Interpelacja w sprawie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych

Interpelacja w sprawie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych Interpelacja nr 9539 do ministra edukacji w sprawie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych Zgłaszający: Katarzyna Matusik-Lipiec Data wpływu: 24-04-2025 Szanowna Pani Minister, w ostatnich latach publiczne placówki oświatowo-wychowawcze w Polsce mierzą się z rosnącymi trudnościami związanymi zarówno z zatrudnianiem wykwalifikowanej kadry, jak i organizacją rekrutacji. Problemy te dotyczą wielu placówek w różnych regionach kraju i wynikają zarówno z obowiązujących regulacji prawnych, jak i zmieniających się realiów na rynku pracy. Istotny problem dotyczy wymagań kwalifikacyjnych stawianych osobom prowadzącym zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych. Obowiązujące przepisy, w szczególności rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, co do zasady wymagają od nauczycieli posiadania wyższego wykształcenia kierunkowego oraz przygotowania pedagogicznego. § 10 tego rozporządzenia wskazuje, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w placówkach oświatowych (o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy Prawo oświatowe) posiada osoba, która ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela określone w wymienionych paragrafach w zakresie przedmiotu, którego będzie nauczała, lub zajęć, które będzie prowadziła. Jak słusznie zauważają środowiska oświatowe, ścisłe interpretowanie wymogu wykształcenia kierunkowego może prowadzić do trudności w zatrudnianiu wybitnych specjalistów i praktyków, którzy nie posiadają formalnego wykształcenia wyższego w ściśle powiązanym kierunku. Przykładem może być prowadzenie specjalistycznych zajęć, takich jak szachy, gdzie teoretycznie wymagane byłoby ukończenie studiów wyższych w tej dziedzinie, mimo że takie studia w Polsce nie istnieją. Wiele cennych i rozwijających zajęć w placówkach oświatowo-wychowawczych prowadzonych jest przez osoby z bogatym doświadczeniem zawodowym, lecz bez formalnego dyplomu w danej dziedzinie. Środowiska dyrektorów placówek oświatowo-wychowawczych sugerują rozważenie możliwości zatrudniania takich osób pod warunkiem posiadania przygotowania pedagogicznego, udokumentowanego doświadczenia zawodowego (np. minimum 5 lat) oraz zgody kuratora oświaty. Obecne przepisy nie przewidują ogólnych elastycznych ścieżek kwalifikacji opartych na doświadczeniu zawodowym, z wyjątkiem ściśle określonych przypadków. W związku z powyższym, kieruję do Pani Minister następujące pytania: Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, które umożliwiłyby, na przykład za zgodą kuratora oświaty, zatrudnianie w placówkach oświatowo-wychowawczych osób posiadających udokumentowane, znaczące doświadczenie zawodowe w danej dziedzinie oraz przygotowanie pedagogiczne, nawet jeśli nie posiadają formalnego wykształcenia wyższego w ściśle powiązanym kierunku? Jakie inne rozwiązania Ministerstwo Edukacji Narodowej mogłoby zaproponować, aby zapewnić publicznym placówkom oświatowo-wychowawczym możliwość zatrudniania wykwalifikowanych i kompetentnych osób do prowadzenia różnorodnych zajęć, odpowiadających zainteresowaniom i potrzebom dzieci i młodzieży, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów jakości pracy tych placówek?

Odpowiedź na interpelację w sprawie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych Odpowiedź na interpelację nr 9539 w sprawie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 05-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Katarzyny Matusik-Lipiec w sprawie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia w publicznych placówkach oświatowo-wychowawczych. Szanowna Pani Posłanko, placówki oświatowo-wychowawcze działają na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz. U. z 2023 r., poz. 651). Placówkami oświatowo-wychowawczymi są: placówki wychowania pozaszkolnego, tj.: pałace młodzieży, młodzieżowe domy kultury, międzyszkolne ośrodki sportowe, ogniska pracy pozaszkolnej, ogrody jordanowskie, pozaszkolne placówki specjalistyczne oraz szkolne schroniska młodzieżowe. Placówki wychowania pozaszkolnego realizują zadania edukacyjne, wychowawcze, opiekuńcze, profilaktyczne, prozdrowotne, kulturalne, sportowe i rekreacyjne przez prowadzenie zajęć wspierających rozwój dzieci i młodzieży, mających na celu rozwijanie zainteresowań, szczególnych uzdolnień, doskonalenie umiejętności oraz pogłębianie wiedzy, kształtowanie umiejętności spędzania czasu wolnego, kształtowanie poszanowania dziedzictwa kulturowego regionu, kraju i innych kultur oraz poczucia własnej tożsamości, w szczególności narodowej, etnicznej i językowej, przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym, a także przez organizowanie imprez kulturalnych, w szczególności przeglądów, wystaw i festiwali, wypoczynku, sportu i rekreacji dla dzieci i młodzieży, działań alternatywnych wśród dzieci i młodzieży niedostosowanych społecznie lub zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Kwestie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli – w tym kwalifikacji nauczycieli placówek opiekuńczo-wychowawczych - uregulowano przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r., poz. 986) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. z 2023 r., poz. 2102). W myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w placówkach oświatowo-wychowawczych określają obecnie przepisy § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie kwalifikacji. Stanowisko nauczyciela w placówce oświatowo-wychowawczej może zajmować osoba, która ukończyła studia magisterskie na kierunku, którego program kształcenia określał efekty uczenia się w kategoriach wiedzy i umiejętności obejmujące treści prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne. W przygotowywanej obecnie nowelizacji przepisów ww. rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, przewidziano zmianę wymagań dotyczących nauczycieli placówek oświatowo-wychowawczych. Przyjęto, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w placówce oświatowo-wychowawczej będzie miała osoba legitymująca się wykształceniem magisterskim w dowolnej specjalności i posiadająca przygotowanie pedagogiczne. Zmianę w powyższym zakresie przygotowano ze względu na rodzaje zajęć prowadzonych w placówkach oświatowo-wychowawczych. W przypadku wielu zajęć rozwijających uzdolnienia (np. modelarstwo, szachy, itp.) nie prowadzi się kształcenia na poziomie studiów i wymóg posiadania wykształcenia wyższego odpowiadającego prowadzonym zajęciom jest niemożliwy do spełnienia. Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie kwalifikacji został przekazany do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych: ( https://www.gov.pl/web/edukacja/rozporzadzenie-ministra-edukacji-zmieniajace-rozporzadzenie-w-sprawie-szczegolowych-kwalifikacji-wymaganych-od-nauczycieli ) Konsultacje zakończyły się 30 kwietnia 2025 r. Do ww. propozycji zmiany nie zgłoszono uwag. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu