Interpelacja w sprawie ograniczenia zadawania prac domowych i jego wpływu na jakość nauczania języka polskiego

Interpelacja w sprawie ograniczenia zadawania prac domowych i jego wpływu na jakość nauczania języka polskiego Interpelacja nr 9345 do ministra edukacji w sprawie ograniczenia zadawania prac domowych i jego wpływu na jakość nauczania języka polskiego Zgłaszający: Marek Matuszewski Data wpływu: 17-04-2025 Wprowadzenie wytycznych ograniczających zadawanie prac domowych w szkołach podstawowych wywołuje coraz więcej kontrowersji w środowisku nauczycielskim. Szczególnie dotknięci tymi zmianami są nauczyciele przedmiotów, które wymagają systematycznego utrwalania wiedzy i ćwiczeń, takich jak język polski, matematyka czy języki obce. Podczas konsultacji w Ostrołęce z mazowiecką kurator oświaty Wiolettą Krzyżanowską oraz dyrektorem Instytutu Badań Edukacyjnych, prof. Maciejem Jakubowskim, nauczyciele języka polskiego jasno wskazali potrzebę zwiększenia liczby godzin nauczania tego przedmiotu w klasach 4–8. Tylko w ten sposób będzie możliwe zapewnienie uczniom odpowiedniego poziomu nauki i praktyki, która wcześniej odbywała się w formie prac domowych. Nauczyciele podkreślili również trudności w nauczaniu redagowania dłuższych form wypowiedzi pisemnej, takich jak rozprawki, bez możliwości zadawania pracy do domu. Istnieje uzasadniona obawa, że wprowadzone ograniczenia mogą znacząco obniżyć poziom edukacji, co odbije się nie tylko na wynikach egzaminów, ale także na późniejszych umiejętnościach komunikacyjnych uczniów. W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje przeprowadzenie kompleksowej oceny wpływu ograniczenia prac domowych na wyniki edukacyjne uczniów? 2. Czy jest rozważane zwiększenie liczby godzin nauczania języka polskiego, matematyki oraz języków obcych w klasach 4–8, aby zrekompensować brak prac domowych? 3. Jakie alternatywne metody wspomagania nauki są proponowane nauczycielom, aby umożliwić uczniom odpowiednie utrwalenie materiału? 4. Czy ministerstwo planuje dalsze konsultacje z nauczycielami, rodzicami i ekspertami edukacyjnymi w sprawie reformy prac domowych, aby wprowadzić ewentualne korekty w programie? 5. Czy istnieje możliwość wprowadzenia elastycznych rozwiązań, które umożliwiłyby nauczycielom zadawanie ograniczonej liczby prac domowych, szczególnie w przypadku przygotowań do egzaminów ósmoklasisty? Ograniczenie prac domowych, choć może mieć swoje pozytywne strony, powinno być wprowadzone w sposób przemyślany, z uwzględnieniem głosu nauczycieli i realnych potrzeb edukacyjnych uczniów. Liczę na podjęcie odpowiednich działań w tej sprawie.

Odpowiedź na interpelację w sprawie ograniczenia zadawania prac domowych i jego wpływu na jakość nauczania języka polskiego Odpowiedź na interpelację nr 9345 w sprawie ograniczenia zadawania prac domowych i jego wpływu na jakość nauczania języka polskiego Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 12-05-2025 Szanowny Panie Pośle, w związku z interpelacją z 29 kwietnia 2025 r. w sprawie ograniczenia zadawania prac domowych i jego wpływu na jakość nauczania języka polskiego informuję, co następuje. Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [1] miała na celu ograniczenie zadawania wybranych rodzajów prac domowych uczniom szkół podstawowych. Na podstawie analizy badań naukowych stwierdzono, że nadmierna ilość zadań zleconych do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych może prowadzić do zmęczenia uczniów, zmniejszenia zainteresowania nauką, a nawet zwiększenia nierówności edukacyjnych z uwagi na zróżnicowane zasoby dostępne w domu i wsparcie uczniów przez rodziców. Zmiany dotyczyły szkół podstawowych w następującym zakresie: prac pisemnych [2] i praktyczno-technicznych nie zadaje się uczniowi klas I-III, natomiast uczniom klas IV-VIII takie prace można zadać, z tym że nie jest ona obowiązkowa dla ucznia i nie ustala się z niej oceny [3] . Inne formy mogą być zadawane i oceniane, np. nauka słówek, pojęć, dat, wierszyków, obserwacje czy też przeanalizowanie określonego zagadnienia. Zatem wprowadzone zmiany nie oznaczają zniesienia obowiązku uczenia się w domu [4] . Ewaluację ww. przepisów przeprowadzi Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Badania przeprowadzane przez IBE-PIB mają pokazać, jak rozporządzenie zostało wdrożone w różnych szkołach. W ramach badania zostaną m.in. zebrane opinie nauczycieli oraz uczniów, zostanie również przeanalizowane, jak zmienią się wyniki egzaminów po roku szkolnym 2024/2025 (względem zeszłych lat) w szkołach, które zaprzestały zadawania prac domowych, w porównaniu do szkół, które od lat prac domowych nie stosowały (metoda różnic w różnicach, ang. Difference-in-Difference). Na podstawie wniosków z badań będą podejmowane decyzje o kierunku ewentualnych modyfikacji obecnie funkcjonujących rozwiązań. Jednocześnie należy podkreślić, że wyników egzaminu ósmoklasisty co do zasady nie można porównywać z wynikami z lat ubiegłych. W tym roku zwłaszcza takie porównanie jest niezasadne, gdyż w latach 2021–2024 podstawą przeprowadzenia egzaminu ósmoklasisty były tzw. wymagania egzaminacyjne, natomiast w obecnym roku szkolnym podstawą przeprowadzania tego egzaminu są wymagania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Ministerstwo Edukacji Narodowej kieruje swoje działania na wspieranie nauczycieli w organizacji procesu dydaktycznego z uwzględnieniem ww. zmiany. W tym celu IBE-PIB opracował informatory zawierające przykładowe rozwiązania i dobre praktyki przydatne w zadawaniu prac domowych zgodnie z wymogami rozporządzenia. W publikacjach zaprezentowane są także wnioski, jakie płyną z badań naukowych na temat prac domowych, oraz omówione są różnorodne czynniki i strategie wynikające z nich dla praktyki szkolnej. Informatory te mogą również stanowić wydatną pomoc dla rodziców wspierających uczniów w procesie uczenia się [5] . Poradniki można znaleźć na stronie IBE-PIB pod adresem: https://ibe.edu.pl/pl/jak-wspierac-uczniow-w-samodzielnym-uczeniu-sie-publikacje Jak zaznaczono na wstępie, w aktualnym stanie prawnym, nauczyciel w szkole podstawowej ma prawo zadać pracę domową. Ograniczenia dotyczą dwóch wybranych form pracy domowej: pisemnej oraz praktyczno-technicznej. Warto zwrócić uwagę, iż w uzasadnieniu do omawianego rozporządzenia podkreślono, iż przez „pisemne (…) prace domowe“ należy rozumieć w szczególności dłuższe wypowiedzi pisemne (np. rozprawka, streszczenie), wypełnianie zeszytu ćwiczeń, rozwiązywanie zadań matematycznych (…). Jednocześnie spośród pisemnych prac domowych, których nauczyciel nie będzie zadawać w klasach I–III szkoły podstawowej dla dzieci i młodzieży, będą wyłączone prace domowe w postaci ćwiczeń, które mają za zadanie usprawnianie motoryki małej [6] . W trakcie prac nad omawianym rozporządzeniem jedno z analizowanych w ministerstwie zagadnień dotyczyło wystawiania oceny za wykonaną pracę. Ostatecznie zdecydowano, aby nauczyciel nie mógł ustalać oceny z dobrowolnej pracy pisemnej. Ważny argument, który stał za taką decyzją, odnosi się do kwestii „autorstwa“ wykonanej pracy domowej. W opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej w dobie rosnącego wpływu nowoczesnych technologii na edukację i możliwości powszechnego wykorzystywania przez uczniów m.in. sztucznej inteligencji i specjalnych aplikacji na telefonach komórkowych – wątpliwe jest ocenianie pracy, co do której nie ma pewności, kto jest jej autorem. Nie przyczynia się to bowiem do realnego rozwoju i postępów w nauce, tylko sprowadza się do procesu powielania wygenerowanych treści. W przywołanym rozporządzeniu podkreślono znaczenie informacji zwrotnej, której celem jest przekazywanie uczniowi informacji o jego osiągnięciach edukacyjnych pomagających w uczeniu się, przez wskazanie, co uczeń robi dobrze, co i jak wymaga poprawy oraz jak powinien dalej się uczyć. Jeżeli uczeń samodzielnie wykonał pracę domową, to wyżej opisany sposób komunikowania mocnych jak i słabych stron wydaje się najbardziej odpowiedni. Obecnie trwają zaawansowane prace nad kompleksową reformą systemu kształcenia w szkołach podstawowych. Jeden z elementów dotyczy ramowych planów nauczania. W aktualnych pracach nie zakłada się zmiany liczby godzin nauczania języka polskiego, matematyki oraz języka obcego nowożytnego. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. 2024 poz. 438 – dalej: rozporządzenie w sprawie oceniania. [2] Z wyjątkiem ćwiczeń z zakresu tzw. małej motoryki. [3] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.1. [4] Zgodnie z ustawą – Karta Nauczyciela nauczyciel ma prawo wyboru metod nauczania, w tym także form utrwalania wiedzy czy doskonalenia umiejętności ucznia – art. 12 ust. 2 (Dz. U. 2024 poz. 986) Jeden z dostępnych poradników jest dedykowany specjalnie rodzicom: Jak wspierać uczniów w samodzielnym uczeniu się? Vademecum dla rodziców uczniów . [6] Uzasadnienie do projektu rozporządzenia, str. 3 – link: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//501/12381254/13033444/dokument661078.docx