Interpelacja w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej

Interpelacja w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Interpelacja nr 9362 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Zgłaszający: Urszula Nowogórska Data wpływu: 17-04-2025 Szanowny Panie Ministrze, szkolenia w ramach systemu ochrony ludności i obrony cywilnej mają być jednym z jego stałych i zasadniczych elementów. Można wręcz powiedzieć, że ich jakość przekładać się będzie na to, jak osoby przeszkolone reagować będą na sytuacje kryzysowe i zagrożenia. Dotyczy to nie tylko wiedzy ogólnej (o systemie), ale również np. znajomości sposobów i zasad alarmowania czy ewakuacji. Przywołując art. 52 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej: „1. Organy ochrony ludności mogą również prowadzić szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej dla podmiotów ochrony ludności, zrzeszeń i przedsiębiorców oraz ludności. 2. Podmioty ochrony ludności, w szczególności jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej, związek ochotniczych straży pożarnych, Polski Czerwony Krzyż i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, wspomagają organy ochrony ludności w organizacji szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej”. Jednocześnie szkolenia o tej samej nazwie opisane są w rozporządzeniu MSWiA z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia, a mianowicie: a) dla kadry podmiotów ochrony ludności – szkolenie określa załącznik nr 7; b) dla członków zrzeszeń i przedsiębiorców – szkolenie określa załącznik nr 8; c) dla ludności – szkolenie określa załącznik nr 9. W przypadku dwóch pierwszych różnica polega tylko na dodaniu słowa „kadra” i „członkowie”, których w art. 52 nie ma. Trudno jednak uznać, że szkolenie dla pomiotów ochrony ludności lub przedsiębiorców jest czymś innym niż dla ich kadry/członków. Szkoleniu mogą bowiem podlegać jedynie osoby, a nie podmioty lub zrzeszenia. Problem polega jednak na tym, że nie jest jasnym, kto właściwie może prowadzić szkolenia przewidziane w art. 52 i na jakich warunkach. Formalnie rzecz biorąc użyto zwrotu: „Organy ochrony ludności mogą również prowadzić szkolenia…”, w odróżnieniu od zawartego w art. 50 ust. 2 in fine: „Szkolenia dla wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) organizują wojewodowie”. Jeśli zaś chodzi o wspierających organy w tej aktywności, to kadra pomiotów sama podlega szkoleniom, o czym mowa w przywołanym art. 50 ust. 2 ww. ustawy i rozporządzeniu. Należałoby więc chyba uznać, że osoby te są zarówno w grupie osób przewidzianych do szkoleń, jak i mogących szkolić innych. Analizując przepisy, nie jest do końca jasne, co ma być przedmiotem tych szkoleń (tematy, tezy, liczba godzin itd.). Możliwe są tu różne interpretacje. Biorąc powyższe pod uwagę, proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy szkolenia prowadzone na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy organ (ich katalog określony jest w art. 9 ust. 1 ustawy) musi prowadzić samodzielnie, czy też może on upoważniać do ich prowadzenia w jego imieniu inne osoby? Czy wsparcie przez podmioty (art. 52 ust. 2) oznacza wspólne prowadzenie zajęć, czy też może to być „zastąpienie” organu w prowadzeniu szkolenia? Czy osoby prowadzące szkolenia z art. 52 ustawy (organ, inne osoby wspierające itd.) muszą spełniać kryteria fachowości określone w § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia? Jeżeli nie, czy osoby szkolące innych muszą najpierw same odbyć szkolenie, o którym mowa w art. 50 ustawy? Jaki ma być program tych szkoleń? Czy ma być określony w odpowiednich załącznikach do ww. rozporządzenia z dnia 6 lutego 2025 r., czy też jest to indywidualną sprawą prowadzącego szkolenie? W przypadku, gdyby nie obowiązywały w tym zakresie regulacje zawarte w ww. rozporządzeniu, czy szkolenie takie może trwać np. 2 godziny? Jakie byłoby w takim wypadku uzasadnienie dla istnienia odmiennych wymogów w ramach takich samych szkoleń? Czy szkolenie z art. 52 „zastępuje” szkolenia przewidziane w art. 50 ww. ustawy? Jak będzie weryfikowana jakość szkoleń prowadzonych na podstawie art. 52 ustawy i kompetencje osób szkolących? Jaki ma być sposób dokumentowania tych szkoleń? Z poważaniem

Odpowiedź na interpelację w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Odpowiedź na interpelację nr 9362 w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 14-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9362 Pani Poseł Urszuli Nowogórskiej w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Organy ochrony ludności określone w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [1] (dalej: ustawa ) nie muszą samodzielnie prowadzić szkoleń, o których mowa w art. 52 ust. 1 ustawy . Mogą upoważnić do ich prowadzenia inne podmioty, o ile spełniają one wymagania określone w ustawie oraz rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia [2] (dalej: rozporządzenie) . Odnosząc się do zagadnienia przedstawionego w pytaniu nr 2 informuję, że wsparcie udzielane organom ochrony ludności przez podmioty, o których mowa w art. 52 ust. 2 ustawy dotyczące organizacji szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej może polegać zarówno na wspólnym prowadzeniu zajęć, jak i na zastąpieniu organów ochrony ludności w prowadzeniu szkolenia, o ile takie rozwiązanie jest zgodne z przepisami prawa i spełnienia wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia [3] . W nawiązaniu do podniesionych w niniejszej interpelacji kwestii dotyczących osób prowadzących szkolenia [4] należy podkreślić, że osoby prowadzące szkolenia z art. 52 ustawy muszą spełniać kryteria fachowości określone w § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia . Powyższy wymóg dotyczy wszystkich szkoleń prowadzonych na podstawie ustawy , w tym szkoleń z art. 52 – co ma na celu zapewnienie jednolitego i wysokiego poziom merytorycznego szkoleń realizowanych na terenie całego kraju. Natomiast osoba prowadząca szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej nie musi mieć ukończonego szkolenia, o którym mowa w art. 50 ustawy , jeśli spełnia wymagania fachowości i kwalifikacji określone w ustawie i w rozporządzeniu . Z kolei w kontekście zagadnień zawartych w pytaniach nr 5, 6 i 7 należy wskazać, że prowadzący szkolenie musi realizować program określony w odpowiednim załączniku do rozporządzenia i nie może dowolnie ustalać jego treści, bowiem celem przedmiotowego rozwiązania jest zapewnienie jednolitości i wysokiego poziomu merytorycznego szkoleń prowadzonych w całym kraju. Czas trwania szkolenia również nie jest indywidualną sprawą prowadzącego – musi być zgodny z programem określonym w odpowiednim załączniku do rozporządzenia i nie może być dowolnie skracany. W związku z powyższym, nie ma uzasadnienia prawnego ani merytorycznego dla istnienia odmiennych wymogów (np. co do czasu trwania, zakresu tematycznego czy formy realizacji) w ramach takich samych szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, jeśli są one prowadzone na podstawie tej samej ustawy i rozporządzenia . Odpowiadając na pytanie nr 8 wyjaśniam, że osoby zobowiązane do odbycia szkolenia z art. 50 ustawy muszą je zrealizować niezależnie od udziału w szkoleniu z art. 52 ustawy . Jednocześnie ustosunkowując się do zagadnień [5] , dotyczących m.in. sposobu weryfikowania jakości szkoleń prowadzonych na podstawie art. 52 ustawy oraz ich dokumentowania informuję, że spełnienie wymagań przez prowadzące szkolenia osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej weryfikuje Akademia Pożarnicza na podstawie art. 50 ust. 3 i 4 ustawy , § 11 ust. 2 rozporządzenia oraz zarządzenia nr 8/2025 Rektora-Komendanta Akademii Pożarniczej z dnia 13 marca 2025 r. w sprawie weryfikacji spełnienia wymagań przez osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej [6] . Zgodnie z ww. zarządzeniem osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w celu weryfikacji spełnienia wymagań określonych w § 11 ust. 1 rozporządzenia składają wniosek o przeprowadzenie weryfikacji. Natomiast dokumentacja szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej [7] powinna zawierać w szczególności: listę uczestników, plan zajęć, wykaz osób prowadzących zajęcia dydaktyczne, rejestr wydanych dyplomów ukończenia szkolenia, raport z ewaluacji szkolenia wraz z ankietami ewaluacji jakości szkolenia wypełnionymi przez uczestników szkolenia. Jednocześnie powinna być ona prowadzona w sposób umożliwiający kontrolę dokumentacji z przebiegu szkolenia. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 1907. [2] Dz. U. poz. 162. [3] W ustawie oraz jej uzasadnieniu podkreślono zasadę współpracy, wykorzystania potencjału i zasobów podmiotów ochrony ludności, w tym organizacji społecznych, służb, inspekcji, straży czy innych jednostek, które dysponują odpowiednią kadrą i infrastrukturą. Wsparcie to może mieć różne formy, w zależności od potrzeb i możliwości organizacyjnych. [4] Zawartych w pytaniach nr 3 i 4 interpelacji. [5] Zawartych w pytaniach nr 9 i 10. [6] Niniejsze zarządzenie zostało opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Akademii Pożarniczej, pod linkiem https://bip.apoz.edu.pl/sgs/prawo/zarzadzenia-rektora-kom/2025/25327,82025.html [dostęp 06.05.2025 r.] [7] Zgodnie z § 12 rozporządzenia.