego rozwój i samopoczucie. Siódmym zagadnieniem jest to, że w szkołach masowych, gdzie klasa liczy często 20–30 uczniów, nauczyciele nie są w stanie poświęcić wystarczająco dużo uwagi dzieciom ze spektrum autyzmu, brak odpowiedniego wsparcia i zrozumienia ich specyficznych potrzeb prowadzi do pogorszenia stanu psychicznego dzieci, co objawia się między innymi nasileniem trudnych zachowani, takich jak wybuchy agresji, autoagresja, zamknięcie się w sobie czy izolacja społeczna. W efekcie rodzice są zmuszani przez system o występowanie o nauczanie indywidualne w domu, co wiąże się z tym, że godzin lekcyjnych jest 3/4 mniej a za tym idzie ograniczony materiał do przerobienia oraz izolacja dziecka w domu. Proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Czy ministerstwo planuje zwiększenie liczby specjalistów, terapeutów oraz pedagogów specjalnych w szkołach, aby zapewnić pełne wsparcie dla dzieci z niepełnosprawnościami? Czy ministerstwo planuje programy szkoleniowe lub kursy dla nauczycieli, które umożliwią im lepsze przygotowanie do pracy z dziećmi z autyzmem i niepełnosprawnościami? Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu promowania integracji dzieci z autyzmem w placówkach ogólnodostępnych, aby zapewnić im równy dostęp do edukacji i rozwój w pełni dostosowany do ich potrzeb? Czy ministerstwo planuje działania mające na celu zapewnienie stałego wsparcia specjalistów w szkołach, a nie tylko doraźne "łatki" kadrowe, które nie odpowiadają na rzeczywiste potrzeby dzieci z autyzmem? W kontekście obowiązkowego egzaminu ósmoklasisty - egzamin ten jest dla wielu uczniów ogromnym wyzwaniem, zwłaszcza dla dzieci, które borykają się z trudnościami związanymi z autyzmem oraz innymi niepełnosprawnościami, takimi jak niepełnosprawności intelektualne, ruchowe czy psychiczne. Te dzieci często napotykają na trudności w zakresie koncentracji, przetwarzania informacji, radzenia sobie ze stresem oraz dostosowywania się do wymagań egzaminacyjnych, co sprawia, że przejście przez ten etap edukacji może stanowić dla nich nieproporcjonalne obciążenie a tym samym umożliwienie im kontynuowania nauki na poziomie licealnym. Proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytanie: Czy ministerstwo będzie współpracować z organizacjami pozarządowymi, specjalistami i psychologami, aby stworzyć system edukacyjny, który lepiej uwzględnia potrzeby dzieci ze spektrum autyzmu, szczególnie w kontekście końca etapu edukacji podstawowej i przejścia do szkoły średniej? Istotnym tematem interpelacji, też jest kwestia zwolnienia dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym dzieci ze spektrum autyzmu i różnymi niepełnosprawnościami po zdiagnozowaniu w poradni psychologiczno-pedagogicznej dyskalkulii, z obowiązkowych egzaminów z matematyki – zarówno z egzaminu ósmoklasisty, jak i matury. Dzieci i młodzież z autyzmem, i niepełnosprawnościami z towarzyszącą dyskalkulią, napotykają w codziennym życiu na liczne trudności związanych z nauką matematyki. W kontekście edukacyjnym matematyka, która w przypadku osób z dyskalkulią staje się przedmiotem niezwykle trudnym, a dla dzieci ze spektrum autyzmu może być źródłem silnego stresu. Często osoby z tą przypadłością nie są w stanie opanować podstawowych umiejętności matematycznych w sposób typowy, co w sytuacjach egzaminacyjnych, takich jak egzamin ósmoklasisty czy matura, może prowadzić do sytuacji silnego stresu w których dzieci w spektrum autyzmu i z różnymi rodzajami niepełnosprawnościami nie osiągają wyników odzwierciedlających ich rzeczywiste umiejętności intelektualne. Z perspektywy równości szans w edukacji, niezwykle istotne jest, by system edukacyjny uwzględniał specyficzne trudności, z jakimi borykają się uczniowie z autyzmem i niepełnosprawnościami po zdiagnozowaniu dyskalkulii. Niezwykle ważnym krokiem w tym kierunku mogłoby być zwolnienie tych uczniów z obowiązku przystępowania do egzaminów z matematyki, traktowanych w polskim systemie edukacyjnym jako przedmiot obowiązkowy na obu poziomach – zarówno w ramach egzaminu ósmoklasisty, jak i matury. Wprowadzenie takich zmian mogłoby pomóc w eliminowaniu barier edukacyjnych, a także poprawiłoby jakość edukacji włączającej, dając dzieciom z autyzmem i dyskalkulią szansę na bardziej sprawiedliwą ocenę ich możliwości intelektualnych oraz dalszy rozwój. Proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Jakie środki ministerstwo podejmuje, aby wspierać dzieci ze spektrum autyzmu i różnymi rodzajami niepełnosprawnościami po zdiagnozowaniu dyskalkulii w nauce matematyki oraz jak ma to się do organizacji egzaminów z matematyki? Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian legislacyjnych, które zagwarantowałyby, że dzieci z autyzmem oraz z dyskalkulią będą miały dostęp do zwolnienia z egzaminu z matematyki, aby uniknąć nieuzasadnionego obciążenia psychicznego i zapewnić im równy dostęp do edukacji i dalszej kariery edukacyjnej? Z powyższych powodów zwracam się z prośbą o szczegółowe odpowiedzi na poruszone kwestie oraz przedstawienie planów Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakresie poprawy jakości edukacji dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności w Polsce. Z wyrazami szacunku

Odpowiedź na interpelację w sprawie poprawy jakości edukacji dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności Odpowiedź na interpelację nr 9606 w sprawie poprawy jakości edukacji dzieci z autyzmem i różnymi rodzajami niepełnosprawności Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka Warszawa, 27-05-2025 Szanowna Pani Poseł, Szanowni Państwo Posłowie, uprzejmie informuję, iż Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmuje szereg działań na rzecz podnoszenia jakości edukacji włączającej, których celem jest poprawa funkcjonowania wszystkich uczniów, w tym z autyzmem, innymi niepełnosprawnościami. Prowadzone przez MEN działania skupiają się na rozwijaniu mocnych stron, zainteresowań i talentów każdego ucznia, oraz takim organizowaniu kształcenia, by uczniowie z różnymi potrzebami mogli się efektywnie uczyć. MEN prowadzi działania mające na celu: rozwijanie świadomości rozumienia założeń edukacji włączającej oraz wiedzy i umiejętności w zakresie realizacji tych założeń w praktyce, przygotowanie kadr do pracy w oddziałach zróżnicowanych pod względem potrzeb edukacyjnych uczniów, uwzględniające w szczególności potrzeby wynikające z niepełnosprawności, rozwój zasobów dla edukacji włączającej: standardy zatrudniania nauczycieli specjalistów, adaptacje podręczników dostosowane do potrzeb uczniów z niepełnosprawnościami, materiały edukacyjne i ćwiczeniowe, poradniki, narzędzia diagnostyczne i materiały do pracy postdiagnostycznej, przygotowanie nowych rozwiązań merytoryczno-organizacyjnych w obszarze wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz kształcenia specjalistycznego, w oparciu o współczesną wiedzę naukową i przykłady praktyki o potwierdzonej skuteczności oraz pilotaże. Dzieciom/uczniom uczęszczającym do przedszkoli, szkół i placówek, ich rodzicom oraz nauczycielom udzielana jest pomoc psychologiczno-pedagogiczna, która jest organizowana na zasadach określonych w rozporządzeniu [1] . W MEN kontynuowane są prace nad wdrożeniem nowego modelu oceny potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów oraz planowania na tej podstawie wsparcia w procesie kształcenia, wychowania i opieki (procesy te określane są jako „ocena funkcjonalna” [2] ). W ramach tych prac m.in. opracowano standardy oceny funkcjonalnej oraz narzędzia diagnostyczne do oceny rozwoju poznawczego, osobowościowego i emocjonalno-społecznego uczniów oraz materiały do pracy postdiagnostycznej, które pilotażowo były udostępniane poradniom, które zawarły porozumienie z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji w Warszawie. Obecnie trwają prace nad przeniesieniem narzędzi na infrastrukturę MEN oraz aktualizacją informatyczną. Planowane jest udostępnienie zaktualizowanych narzędzi do specjalistów w przedszkolach, szkołach i placówkach we wrześniu 2025 roku. Od listopada 2022 r. do lipca 2023 r. trwały szkolenia pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych w zakresie zastosowania ww. narzędzi i materiałów w procesie oceny funkcjonalnej [3] . Planuje się, aby ocena funkcjonalna prowadzona w przedszkolu/szkole/placówce była ważnym mechanizmem, który umożliwi identyfikację potrzeb dzieci i uczniów, a dzięki temu dostosowanie procesu nauczania do ich możliwości i potencjalnych trudności w uczeniu się. Zakłada się, że tak jak obecnie, pierwszy etap rozpoznawania potrzeb uczniów w zakresie objęcia ich wsparciem będzie zadaniem nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów w przedszkolu, szkole i placówce. Przyjęcie podejścia biopsychospołecznego i wdrożenie założeń szkolnej oceny funkcjonalnej wymagać będzie zmiany podejścia zorientowanego na działania podejmowane wyłącznie w stosunku do dziecka i ucznia, na rzecz „diagnozy kontekstowej”, uwzględniającej uwarunkowania środowiskowe w przedszkolu, szkole i placówce, które wpływają na funkcjonowanie dzieci i uczniów oraz ich aktywność i uczestnictwo w procesie uczenia się - nauczania i w środowisku społecznym. Odnosząc się do zwiększenia liczby specjalistów w przedszkolach i szkołach uprzejmie informuję, że resort edukacji - w celu poprawy dostępu do pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci i młodzieży - wprowadził standardy zatrudnienia w przedszkolach i szkołach nauczycieli specjalistów. Wprowadzenie standardów zostało rozłożone na dwa etapy: I etap od 1 września 2022 r. i II etap od 1 września 2024 r. Zwiększona liczba nauczycieli specjalistów oznacza zwiększony dostęp do wsparcia w przedszkolu/szkole, bez potrzeby uzyskiwania dodatkowych dokumentów wydawanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, takich jak opinia czy orzeczenie. Tabela. Nauczyciele specjaliści w przedszkolach i szkołach objętych standaryzacją w roku szkolnym 2024/2025. Źródło: system informacji oświatowej. Specjalista Etaty Pedagog 12701,38 Psycholog 13633,53 Logopeda 10964,75 Terapeuta pedagogiczny 2399,60 Pedagog specjalny 14900,09 Razem 54 567,69 Zatrudnienie nauczycieli specjalistów jest na bieżąco monitorowane za pośrednictwem systemu informacji oświatowej (SIO). Dla szkół i organów prowadzących przygotowano w SIO specjalne raporty w tym zakresie. Dzięki wprowadzonym zmianom w przepisach łączna liczba etatów nauczycieli specjalistów wzrosła z 21 923,67 etatów w roku szkolnym 2021/2022 do 54 599,35 etatów w roku szkolnym 2024/2025 (według stanu SIO na 12.05.2025 r.). W związku z powyższym, na przestrzeni dwóch lat nastąpił wzrost etatów nauczycieli specjalistów o 32 675,68 etatów, co stanowi wzrost o ponad 149 %. W nawiązaniu do potrzeby zwiększenia kompetencji nauczycieli, MEN kontynuuje działania, których celem jest wspieranie podnoszenia kompetencji i kwalifikacji nauczycieli, w tym nauczycieli specjalistów, w obszarze edukacji włączającej. Zakończyła się I i II edycja studiów podyplomowych bezpłatnych dla uczestników na kierunkach: wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wsparcie rodziny (studia umożliwiające zdobycie kwalifikacji do prowadzenia zajęć wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz zajmowania stanowiska nauczyciela pedagoga specjalnego w przedszkolu); kwalifikacyjne pn. „Pedagog specjalny w edukacji włączającej”; kwalifikacyjne pn. „Psychologia edukacyjna z przygotowaniem pedagogicznym” [4] . Ukończenie ww. studiów umożliwiło uzyskanie kwalifikacji odpowiednio do: prowadzenia zajęć wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz zajmowania stanowiska pedagoga specjalnego w przedszkolu, zajmowania stanowiska pedagoga specjalnego, zajmowania stanowiska nauczyciela. W 2024 r., w ramach III edycji studiów podyplomowych, uruchomione zostały czterosemestralne studia podyplomowe doskonalące na kierunku „Polski język migowy dla nauczycieli”, skierowane do nauczycieli szkół i placówek specjalnych, którzy na co dzień pracują z uczniami niesłyszącymi. W III edycji Ministerstwo Edukacji Narodowej podpisało 35 umów na realizację studiów podyplomowych kwalifikacyjnych na 3 kierunkach wymienionych powyżej. MEN podjęło szereg działań, których celem jest wspieranie przedszkoli, szkół i placówek w związku z realizacją projektów i programów m. in.: Projekt pn. „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży” [5] . MEN zleciło Instytutowi Badań Edukacyjnych realizację ww. projektu, finansowanego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS). Głównym celem projektu jest wypracowanie i zwalidowanie rozwiązań metodycznych i organizacyjnych wspierających dostępność edukacji dla dzieci i młodzieży,a także rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w obszarze pracy z dziećmi/uczniami z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych i rozwojowych. W ramach projektu zostanie opracowany zestaw narzędzi, w ramach szkolnej oceny funkcjonalnej, do wieloaspektowego pomiaru dobrostanu uczniów na czterech etapach edukacji [6] . Projekt szkoleniowy dla nauczycieli specjalistów pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich” [7] . Na zlecenie i we współpracy z MEN, Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB) i UNICEF realizują we współpracy z uczelniami i organizacjami pozarządowymi projekt pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich" (Accesssible School for All). Głównym celem projektu jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania adekwatnego do potrzeb wsparcia dla wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). Projekt dostarcza narzędzi pomocnych w prowadzeniu zajęć z dziećmi/uczniami w sposób zapewniający poczucie akceptacji i włączania wszystkich dzieci i uczniów. Do udziału w projekcie zaproszonych zostało ponad 500 placówek edukacyjnych (przedszkoli, szkół, poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli) oraz 2200 zatrudnionych w nich nauczycieli specjalistów, którzy dzięki udziałowi w projekcie zostali przygotowani do pełnienia funkcji doradcy ds. dostępności uczenia i obejmują wsparciem ponad 11 tysięcy nauczycieli i 30 tys. dzieci. Projekt ma również komponent badawczy i ewaluacyjny, a wyniki otrzymane w rezultacie tych działań zostaną wykorzystane do stworzenia banku praktyk sprawdzonych empirycznie, które zostaną udostępnione wszystkim nauczycielom-specjalistom. Projekt realizowany jest od maja 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. Realizacja w ramach Narodowego Programu Zdrowia zadania publicznego pn. „Wolontariat na rzecz wsparcia rówieśniczego w ochronie zdrowia psychicznego uczniów” [8] . Zadanie polega na opracowaniu i wdrożeniu programu wsparcia rówieśniczego na rzecz ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w szkołach ponadpodstawowych oraz placówkach oświatowych i ocena jego skuteczności. Wsparcie systemowe uczniów w sytuacjach trudnych i w kryzysie w szkole/placówce rozumiane jest jako efektywna współpraca dyrekcji szkoły, nauczycieli, specjalistów, uczniów - liderów wsparcia rówieśniczego, innych pracowników szkoły, pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania z jednostkami ochrony zdrowia, w tym z ośrodkami środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, z instytucjami pomocy społecznej oraz innymi podmiotami świadczącymi pomoc dla dzieci i młodzieży w środowisku lokalnym. Program ma charakter pilotażu i jest realizowany w latach 2023-2025, przez jeden rok w każdej szkole, która przystąpi do tego zadania. Obecnie Program będzie realizowany w 55 szkołach. Zadanie publiczne zakłada opracowanie koncepcji badań ewaluacyjnych, przedstawienie zakresu raportowania oraz opisania zasad współpracy szkół z jednostkami ochrony zdrowia i innymi podmiotami w środowisku lokalnym w zakresie utrzymania stałości efektów programu. W szkole do 100 uczniów zostanie przygotowanych 10 do 15 – liderów wsparcia rówieśniczego oraz 2 do 3 koordynatorów – nauczycieli opiekunów liderów wsparcia rówieśniczego. Doświadczenia tego projektu stanowią jedną z podstaw dla rozpoczętego w FERS projektu „Wsparcie rówieśnicze w zakresie zdrowia psychicznego młodzieży ( peer support )” [9] , realizowanego w partnerstwie MEN, Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji i Fundacji Instytut Edukacji Pozytywnej. Odnosząc się do kwestii egzaminu maturalnego uprzejmie wyjaśniam, iż MEN nie przewiduje aktualnie wprowadzenia zmian w katalogu przedmiotów obowiązkowych na egzaminie maturalnym ani zwolnienia zdających z autyzmem lub ze specyficznymi trudności w uczeniu się z egzaminu maturalnego z matematyki, jako przedmiotu obowiązkowego. W przepisach art. 44zzr ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty [10] określono warunki i formy przeprowadzania egzaminu maturalnego dla uczniów lub absolwentów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność, w tym np. autyzm. Na podstawie art. 44zzr ust. 8 i 10 ww. ustawy, odpowiednio: dostosowanie formy egzaminu maturalnego polega na przygotowaniu odrębnych arkuszy egzaminacyjnych dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności ucznia lub absolwenta niepełnosprawnego [11] , dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego polega na: zminimalizowaniu ograniczeń wynikających z niepełnosprawności ucznia, słuchacza albo absolwenta, zapewnieniu uczniowi, słuchaczowi albo absolwentowi miejsca pracy odpowiedniego do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych, wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych, odpowiednim przedłużeniu czasu przewidzianego na przeprowadzenie egzaminu maturalnego, ustaleniu przez Centralną Komisję Egzaminacyjną zasad oceniania rozwiązań zadań wykorzystywanych do przeprowadzania egzaminu maturalnego, uwzględniających potrzeby edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne ucznia, słuchacza albo absolwenta, zapewnieniu obecności i pomocy w czasie egzaminu maturalnego nauczyciela wspomagającego ucznia lub absolwenta w czytaniu lub pisaniu lub specjalisty odpowiednio z zakresu danego rodzaju niepełnosprawności, jeżeli jest to niezbędne do uzyskania właściwego kontaktu z uczniem lub absolwentem lub pomocy w obsłudze sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych. Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej ogłasza corocznie na stronie internetowej CKE komunikat m.in. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym [12] , do potrzeb zdających ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z autyzmem. Ponadto, zgodnie z art. 44zzr ust. 12 i 16 ww. ustawy o systemie oświaty, odpowiednio: rada pedagogiczna, spośród możliwych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego, wymienionych w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej CKE, wskazuje sposób lub sposoby dostosowania warunków lub formy przeprowadzania egzaminu maturalnego dla ucznia, słuchacza albo absolwenta m.in. niepełnosprawnego, przystąpienie do egzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do potrzeb i możliwości ucznia, słuchacza albo absolwenta m.in. niepełnosprawnego, zapewnia przewodniczący zespołu egzaminacyjnego, tj. dyrektor szkoły (lub w przypadku choroby przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego lub innych ważnych przyczyn uniemożliwiających jego udział w egzaminie maturalnym albo wynikających z konieczności zapewnienia właściwej organizacji tych egzaminów, przewodniczącym zespołu egzaminacyjnego może być osoba wskazana przez dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej). Równocześnie, na podstawie art. 44zzr ust. 17 ww. ustawy, w szczególnych przypadkach losowych lub zdrowotnych dyrektor szkoły, na wniosek rady pedagogicznej, może wystąpić do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej z wnioskiem o wyrażenie zgody na przystąpienie ucznia, słuchacza albo absolwenta do egzaminu maturalnego w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych, nieujętych w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej CKE. Ponadto, na podstawie § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022r. w sprawie egzaminu maturalnego [13] , w szczególnych przypadkach wynikających ze stanu zdrowia lub niepełnosprawności ucznia lub absolwenta, za zgodą dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej, egzamin maturalny może być przeprowadzony w innym miejscu niż szkoła (np. w domu ucznia lub absolwenta). Wniosek o wyrażenie zgody, o której mowa powyżej, składa do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej: dyrektor szkoły, któremu uczeń lub absolwent złożyli deklarację przystąpienia do egzaminu maturalnego, w porozumieniu z tym uczniem albo absolwentem, a w przypadku niepełnoletniego ucznia albo absolwenta – z jego rodzicami, nie później niż na 2 miesiące przed terminem egzaminu maturalnego; absolwent, wraz z deklaracją. W uzasadnionych przypadkach wniosek, o którym mowa powyżej, może być złożony w terminie późniejszym. Dyskalkulia została zaklasyfikowana do grupy specyficznych trudności w uczeniu się. W tym przypadku do oceny rozwiązań zadań maturalnych z matematyki stosuje się kryteria uwzględniające typowe błędy popełniane przez osoby z omawianą dysfunkcją. Od roku szkolnego 2015/2016 prace maturalne z matematyki na poziomie podstawowym zdających posiadających opinię o dyskalkulii, którym dostosowanie takie zostało przyznane przez radę pedagogiczną, są sprawdzane przez zespół centralny, zlokalizowany przy jednej z okręgowych komisji egzaminacyjnych. Zespół taki składa się z egzaminatorów matematyki oraz terapeutów dyskalkulii i akalkulii. W skład tego zespołu weszli: koordynatorzy Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łodzi, eksperci-matematycy współpracujący z Okręgową Komisją Egzaminacyjną w Łodzi oraz co najmniej jeden ekspert/terapeuta specjalizujący się w dyskalkulii, który pełni w zespole funkcję konsultacyjną. Do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łodzi przekazywane są z całej Polski prace egzaminacyjne z matematyki zdających ze stwierdzoną dyskalkulią. W odniesieniu do osób, u których zdiagnozowano dyskalkulię, do oceny rozwiązań zadań zawartych w arkuszu maturalnym z matematyki stosuje się kryteria uwzględniające występowanie specyficznych trudności w uczeniu się. Kryteria oceny prac uwzględniają typowe błędy popełniane przez uczniów z omawianą dysfunkcją, np.: mylenie bądź gubienie liter i/lub cyfr, niewłaściwe stosowanie wielkich i małych liter, mylenie indeksów górnych i dolnych, problemy z zapisywaniem jednostek, uproszczonego zapisu równania i przekształcania go w pamięci, chaotycznego zapisu operacji matematycznych, błędy w zapisie działań pisemnych, błędy rachunkowe. W wyniku współpracy – od 2015 r. – Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z ekspertami z zakresu dyskalkulii, przygotowane zostały ogólne wytyczne dotyczące zasad oceniania zadań otwartych w pracach zdających z dyskalkulią. Założenia te stanowią bazę do corocznego przygotowywania szczegółowych zasad oceniania rozwiązań poszczególnych zadań w arkuszu egzaminacyjnym z matematyki : Ponadto, w czasie trwania egzaminu maturalnego każdy zdający, w tym zdający z dyskalkulią, może korzystać z kalkulatora i zestawu wybranych wzorów matematycznych. Centralna Komisja Egzaminacyjna na stronie internetowej liczne materiały dotyczące egzaminu maturalnego, wspierające absolwentów przygotowujących się do egzaminu maturalnego, w szczególności: Informator o egzaminie maturalnym z matematyki , wszystkie arkusze egzaminacyjne z egzaminu maturalnego od 2005 r. wraz z odpowiedziami i schematem punktowania, inne materiały stanowiące pomoc dla nauczycieli i uczniów w przygotowaniu się do tego egzaminu. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Izabela Ziętka Podsekretarz Stanu [1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798). [2] https://edukacjawzasiegureki.pl/edukacja-wlaczajaca/czym-jest-i-jak-dziala-ocena-funkcjonalna/ [3] https://www.ore.edu.pl/2023/05/szkolenie-z-zakresu-prowadzenia-oceny-funkcjonalnej-z-wykorzystaniem-baterii-diagnostycznej-kapp-oraz-baterii-diagnostycznej-okc-dla-pracownikow-poradni-psychologiczno-pedagogicznych/ [4] Studia adresowane do osób z tytułem magistra psychologii, które nie posiadają przygotowania pedagogicznego i chcą uzyskać takie przygotowanie. [5] https://www.ibe.edu.pl/pl/opis-wspieranie-dostepnosci-edukacji-dla-dzieci-i-mlodziezy [6] Zadanie dotyczy osób w wieku od 4 do 20 lat. [7] https://ibe.edu.pl/pl/szkola-dostepna-dla-wszystkich-opis-projektu [8] W ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025. [9] https://www.frse.org.pl/fers-peer-support [10] Dz. U. z 2022 r. poz. 2230, z poźn. zm. [11] Z tym, że nie przygotowuje się odrębnych arkuszy egzaminacyjnych dla absolwentów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim. [12] W bieżącym roku szkolnym 2024/2025 komunikat jest dostępny pod linkiem: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2023/komunikaty/2025/20250205%20EM_25%20Komunikat%20o%20dostosowaniach%202025%20AKT_0225.pdf [13] Dz. U. z 2023 r. poz. 2534, z późn. zm.