Interpelacja w sprawie podniesienia standardów bezpieczeństwa na obszarach wodnych

Interpelacja w sprawie podniesienia standardów bezpieczeństwa na obszarach wodnych Interpelacja nr 9552 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie podniesienia standardów bezpieczeństwa na obszarach wodnych Zgłaszający: Robert Warwas Data wpływu: 25-04-2025 Szanowny Panie Ministrze, woda od zarania dziejów przyciągała skupiska ludzkie – wykorzystaniem jej potencjału zarówno do celów gospodarczych, bytowych, jak i rekreacyjnych. Zagłębie Dąbrowskie to region, który pomimo nasycenia przemysłową infrastrukturą może się poszczycić szeroką działalnością na rzecz rozbudowy infrastruktury, bazując m.in. na zasobach wodnych. Znajduje się w nim kilka dużych (o powierzchni od 90 do 550 ha) zbiorników wodnych, niebędących drogami wodnymi, stanowiących jednak znaczny potencjał infrastruktury wodnej (np. retencyjny). Wykorzystanie zasobów wodnych i możliwości rozwoju miało regulować znowelizowane Prawo wodne, które w 2007 roku zastopowane zostało w pierwszym projekcie i w latach 2007-2015 odłożone zostało na półkę. Tylko argumentacja wspólnotowa w 2014 r. i działania podjęte w 2015 r. doprowadziły do II edycji nowelizacji Prawa wodnego. Na długo przed regulacjami Prawa wodnego pojawiły się (w 2011 roku) regulacje ustawowe mające dopełnić standardów bezpieczeństwa na całych obszarach wodnych. Próżno jednak w treści samej ustawy lub w delegacjach ustawowych do wydawania rozporządzeń szukać regulacji zagadnień bezpieczeństwa na obszarach wodnych innych jak kąpieliska i pływalnie – nie ma nic o wodach otwartych. Brak jest zabezpieczenia infrastrukturalnego (oznakowania), zasad korzystania z obszarów wodnych niebędących drogami wodnymi. Umniejszono rangę ratownika wodnego, „zamykając go“ tylko do wyznaczonego obszaru wodnego, a nie dla całego obszaru wodnego. Na wodzie otwartej przez lata powstała całkowita samowolka i bałagan, raz po raz czytamy doniesienia medialne o treści: „skuter uderzył w ponton – są ranni“, „utonął ojciec ratujący dziecko, które wypadło z łodzi – bo nie miał kamizelki“. Na szlakach wodnych pojawiły się hauseboaty – jednostki określane przez wodniaków jako „pływające kredensy“, które można prowadzić bez uprawnień. Mając na uwadze powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytanie: Czy w ministerstwie są planowane działania w zakresie podniesienia standardów bezpieczeństwa na obszarach wodnych, aby osiągnął poziom i jakość adekwatną do potrzeb i oczekiwań użytkowników wód w zakresie: - oznakowania obszarów wodnych niebędących drogami wodnymi – obecne oznakowanie dotyczy tylko pływalni i dróg wodnych, - wyznaczenia standardów obsługi oraz wyposażenia przystani i marin gwarantujących użytkownikom bezpieczne warunki (apteczka, deska, defibrylator) – w aktualnym stanie prawnym nikt nie ma obowiązku wyposażenia siebie, łodzi i zaplecza przystani w środki pierwszej pomocy, - przywrócenia obowiązku posiadania karty pływackiej i szkolenia z zakresu pierwszej pomocy administratorów przystani, - właściwego zabezpieczenia łodzi w kamizelki asekuracyjne – nie tylko posiadanie ich na wyposażeniu łodzi czy skutera, ale użytkownicy mają je mieć na sobie, a nie w bakiście lub pod pokładem, - kryteriów organizacji imprez na wodzie (regaty, spływy) – obowiązek zgłaszania imprez, stosowanie zabezpieczenia sprzętowego, przywracając tym samym rangę ratownictwa wodnego specjalistycznym i zweryfikowanym podmiotom?

Odpowiedź na interpelację w sprawie podniesienia standardów bezpieczeństwa na obszarach wodnych Odpowiedź na interpelację nr 9552 w sprawie podniesienia standardów bezpieczeństwa na obszarach wodnych Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 28-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9552 Pana Posła Roberta Warwasa w sprawie podniesienia standardów bezpieczeństwa na obszarach wodnych , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych [1] (dalej: ustawa ) reguluje kwestie związane z bezpieczeństwem na obszarach wodnych rozumianych jako wody śródlądowe w rozumieniu art. 19 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne [2] oraz wody przybrzeżne w rozumieniu art. 26 tej ustawy, w pasie nieprzekraczającym jednej mili morskiej od linii brzegu, a także kąpielisk, miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli, pływalni oraz innych obiektów dysponujących nieckami basenowymi o łącznej powierzchni powyżej 100 m 2 i głębokości powyżej 0,4 m w najgłębszym miejscu lub głębokości powyżej 1,2 m. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy , zapewnienie warunków bezpieczeństwa na obszarach wodnych polega m.in. na oznakowaniu i zabezpieczeniu terenów, obiektów i urządzeń przeznaczonych do pływania, kąpania się, uprawiania sportu lub rekreacji na obszarach wodnych. Kwestie związane z oznakowaniem wszystkich obszarów wodnych przeznaczonych do pływania, kąpania się, uprawiania sportu lub rekreacji zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 marca 2012 r. w sprawie sposobu oznakowania i zabezpieczania obszarów wodnych oraz wzorów znaków zakazu, nakazu oraz znaków informacyjnych i flag [3] . W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że art. 55 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń [4] penalizuje zachowanie polegające na kąpaniu się w miejscu, w którym jest to zabronione. Osoba dopuszczająca się takiego czynu podlega karze grzywny albo karze nagany. Za realizację obowiązku związanego z oznakowaniem obszarów wodnych, a także pozostałych zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa na obszarach wodnych, określonych w art. 4 ust. 1 ustawy odpowiedzialny jest zarządzający obszarem wodnym, którym zgodnie z art. 4 ust. 2 jest: na terenie parku narodowego lub krajobrazowego - dyrektor parku, na terenie, na którym prowadzona jest działalność w zakresie sportu lub rekreacji – osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność w tym zakresie, na pozostałym obszarze – właściwy miejscowo wójt (burmistrz, prezydent miasta). Zarządzający obszarem wodnym, poza zapewnieniem oznakowania i zabezpieczenia terenów, obiektów i urządzeń przeznaczonych do pływania, kąpania się, uprawiania sportu lub rekreacji na obszarach wodnych, jest odpowiedzialny za: dokonanie, we współpracy z Policją i działającymi na danym terenie podmiotami uprawnionymi do wykonywania ratownictwa wodnego analizy zagrożeń, w tym identyfikacji miejsc, w których występuje zagrożenie dla bezpieczeństwa osób wykorzystujących obszar wodny do pływania, kąpania się, uprawiania sportu lub rekreacji; prowadzenie działań profilaktycznych i edukacyjnych dotyczących bezpieczeństwa na obszarach wodnych, polegających w szczególności na: oznakowaniu miejsc niebezpiecznych, objęciu nadzorem, we współpracy z Policją i podmiotami uprawnionymi do wykonywania ratownictwa wodnego miejsc niebezpiecznych, w tym miejsc zwyczajowo wykorzystywanych do kąpieli, uświadamianiu zagrożeń związanych z wykorzystywaniem obszarów wodnych, w szczególności prowadzeniu akcji edukacyjnych wśród dzieci i młodzieży szkolnej; informowanie i ostrzeganie o warunkach pogodowych oraz innych czynnikach mogących powodować utrudnienia lub zagrożenia dla zdrowia lub życia osób; zapewnienie warunków do organizowania pomocy oraz ratowania osób, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. Użyty w art. 4 ust. 1 ustawy zwrot „w szczególności” oznacza, że zawarty w nim katalog zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa jest katalogiem otwartym i podstawowym, natomiast działania podejmowane przez zarządzających obszarami wodnymi związane z zapewnieniem bezpieczeństwa osobom przebywającym na obszarach wodnych nie muszą ograniczać się jedynie do ww. zadań. Za zapewnienie warunków bezpieczeństwa odpowiada również osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność w zakresie sportu i rekreacji – na terenie, na którym prowadzi tą działalność. W związku z powyższym organizatorzy różnego rodzaju wydarzeń sportowych i rekreacyjnych (spływy, regaty), które odbywają się na obszarach wodnych są zobowiązani do zapewnienia warunków bezpieczeństwa określonych w art. 4 ust. 1 ustawy , w szczególności do zapewnienia warunków do organizowania pomocy oraz ratowania osób, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. W tym miejscu należy wyjaśnić rolę podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego oraz zrzeszonych lub zatrudnionych przez te podmioty ratowników wodnych w zakresie zapewniania bezpieczeństwa osobom przebywającym na obszarach wodnych jaka wynika z przepisów ustawy . Zgodnie z ustawą ratownictwem wodnym, a więc organizowaniem i udzielaniem pomocy osobom, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia na obszarze wodnym mogą zajmować się wyłącznie podmioty, które posiadają status podmiotu uprawnionego do wykonywania ratownictwa wodnego, tj. podmioty, które posiadają zgodę ministra właściwego do spraw wewnętrznych na wykonywanie ratownictwa wodnego oraz wpis do rejestru jednostek współpracujących z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym [5] (art. 12 ust. 1 ustawy ). Wraz z uzyskaniem zgody na wykonywanie ratownictwa wodnego oraz wpisem do rejestru jednostek współpracujących z systemem Państwowe Ratownictwo Medyczne wskazane podmioty zostają włączone do systemu ratownictwa wodnego (oraz całego systemu ratowniczego, jaki ustawodawca ustanowił dla ratowania zdrowia i życia ludzkiego). Jednym z warunków, jakie musi spełniać podmiot ubiegający się o udzielenie zgody na wykonywanie ratownictwa wodnego (i do jej utrzymania [6] ) jest warunek zapewniania stanu gotowości do wykonywania ratownictwa wodnego – co jest gwarantem niezwłocznego podjęcia działań ratowniczych wobec osób, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia na obszarach wodnych. Instrumentem służącym zapewnieniu stanu gotowości do wykonywania ratownictwa wodnego są stałe dyżury realizowane przez ratowników wodnych. Dyżur to pełnienie obowiązków, zaś stały dyżur jest dyżurem organizowanym z zachowaniem ciągłości (całodobowo i całorocznie) – bez przerwy. Powyższe oznacza pełną dyspozycyjność w warunkach zagrożenia na danym obszarze wodnym i gotowość do podjęcia działań ratowniczych na wezwanie, które może zostać złożone w każdym czasie (m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt. II GSK 148/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3409/13). Zapewnianie stanu gotowości do wykonywania ratownictwa wodnego realizowane jest na terenie wynikającym z wniosku o udzielenie zgody na wykonywanie ratownictwa wodnego i dotyczy przede wszystkim obszarów wodnych, będących wodami śródlądowymi oraz wodami przybrzeżnymi w pasie nieprzekraczającym jednej mili morskiej od linii brzegu z uwagi na fakt, że do wypadku na tych obszarach wodnych może dojść o każdej porze roku lub dnia, ponieważ korzystanie z ww. obszarów jest możliwe przez cały czas. W odniesieniu do pozostałych obszarów wodnych [7] , wymienionych w definicji zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy – z uwagi na charakter tych miejsc związany z ograniczonym w czasie ich funkcjonowaniem (kąpieliska i miejsca okazjonalnie wykorzystywane do kąpieli działają jedynie w sezonie letnim) czy też ograniczoną dostępnością w ciągu doby (pływalnie) – zapewnianie całorocznego i całodobowego stanu gotowości do wykonywania ratownictwa wodnego nie jest możliwe do zrealizowania (i niezasadne – na obszarach tych należy zapewnić stały dozór ratowników wodnych w czasie funkcjonowania poszczególnych obiektów). Ponadto organizowanie pomocy osobom, które uległy wypadkowi na wyznaczonych obszarach wodnych przez podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego de facto zależy od woli zarządzających tymi obszarami wodnymi (od zawartej umowy). Należy również wskazać, że w świetle ustawy rolą podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego jest także: ujawnianie zagrożeń w zakresie bezpieczeństwa osób przebywających na obszarach wodnych i informowanie o ujawnionych zagrożeniach właściwą radę gminy, prowadzenie działalności edukacyjnej i profilaktycznej, w tym: uświadamianie zagrożeń związanych z przebywaniem na obszarach wodnych i informowanie o sposobach zapobiegania im, promowanie bezpiecznych zachowań nad wodą, w tym: korzystania ze sprzętu wodnego we właściwy sposób, noszenia kamizelek ratunkowych lub asekuracyjnych, zachęcania do podejmowania nauki pływania – bez względu na wiek, czy uzyskiwania umiejętności żeglarskich i motorowodnych, niespożywania alkoholu nad wodą. Jednocześnie warto zauważyć, że zagadnienia dotyczące wyposażenia łodzi do uprawiania rekreacji czy działalność portów i przystani zostały uregulowane w przepisach prawa wydanych na podstawie upoważnień zawartych w ustawie z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej [8] . W art. 62 ww. ustawy wskazano zachowania dotyczące naruszenia przepisów prawa w zakresie m.in. ruchu i sygnalizacji na śródlądowych drogach wodnych, oznakowania, wyposażenia i dokumentów statków, warunków ruchu i postoju statków na szlaku żeglownym i w portach. Kwestie zabezpieczenia łodzi w kamizelki asekuracyjne, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie wymagań technicznych i wyposażenia statków żeglugi śródlądowej oraz upoważniania podmiotów do wykonywania przeglądów technicznych statków [9] . Z kolei w § 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 8 listopada 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa przy uprawianiu turystyki wodnej [10] wskazano, że organizator imprez żeglarskich lub motorowodnych wyznacza osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo danej imprezy. Natomiast pozostałe kwestie prawne związane z organizacją imprez są uregulowane m.in. w ustawie z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych [11] . Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2023 r. poz. 714, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2022 r. poz. 1979. [4] Dz. U. z 2023 r. poz. 2119, z późn. zm. [5] Dz. U. z 2025 r. poz. 91. [6] art. 12 ust. 5 pkt 1 ustawy . [7] tj. kąpielisk, miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli, pływalni, innych obiektów dysponujących nieckami basenowymi o łącznej powierzchni powyżej 100 m 2 i głębokości powyżej 0,4 m w najgłębszym miejscu lub głębokości powyżej 1,2 m. [8] Dz. U. z 2025 r. poz. 18. [9] Dz. U. Nr 216, poz. 1423. [10] Dz. U. poz. 1366. [11] Dz. U. z 2023 r. poz. 616.