Interpelacja w sprawie zaangażowania fizjoterapeutów w działania profilaktyczne w szkołach oraz wzmocnienia współpracy międzyresortowej w zakresie zdrowia publicznego i edukacji zdrowotnej

Interpelacja w sprawie zaangażowania fizjoterapeutów w działania profilaktyczne w szkołach oraz wzmocnienia współpracy międzyresortowej w zakresie zdrowia publicznego i edukacji zdrowotnej Interpelacja nr 9430 do ministra edukacji, ministra zdrowia w sprawie zaangażowania fizjoterapeutów w działania profilaktyczne w szkołach oraz wzmocnienia współpracy międzyresortowej w zakresie zdrowia publicznego i edukacji zdrowotnej Zgłaszający: Janusz Cieszyński Data wpływu: 18-04-2025 Szanowne Panie Minister, na posiedzeniu Podkomisji stałej ds. zdrowia publicznego zaprezentowano propozycję, aby fizjoterapeuci zostali zaangażowani w działania profilaktyczne w szkołach. Inicjatywa ta zakłada, że fizjoterapeuci mogliby wspierać nauczycieli wychowania fizycznego w szkołach, a także koordynować działania profilaktyczne w zakresie zdrowia dzieci. Dodatkowo, propozycja sugeruje wzbogacenie programów studiów na akademiach wychowania fizycznego o elementy profilaktyki zdrowotnej, aby wyposażyć nauczycieli w niezbędne kompetencje. W obliczu niepokojących statystyk, które wskazują, że około 60% dzieci cierpi na wady postawy, a ponad 70% zmaga się z bólami kręgosłupa, propozycje te wydają się szczególnie istotne. Dodatkowo warto podkreślić, że jedynie 6% uczniów klas I-IV posiada podstawowe umiejętności ruchowe określone w programie nauczania. Propozycje przedstawione podczas posiedzenia podkomisji miały na celu poprawę kondycji fizycznej uczniów oraz zapobieganie przyszłym problemom zdrowotnym, a eksperci wzywają do podjęcia pilnych działań na poziomie międzyresortowym. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Jak ministerstwo odnosi się do propozycji przedstawionych na podkomisji dotyczących obecności fizjoterapeutów w szkołach? Czy ministerstwo analizowało możliwość włączenia fizjoterapeutów do szkół w celu koordynowania działań profilaktycznych i zdrowotnych? Jakie kroki podejmuje ministerstwo w zakresie szkolenia nauczycieli wychowania fizycznego w kontekście profilaktyki zdrowotnej? Jakie działania planuje Ministerstwo Zdrowia w zakresie zwiększenia zaangażowania fizjoterapeutów w edukację i profilaktykę zdrowotną dzieci w szkołach? Czy ministerstwo rozważa współpracę międzyresortową w celu wdrożenia kompleksowego systemu profilaktyki zdrowotnej w szkołach? Z wyrazami szacunku Janusz Cieszyński

Odpowiedź na interpelację w sprawie zaangażowania fizjoterapeutów w działania profilaktyczne w szkołach oraz wzmocnienia współpracy międzyresortowej w zakresie zdrowia publicznego i edukacji zdrowotnej Odpowiedź na interpelację nr 9430 w sprawie zaangażowania fizjoterapeutów w działania profilaktyczne w szkołach oraz wzmocnienia współpracy międzyresortowej w zakresie zdrowia publicznego i edukacji zdrowotnej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 16-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP – Pana Janusza Cieszyńskiego w sprawie zaangażowania fizjoterapeutów w działania profilaktyczne w szkołach oraz wzmocnienia współpracy międzyresortowej w zakresie zdrowia publicznego i edukacji zdrowotnej, w zakresie właściwości Ministra Edukacji. Szanowny Panie Pośle, zawód fizjoterapeuty jest zawodem medycznym, regulowanym w ustawie z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty [1] . Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy, wykonywanie zawodu fizjoterapeuty polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Fizjoterapeuta może udzielać świadczeń zdrowotnych jako: osoba zatrudniona w podmiocie leczniczym, lub w ramach (własnej) praktyki zawodowej - również na terenie szkoły w przeznaczonych do tego pomieszczeniach. W jednostkach systemu oświaty może być prowadzone usprawnianie ruchowe dziecka lub ucznia, w szczególności dziecka/ucznia niepełnosprawnego, w ramach: zajęć wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, organizowanych na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka [2] ; zajęć specjalistycznych z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej [3] ; zajęć rewalidacyjnych organizowanych dla dzieci/uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawność, jeśli taka potrzeba wynika z zaleceń wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego lub przeprowadzanej odpowiednio w przedszkolu lub szkole wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia (WOPFU), a następnie zostanie określona w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym (IPET) dziecka/ucznia [4] ; zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim na podstawie orzeczenia o potrzebie takich zajęć [5] . Usprawnianie ruchowe nie może być utożsamiane z fizjoterapią (rehabilitacją ruchową) będącą świadczeniem zdrowotnym. Wyroki sądów potwierdzają, że rehabilitacja nie jest świadczeniem udzielanym przez szkołę np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyroku z 25 lutego 2019 r., w którym stwierdzono, że zajęcia rewalidacyjne nie są to zajęcia rehabilitacji ruchowej, ale celem tych zajęć/oddziaływań rewalidacyjnych jest rozwój i aktywizowanie tych wszystkich właściwości intelektualnych i osobowości ucznia, które umożliwiają mu pełne uczestnictwo w procesie dydaktyczno-wychowawczym realizowanym w szkole, a w dalszej kolejności przygotują go do dorosłego życia. Jak z tego wynika, celem tych zajęć nie jest usprawnianie ruchowo-fizyczne, ale realizowanie procesu kształcenia [6] . Kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy [7] , na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej. Szkoła ma obowiązek [8] zapewnić uczniowi objętemu kształceniem specjalnym m.in.: realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego; odpowiednie warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne; zajęcia specjalistyczne, o których mowa w przepisach dotyczących organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej; inne zajęcia odpowiednie do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia – w tym zajęcia rewalidacyjne. Natomiast, dyrektor szkoły odpowiada m.in. za realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia [9] . W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zespół orzekający, określa zalecane cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas zajęć edukacyjnych, zajęć rewalidacyjnych, socjoterapeutycznych i resocjalizacyjnych oraz w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniowi i, w zależności od potrzeb, jego rodzicom, przez szkołę oraz poradnię, wraz ze wskazaniem zalecanych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a w przypadku uczniów niepełnosprawnych - również zalecanych rodzajów zajęć rewalidacyjnych [10] . Rodzaj i forma ww. zajęć powinny być określone w IPET, opracowywanym po dokonaniu WOPFU. Ustalenia IPET powinny uwzględniać zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego oraz wyniki WOPFU. Zarówno WOPFU, jak i opracowanie IPET, odbywa się we współpracy z rodzicami ucznia i pełnoletnim uczniem oraz, w zależności od potrzeb, poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną. Zaplanowaniu form i zakresu pomocy, jaki jest rzeczywiście potrzebny danemu uczniowi, służą m.in. zajęcia rewalidacyjne, których rodzaj nie stanowi zamkniętego katalogu [11] . Czas i forma organizacji tych zajęć powinny być również dostosowane do specyfiki tych zajęć, możliwości psychofizycznych ucznia oraz jego sytuacji (np. związanej z dojazdem do szkoły) oraz wynikać ze wspomnianej powyżej WOPFU, dokonywanej przez zespół nauczycieli i specjalistów co najmniej dwa razy w roku szkolnym [12] . W przypadku uczniów z niepełnosprawnością ruchową, zajęcia rewalidacyjne mogą obejmować wsparcie w zakresie rozwoju fizycznego i motorycznego. Takie zajęcia mogą być prowadzone przez specjalistów zatrudnionych w szkole: pedagog, psycholog, terapeuta pedagogiczny lub inny specjalista (w tym fizjoterapeuta), posiadający kwalifikacje do prowadzenia zajęć rewalidacyjnych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami [13] . Natomiast zgodnie z przepisami § 34 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli [14] , absolwenci studiów na kierunku fizjoterapia lub studiów w zakresie fizjoterapii lub rehabilitacji ruchowej posiadający przygotowanie pedagogiczne mają kwalifikacje do prowadzenia zajęć w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Ponadto na podstawie przepisów ww. rozporządzenia (§ 3 i 4) fizjoterapeuci, którzy posiadają przygotowanie pedagogiczne mają również kwalifikacje do prowadzenia gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej - ponieważ ukończyli studia w zakresie odpowiadającym prowadzonym zajęciom. W związku z wprowadzeniem od roku szkolnego 2025/2026 do szkół podstawowych i ponadpodstawowych nowego, nieobowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna , w treści którego znajdują się zagadnienia związane ze zdrowiem fizycznym, aktywnością fizyczną, odżywianiem, zdrowiem psychicznym, funkcjonowaniem społecznym, dojrzewaniem, zdrowiem seksualnym, środowiskowym, uzależnieniami oraz systemem ochrony zdrowia przygotowana została nowelizacja przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli . W projekcie nowelizacji rozporządzenia wskazano, że kwalifikacje do nauczania edukacji zdrowotnej będą miały m.in. osoby, które ukończyły studia przygotowujące do wykonywania zawodu fizjoterapeuty i posiadają przygotowanie pedagogiczne . Rozporządzenie zostało przekazane do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych [15] . Konsultacje zakończyły się 30 kwietnia 2025 r. Do projektu w ww. zakresie nie zgłoszono uwag. Jednocześnie należy podkreślić, że nauczyciele wychowania fizycznego są przygotowywani do zawodu w trakcie studiów I i II stopnia oraz studiów podyplomowych stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela [16] . Realizowane w trakcie studiów i studiów podyplomowych przygotowanie merytoryczne nauczyciela wychowania fizycznego jest prowadzone – zgodnie z ww. rozporządzeniem – odpowiednio do zakresu określonego podstawą programową przedmiotu. Podstawę programową kształcenia ogólnego określają przepisy: - rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej [17] oraz - rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia [18] . W podstawie programowej - w zakresie przedmiotu wychowanie fizyczne - widoczna jest wyraźna koncepcja kształtowania sprawności fizycznej ucznia ukierunkowanej na zdrowie. Przepisy ww. rozporządzeń wskazują na konieczność przygotowania ucznia do całożyciowej aktywności fizycznej i troski o zdrowie. Wychowanie fizyczne to nie tylko przygotowanie sprawnościowe, ale przede wszystkim prozdrowotne . Pełni ono, oprócz swej funkcji doraźnej, również funkcję prospektywną (przygotowuje do dokonywania w życiu wyborów korzystnych dla zdrowia). Jednocześnie informuję, że do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych skierowane zostały dwa projekty rozporządzeń zmieniających ww. rozporządzenia w sprawie podstawy programowej. Celem wprowadzanych zmian w zakresie wychowania fizycznego dla klas I–VIII szkoły podstawowej jest rozwijanie szerokiego wachlarza umiejętności ruchowych, które umożliwiają dzieciom podejmowanie różnych form aktywności przez całe życie, danie nauczycielom elastyczności w prowadzeniu zajęć ruchowych, co pozwoli im dostosować treści do zróżnicowanych potrzeb dzieci oraz dostępnych warunków, stworzenie środowiska wspierającego aktywność fizyczną, a nie wyłącznie ocenianie umiejętności wykonania określonych elementów technicznych. W przypadku klas I–III proponowana podstawa programowa w zakresie przedmiotu wychowanie fizyczne przewiduje również obowiązek przeprowadzenia w każdej klasie testów sprawnościowych (analogicznych jak dotychczas w przypadku uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych). Głównym celem proponowanej podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu wychowanie fizyczne dla liceum ogólnokształcącego i technikum, branżowej szkoły I stopnia i branżowej szkoły II stopnia jest kształtowanie całożyciowej potrzeby podejmowania aktywności fizycznej, rozwój sprawności motorycznej i świadomej postawy prozdrowotnej. Konsultacje zmian ww. rozporządzeń potrwają do 30 maja br. Konkludując, ważnym czynnikiem wpływającym na efektywność działań profilaktycznych i promocji zdrowia jest współdziałanie i współpraca wielu podmiotów, instytucji i organizacji działających w obszarze zdrowia publicznego oraz systematyczna edukacja i informacja w tym zakresie. Dlatego Minister Edukacji współpracuje, nie tylko międzysektorowo w zakresie profilaktyki zdrowotnej w szkołach, ale także jest otwarte na uwagi i propozycje podjęcia wspólnych działań w przedmiotowym zakresie. Uświadomienie dzieciom i młodzieży potrzeby dbania o własne zdrowie oraz kształtowanie umiejętności niezbędnych do jego ochrony stanowi ważny cel edukacji zdrowotnej. Tylko wspólne działania mogą przyczynić się do kształtowania pożądanych postaw prozdrowotnych wśród dzieci i młodzieży oraz ich rodzin. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2023 r. poz. 1212, z późn. zm. [2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1635). [3] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798). [4] § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2020 r. poz.1309). [5] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim (Dz. U. z 2013 r. poz. 529). [6] Wyrok WSA w Warszawie z 25 lutego 2019 r. w Warszawie sygn. akt. II SA/Wa 741/18. [7] Art. 127 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe. [8] § 5 ww. rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym [9] Art. 68 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.). [10] § 13 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2061). [11] § 6 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. [12] § 6 ust. 9 ww. rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. [13] § 33 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. z 2023 r. poz. 2102). [14] Dz. U. z 2023 r., poz. 2102. [15] https://www.gov.pl/web/edukacja/rozporzadzenie-ministra-edukacji-zmieniajace-rozporzadzenie-w-sprawie-szczegolowych-kwalifikacji-wymaganych-od-nauczycieli [16] Dz. U. z 2024 r. poz. 453. [17] Dz. U. z 2017 r. poz. 356, z późn. zm. [18] Dz. U. z 2018 r. poz. 467, z późn. zm.