Interpelacja w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów oraz parków narodowych w kontekście podejrzeń o działania dywersyjne

Interpelacja w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów oraz parków narodowych w kontekście podejrzeń o działania dywersyjne Interpelacja nr 9578 do ministra obrony narodowej, ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów oraz parków narodowych w kontekście podejrzeń o działania dywersyjne Zgłaszający: Janusz Cieszyński Data wpływu: 25-04-2025 Szanowny Panie Premierze, Szanowny Panie Ministrze, w związku z trwającym pożarem w Biebrzańskim Parku Narodowym oraz w nawiązaniu do wcześniejszych podobnych zdarzeń, proszę o odpowiedź na nurtujące pytania dotyczące bezpieczeństwa przeciwpożarowego obszarów leśnych w Polsce oraz potencjalnych działań dywersyjnych wymierzonych w polskie zasoby przyrodnicze. Pożar, który wybuchł 20 kwietnia 2025 r. w Biebrzańskim Parku Narodowym, objął już setki hektarów i mimo zaangażowania znacznych sił - 346 funkcjonariuszy różnych służb oraz pięciu śmigłowców - sytuacja pozostaje dynamiczna. Niepokojący jest fakt, że to kolejny pożar na tym terenie w ciągu ostatnich kilku tygodni. Trzy tygodnie wcześniej spłonęło blisko 90 ha trzcinowisk i suchych traw, a kilka dni przed 20 kwietnia miał miejsce kolejny pożar obejmujący 8-9 ha. Częstotliwość oraz lokalizacja tych pożarów, a także zapowiedź premiera Donalda Tuska o dyskusji nad zaostrzeniem kar za celowe podpalenia na najbliższym posiedzeniu Rady Ministrów, skłaniają do postawienia pytania o możliwy, zorganizowany charakter tych zdarzeń, potencjalnie noszący znamiona dywersji. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Czy resort dysponuje danymi lub analizami wskazującymi, ile z pożarów lasów i Parków Narodowych w ostatnich 5 latach mogło być wynikiem celowych podpaleń o charakterze dywersyjnym lub sabotażowym? Czy służby prowadzą analizy wzorców występowania pożarów pod kątem potencjalnych działań zorganizowanych grup dywersyjnych? W nawiązaniu do wypowiedzi Pana Ministra podczas odprawy w Grzędach, czy resort planuje zwiększenie ilości dronów wspomagających pracę służb w monitorowaniu i gaszeniu pożarów? Jeśli tak: Jaka liczba takich urządzeń jest planowana do zakupu? W jakim horyzoncie czasowym? Jak ministerstwo zamierza zapewnić odpowiednią liczbę wyszkolonych operatorów, aby zakup sprzętu przełożył się na rzeczywiste zwiększenie potencjału operacyjnego służb? Z jakich środków budżetowych planowany byłby ten zakup? Czy resort planuje wprowadzenie systemowych rozwiązań mających na celu wczesne wykrywanie pożarów na terenach leśnych i w parkach narodowych, np. poprzez wykorzystanie sztucznej inteligencji do analizy obrazów z dronów lub satelitów? Jakie są plany ministerstwa odnośnie zwiększenia współpracy międzynarodowej w zakresie wykrywania i zwalczania potencjalnych działań dywersyjnych skierowanych przeciwko zasobom przyrodniczym krajów NATO i UE? Jak ministerstwo ocenia aktualny stan przygotowania służb do przeciwdziałania skoordynowanym akcjom podpaleń, które mogłyby zostać przeprowadzone jednocześnie w różnych częściach kraju, szczególnie w okresie zwiększonej suszy? Jakie działania edukacyjne i prewencyjne planuje ministerstwo, aby zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat zagrożeń pożarowych, szczególnie w kontekście postępującej suszy? Z uwagi na strategiczny charakter polskich zasobów przyrodniczych dla bezpieczeństwa ekologicznego kraju oraz alarmujące sygnały o potencjalnie celowym charakterze części pożarów, wnoszę o szczegółowe ustosunkowanie się do powyższych pytań. Z wyrazami szacunku Janusz Cieszyński

Odpowiedź na interpelację w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów oraz parków narodowych w kontekście podejrzeń o działania dywersyjne Odpowiedź na interpelację nr 9578 w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów oraz parków narodowych w kontekście podejrzeń o działania dywersyjne Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 28-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9578 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego lasów oraz parków narodowych w kontekście podejrzeń o działania dywersyjne , m.in. na podstawie stanowisk Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej oraz Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam co następuje. W przekazanym stanowisku Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej (PSP) poinformowała, że statystyka pożarów lasów, w tym parków narodowych jest prowadzona w Systemie Wspomagania Decyzji PSP. Liczba pożarów lasów w ostatnich latach przedstawia się następująco: 2020 r. – 6 104 zdarzenia; 2021 r. – 2 938 zdarzeń; 2022 r. – 6 457 zdarzeń; 2023 r. – 4 620 zdarzeń; 2024 r. – 5 433 zdarzenia; do 12 maja 2025 r. – 2 267 zdarzeń. W kontekście wykorzystywania dronów wspomagających pracę służb m.in. w monitorowaniu pożarów, Kierownictwo PSP podjęło decyzję o konieczności utworzenia Specjalistycznych Grup Dronowych (SGD) w ramach Centralnego Odwodu Operacyjnego Komendy Głównej PSP, w celu ujednolicenia wyposażenia oraz wyszkolenia pilotów bezzałogowych statków powietrznych (BSP) w PSP. W tym miejscu należy wskazać, że na mocy decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, PSP jest wyznaczonym podmiotem szkolącym oraz egzaminującym, który prowadzi szkolenia dla pilotów BSP zarówno w PSP, jak i w innych służbach. W ramach SGD jest planowany podział na następujące poziomy: podstawowy - każdy powiat otrzyma BSP klasy min. C1, łącznie jest planowany zakup 335 BSP w ramach Krajowego Planu Odbudowy; specjalistyczny, w ramach którego jest planowane utworzenie: 17 SGD poziomu A, wyposażonych w BSP klasy min. C1 oraz klasy C2 wyposażonych w kamerę termowizyjną; 5 SGD poziomu AB, wyposażonych w BSP klasy min. C1, klasy C2 wyposażonych w kamerę termowizyjną oraz klasy C6 (stałopłat) wykorzystywanych do wykonywania operacji powietrznych na wyższym pułapie oraz o większym zasięgu. Dodatkowo w ramach SGD dla poziomu specjalistycznego, jest planowany zakup 49 BSP różnej klasy oraz 22 szt. specjalnych samochodów. Zakupy sprzętu zostały uwzględnione w ocenie skutków finansowych do ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [1] . Natomiast odnosząc się do kwestii rozwiązań systemowych mających na celu wczesne wykrywanie pożarów należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej [2] , osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu (np. władający lasami lub parkami narodowymi) są zobowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Ponadto stosownie do art. 4 ust. 1 i 1a ww. ustawy, właściciel terenu, np. lasu oraz parku narodowego (względnie inny władający terenem), zapewniając jego ochronę przeciwpożarową, jest zobowiązany w szczególności: wyposażyć teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe; zapewnić przeglądy techniczne, konserwacje oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie; przygotować teren do prowadzenia akcji ratowniczej; zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi; ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Jednocześnie w myśl § 39 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów [3] właściciele, zarządcy lub użytkownicy lasów, których lasy samoistnie lub wspólnie tworzą kompleks leśny o powierzchni ponad 300 ha, organizują obserwację i patrolowanie lasów w celu wykrywania pożarów oraz alarmowania o ich powstaniu, zgodnie z przepisami o zabezpieczeniu przeciwpożarowym lasów. Z kolei w § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów [4] wskazano, że obserwacja lasów mająca na celu wczesne wykrycie pożaru może być prowadzona ze stałych punktów obserwacji naziemnej (punktów obserwacyjnych) przez naziemne patrole przeciwpożarowe, a także patrole lotnicze. Przywołane powyżej przepisy prawa dotyczące wczesnego wykrywania pożarów na terenach leśnych nie wykluczają możliwości wykorzystania do tego celu sztucznej inteligencji. Co więcej, właściciele tych terenów, w ramach wskazanych przepisami prawa sposobów wykrywania pożarów, powinni stosować w tym zakresie optymalne rozwiązania i technologie (np. oprogramowania, urządzenia, BSP), uwzględniając przy tym szereg różnego rodzaju uwarunkowań, związanych m.in. z ich efektywnością, dostępnością i niezawodnością. Dodatkowo, mając na uwadze m.in. konieczność adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu oraz związanego z tymi zmianami wzrostu zagrożenia pożarowego, w 2022 r. zmieniono w istotny sposób wspomniane wyżej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w zakresie wymagań dotyczących źródeł wody do celów przeciwpożarowych w lasach oraz ich utrzymania. Niezależnie od powyższego PSP, w ramach Wydziału Prewencji Społecznej Biura Komendanta Głównego PSP oraz poprzez jednostki organizacyjne PSP, realizuje działania z zakresu prewencji społecznej we wszystkich województwach, szkołach PSP i Centralnym Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach oraz w jego oddziale zamiejscowym w Rakoniewicach (woj. wielkopolskie). Zajęcia informacyjne i edukacyjne odbywają się jako działania organizowane m.in.: z mieszkańcami; z władzami samorządowymi; w szkołach i innych placówkach oświatowych oraz wypoczynkowych; w salach edukacyjnych/Ognikach; w jednostkach organizacyjnych PSP (które nie posiadają sali edukacyjnej); z seniorami. Realizacja ww. przedsięwzięć jest mierzona i weryfikowana kwartalnie poprzez gromadzenie danych statystycznych z przeprowadzonych zajęć informacyjnych i edukacyjnych w salach edukacyjnych i poza nimi. Zbierane dane statystyczne są niezbędne do sporządzania kwartalnych sprawozdań, które są wyznacznikiem osiągnięcia określonych mierników z wykonania „Planu działalności Komendanta Głównego PSP” na dany rok. Miernik określa minimalny procent populacji w danej grupie wiekowej założony do osiągnięcia. W celu podniesienia świadomości społecznej w 2024 r., w poszczególnych kwartałach, w zakresie zajęć z obszaru prewencji społecznej i szeroko pojętego bezpieczeństwa (bezpieczne lato, bezpieczne żniwa, bezpieczny las), przeszkolono następującą liczbę uczestników: Temat I kwartał II kwartał III kwartał IV kwartał Razem Bezpieczne lato 42 225 408 024 152 427 4 137 606 813 Bezpieczne żniwa 667 32 133 13 042 2 386 48 228 Bezpieczny las 85 624 198 873 52 973 12 293 349 763 Omawiane działania są kontynuowane w 2025 r. przy założeniu, że podniesiony został miernik do osiągnięcia o 100%. W związku z powyższym, działania te będą intensyfikowane. Ponadto PSP realizuje corocznie, w okresie od 1 marca do 30 kwietnia, kampanię informacyjno-prewencyjną pn. „Stop Pożarom Traw”, której celem jest zwiększenie świadomości na temat negatywnych skutków i zagrożeń wynikających z procederu nielegalnego wypalania traw. W ramach ww. przedsięwzięcia są realizowane briefingi prasowe, akcje informacyjne, pogadanki i inne działania edukacyjne. Aktualne materiały informacyjne są również zamieszczane na profilach w mediach społecznościowych [5] . Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji również aktywnie uczestniczy w działaniach informacyjno-edukacyjnych realizowanych w ramach przedmiotowej kampanii poprzez promowanie akcji w mediach społecznościowych. Powyższe przedsięwzięcia mają za zadanie na bieżąco informować obywateli o zagrożeniach, jakie mogą ich spotkać w życiu codziennym oraz jak im przeciwdziałać bądź zapobiegać. Na portalach społecznościowych są umieszczane dedykowane infografiki i materiały filmowe związane m.in. z kampanią informacyjną „Stop Pożarom Traw”, filmy instruktażowe na temat pożądanych zachowań w czasie wystąpienia rzeczywistego zagrożenia, a także informacje o konsekwencjach prawnych grożących podpalaczom, o ofiarach śmiertelnych i poszkodowanych oraz o stratach materialnych, społecznych, naturalnych itp. Odnosząc się do niniejszego wystąpienia Komenda Główna Policji poinformowała, że zagrożenia hybrydowe, z uwagi na swój wielowymiarowy charakter i szeroki wachlarz możliwych do zastosowania środków, stanowią istotne niebezpieczeństwo, w szczególności w kontekście ich niskiej przewidywalności i utrudnionej identyfikacji. Jednym ze szczególnie niebezpiecznych działań dywersyjno-sabotażowych jest celowe wywoływanie pożarów w strategicznych miejscach, takich jak składy paliw, magazyny wojskowe, obiekty przemysłowe, sklepy wielkopowierzchniowe czy tereny leśne. Tego typu akty dywersji mają na celu generowanie strat ekonomicznych, wprowadzanie chaosu oraz wzmacnianie poczucia zagrożenia w społeczeństwie. Skuteczną odpowiedzią na zagrożenia spowodowane działaniami hybrydowymi jest w pierwszej kolejności zrozumienie mechanizmów powstawania tego rodzaju zagrożeń, a następnie zbudowanie systemu odstraszania skierowanego do agresora zarówno w aspekcie militarnym, jak i pozamilitarnym, w tym społecznym. Istotne jest więc utrzymanie podniesionej gotowości służb i administracji na wszelkiego rodzaju potencjalne działania o charakterze przestępczym, a także dywersyjno-sabotażowym. W Polsce od lutego 2022 r. nieprzerwanie na terytorium całego kraju, obowiązują stopnie alarmowe. Obecnie jest to drugi stopień alarmowy (BRAVO), a w odniesieniu do infrastruktury teleinformatycznej drugi stopień alarmowy CRP (BRAVO-CRP). Wprowadzenie stopni alarmowych wiąże się z podejmowaniem przez służby i inne instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo infrastruktury ważnej dla prawidłowego funkcjonowania państwa, dodatkowych zadań ochronnych. W zakresie zwalczania i przeciwdziałania zagrożeniom o charakterze dywersyjno-sabotażowym, w ramach resortu spraw wewnętrznych i administracji, główną rolę z perspektywy Policji odgrywa Centralne Biuro Śledcze Policji (CBŚP), które na bieżąco za pośrednictwem Centrum Antyterrorystycznego Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (CAT ABW) przekazuje wszystkie uzyskane informacje do właściwych służb specjalnych. Policja prowadzi również aktywną wymianę informacji kryminalnych na poziomie międzynarodowym, m.in. z Europolem i Interpolem, a także na bieżąco analizuje wzorce występowania różnego rodzaju zagrożeń, w tym pożarów, ze szczególnym uwzględnieniem ich ewentualnego związku z działalnością zorganizowanych grup dywersyjnych. Niemniej forma i zakres gromadzonych przez Policję danych uniemożliwia wygenerowanie informacji w zakresie, o który wnioskuje Pan Poseł w pytaniu nr 1. Dodatkowo w kontekście zacieśnienia współpracy i wymiany informacji należy dodać, że Komisja Europejska, dostrzegając konieczność budowania odporności na zagrożenia hybrydowe oraz wrogie działania na poziomie unijnym opublikowała 1 kwietnia 2025 r. dokument pn. „Strategia Bezpieczeństwa Wewnętrznego”. W dokumencie tym przedstawiono kompleksowe podejście do wzmocnienia bezpieczeństwa Unii Europejskiej poprzez działania koncentrujące się na zwalczaniu terroryzmu i radykalizacji, cyberbezpieczeństwie, ochronie infrastruktury krytycznej, przeciwdziałaniu przestępczości zorganizowanej i handlowi ludźmi, a także na międzynarodowej współpracy i podnoszeniu odporności społecznej. Policja podejmuje również działania edukacyjne i prewencyjne zwiększające świadomość społeczeństwa na temat zagrożeń pożarowych, szczególnie w kontekście postępującej suszy, publikując na stronie internetowej [6] informacje w przedmiotowym zakresie. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 188 [3] Dz. U. z 2023 r. poz. 822, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2022 r. poz. 1065 [5] https://www.facebook.com/prewencjaspolecznapsp oraz https://www.instagram.com/prewencjaspolecznapsp [6] www.policja.pl