Interpelacja w sprawie braku spójności prawnej w zakresie klasyfikacji olejów posmażalniczych

Interpelacja w sprawie braku spójności prawnej w zakresie klasyfikacji olejów posmażalniczych Interpelacja nr 9295 do ministra klimatu i środowiska w sprawie braku spójności prawnej w zakresie klasyfikacji olejów posmażalniczych Zgłaszający: Radosław Lubczyk Data wpływu: 14-04-2025 Szanowna Pani Minister, na moje ręce wpłynęła prośba jednego z pomiotów operujących na rynku olejów posmażalniczych (Grupa Euro Eko Polska) dotycząca rozwiązania problemów wspomnianego podmiotu z uzyskaniem decyzji administracyjnej na przetwarzanie odpadów wynikających z braku jasnych uregulowań prawnych w zakresie interpretacji olejów posmażalniczych, niejasnej interpretacji przepisów w zakresie zużytych olejów posmażalniczych oraz sensu largo brakiem spójności prawnej w opisywanym obszarze. W odpowiedzi na Państwa pismo z dnia 14 marca 2025 r., sygn. DOZE-BIO.050.5.2025.WM, przesyłam odpowiedź zainteresowanego podmiotu z prośbą o doprecyzowanie Państwa stanowiska oraz pytania: 1. Czy zgadzają się się Państwo z wątpliwościami wskazanymi w piśmie? 2. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie stosownych zmian legislacyjnych zaproponowanych przez autorów pisma? Wprowadzenie Grupa Euro Eko Polska jest jedną z najstarszych (2005 r.) i największych firm w kraju oraz w Europie Środkowo-Wschodniej, wyspecjalizowanych w zbieraniu i przetwarzaniu zużytych olejów posmażalniczych pochodzenia roślinnego. W jej skład wchodzą następujące podmioty: Euro Eko Serwis sp. z o.o., Energo Eko Plus sp. z o.o. S.K.A, Energy World sp. z o.o. oraz Euro Eko Polska sp. z o.o. W związku z reorganizacją grupy i nową inwestycją poszczególne podmioty wystąpiły o nowe zezwolenia administracyjne umożliwiające prowadzenie działalności w jednej lokalizacji. W związku z dużą skalą działania (znaczny wolumen zbieranych i przetwarzanych odpadów) po raz pierwszy w historii w Polsce takie przedmiotowe decyzje powinny zostać wydane przez urząd marszałkowski, a nie jak to się odbywało dotychczas - przez starostwo powiatowe. Tym samym Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego podczas rozpatrywania wniosków złożonych przez spółki zakwestionował istotne kwestie będące przedmiotem tejże działalności. Problem jest o tyle złożony, iż te istotne wątpliwości nie dotyczą tylko Grupy Euro Eko Polska, ale kwestionują wszystkie decyzje administracyjne wydane przez podmioty z branży i funkcjonujące obecnie w obrocie prawnym w Polsce. Problem z uzyskaniem decyzji administracyjnej na przetwarzanie odpadów W toku prowadzonego postępowania na przetwarzanie odpadów przez Euro Eko Polska sp. z o.o. Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego wskazał w piśmie znak: RKŚ-VI.7244.45.2024 r. z 11 września 2024 r., iż odpad powstający w wyniku przetwarzania nie może być kwalifikowany jako odpad o kodzie 20 01 25, gdyż należy on do grupy 20 01 – Odpady komunalne segregowane i gromadzone selektywnie. Wskazano, że zgodnie z definicją odpadów komunalnych to, co powstaje po przetwarzaniu, nie może być de facto odpadem komunalnym. Odpady klasyfikuje się zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w oparciu o rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów i objaśnienia do tego dokumentu. Co do zasady to wytwórca odpadów dokonuje ich klasyfikacji, a w przypadku odpadów komunalnych - przedsiębiorca odbierający odpady od właścicieli nieruchomości. Odpady klasyfikuje się w zależności od źródła ich powstawania, z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje. W pierwszej kolejności bierze się pod uwagę grupy od 01 do 12 lub od 17 do 20, przypisując im odpowiedni sześciocyfrowy kod określający rodzaj odpadu. W ostateczności wykorzystuje się grupę 16, która ujmuje odpady nieujęte w innych kategoriach. Wątpliwości wskazane przez urząd marszałkowski, mówiące o tym, że po procesie przetwarzania nie można użyć kodu 20 01 25 należącego do grupy 20 01 – Odpady komunalne segregowane i gromadzone selektywnie, jest sprzeczne z dotychczas stosowaną praktyką nadawania olejom posmażalniczym kodu 20 01 25 przez polskie i zagraniczne podmioty zajmujące się przetwarzaniem zużytych olejów roślinnych. Kod odpadu 20 01 25 - Oleje i tłuszcze jadalne jest powszechnie stosowany przez podmioty, które zajmują się profesjonalnym odbiorem zużytych tłuszczów jadalnych z punktów gastronomicznych i przekazywaniem ich innym wyspecjalizowanym przedsiębiorcom do produkcji biopaliwa. W całej Europie podmioty dla odpadu w postaci oleju posmażalniczego stosują zgodnie z Europejską Listą Kodów Odpadów właśnie oznaczenie 20 01 25 - Oleje i tłuszcze jadalne. Rynek recyklingu odpadów w postaci zużytego oleju roślinnego W polskim prawodawstwie kwalifikacja olejów pod kodem 20 01 25 wynika wprost z ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. z 2006 r. Nr 169, poz. 1199). W jej art. 2 ust. 1 pkt 32c czytamy, że: „zużyty olej kuchenny to odpad o kodzie 20 01 25, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach, będący mieszaniną olejów oraz tłuszczów, powstały w wyniku czynności prowadzonych w związku z produkcją lub przetwarzaniem produktów spożywczych, w wyniku której nastąpiła zmiana ich właściwości fizycznych i chemicznych”. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych, która wprost klasyfikuje oleje spożywcze pod kodem 20 01 25, może zostać potraktowana jako ustawa szczegółowa względem ustawy o odpadach – zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali (przepis bardziej szczegółowy uchyla normę ogólną) i wówczas można by zastosować zapisy ustawy szczegółowej. W szerszym kontekście kwestie olejów posmażalniczych reguluje dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, której zapisy zostały implementowane poprzez ustawę z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. z 2024 r. poz. 20). Odbiorcami odpadowego oleju posmażalniczego są rafinerie i zakłady petrochemiczne, w tym największy krajowym koncern wielobranżowy. Wszyscy odbiorcy zużytego oleju kuchennego w Polsce i Europie przyjmują ten odpad jedynie pod kodem 20 01 25 - Oleje i tłuszcze jadalne. Wynika to wprost z posiadanych decyzji administracyjnych tych podmiotów, warunkujących rodzaje i ilości odpadów dopuszczonych do przetwarzania w procesie odzysku, jak również z faktu, iż zastosowanie kodu odpadu 20 01 25 jest istotne w kontekście osiąganych rezultatów w ramach Narodowego Celu Wskaźnikowego (NCW). To, że surowce będące mieszaniną olejów oraz tłuszczów posmażalniczych mogą być wykorzystywane do produkcji biokomponentów podwójnie zaliczonych do realizacji NCW tylko pod kodem odpadu 20 01 25, potwierdza komunikat Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, znak: CEN.DI.WOZE.7030.20.2020.TOR.3 z dnia 27.08.2020 r. Interpretacja przepisów w zakresie zużytych olejów posmażalniczych Do tej pory została częściowo wydana interpretacja w powyższej sprawie przez Ministerstwo Klimatu (pismo znak: DGO-III.021.470.2020.MK z dnia 6.11.2020 r.), w którym wskazano, że zużyte oleje jadalne powstające w wyniku świadczenia usług gastronomicznych należy klasyfikować pod kodem 20 01 25, przy czym po przetworzeniu kod ten powinien zostać zaklasyfikowany do grupy 19 (odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowywaniu odpadów). Taki sposób zaklasyfikowania odpadu po przetworzeniu jest niewłaściwy: po pierwsze, niezgodny z katalogiem odpadów (brak kodu odpadu, który oddawałby cechy charakterystyczne dla zużytego oleju roślinnego), a po drugie, nie ma możliwości dalszego zagospodarowania odpadu o takim kodzie. Problem z uzyskaniem decyzji administracyjnej na zbieranie odpadów W toku prowadzonego postępowania na zbieranie odpadów przez Energy World sp. z o.o. Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego wskazał w piśmie znak RKŚ-VI.7244.40.2024 r. z 10 lipca 2024 r. wątpliwości w zakresie możliwości zbierania odpadu o kodzie 20 01 25 poza miejscem ich wytwarzania. Organ powołał się przy tym na art. 23 ust. 2 pkt 6 ustawy o odpadach, który zakazuje zbierania poza miejscem wytwarzania bioodpadów stanowiących odpady komunalne, z zastrzeżeniem wyjątków ujętych w art. 23 ust. 10 lub ust. 11 ustawy o odpadach. W odniesieniu do powyższego należy wziąć pod uwagę, że docelowo spółka Energy World będzie ściśle współpracowała z podmiotem powiązanym z Grupy Euro Eko Polska, w której to planowana do uruchomienia w tym samym czasie jest instalacja do przetwarzania bioodpadów. Współpraca ta nie będzie związana jedynie umową, ale będzie wynikała z faktu prowadzenia działalności przez podmioty powiązane osobowo w postaci beneficjentów rzeczywistych, jak również udziałowców. Dodatkowo należy podkreślić, że oba przedsięwzięcia będą zlokalizowane pod jednym adresem (ul. Józefów 4a, Suchedniów), w jednym obiekcie i w bezpośrednim sąsiedztwie. To uwarunkowania dają rękojmie właściwego postępowania z odpadami stanowiącymi zużyte oleje roślinne. Zagrożenia związane z brakiem jasnych uregulowań prawnych w zakresie interpretacji olejów posmażalniczych Brak możliwości zagospodarowania odpadów i zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego Wydanie zezwoleń na przetwarzanie odpadów z docelowym kodem innym niż 20 01 25 niesie ze sobą duże ryzyko braku efektywnego i racjonalnego zagospodarowania tych odpadów. Obecnie nie ma innego alternatywnego zagospodarowania zużytego oleju roślinnego w skali przemysłowej aniżeli jego zastosowanie jako biokomponentów do paliw. Tak więc istnieje duże ryzyko, że olej posmażalniczy, stając się bezwartościowym i problematycznym do zagospodarowania odpadem, zanieczyści środowisko, trafiając do gleby, oczyszczalni ścieków czy na składowiska odpadów. Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji Brak jasnych wytycznych w zakresie klasyfikowania zużytego oleju kuchennego powoduje powstanie ryzyka stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na przesłanki mówiące o tym, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów (art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jest to problem nie tylko Grupy Euro Eko Polska, ale wszystkich podmiotów działających w branży, które przetwarzają ten odpad. Spowoduje to brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez te firmy, a w konsekwencji zamknięcie działalności lub poszerzenie szarej strefy, zwolnienia osób itp. Brak spójności prawnej Wydawanie przez organy administracji (starostwa powiatowe, urzędy marszałkowskie) zezwoleń na przetwarzanie odpadów z różnymi interpretacjami powoduje już teraz chaos prawny oraz zwiększa ryzyko kwestionowania zapisów wydanych decyzji administracyjnych przez wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska podczas kontroli. Podsumowanie Biorąc pod uwagę, że podmioty z grupy Euro Eko Polska są wiodącym graczem specjalizującym się na rynku w zakresie zbierania i przetwarzania tych odpadów, brak stosownych uregulowań prawnych spowoduje bardzo duże komplikacje z odzyskiem tych odpadów w skali kraju. Oleje posmażalnicze oznaczone kodem 20 01 25 są pożądanym i potrzebnym surowcem do produkcji biopaliw i zasadniczo nie ma na rynku innych alternatywnych sposobów jego zagospodarowania na dużą skalę. Zastosowanie innego kodu odpadu w konsekwencji powoduje brak możliwości jego dalszej odsprzedaży, wstrzymanie działalności firmy, co tym samym spowoduje negatywne konsekwencje zanieczyszczenia środowiska przez zużyte oleje kuchenne. Ponadto należy zwrócić uwagę, że w Polsce odpady powinny być klasyfikowane w oparciu o Europejski System Katalogowania Odpadów (EWC), który jest zgodny z przepisami Unii Europejskiej. Klasyfikacja ta i praktyka innych zagranicznych podmiotów jednoznacznie pokazują, że olej posmażalniczy trafiający do rafinerii jako surowiec powinien być klasyfikowany jako 20 01 25 - Oleje i tłuszcze jadalne. W związku ze wskazanymi uwarunkowaniami przedstawionymi w piśmie niniejszym zwracam się z prośbą o doprecyzowanie aktualnie obowiązujących przepisów prawnych (np. w postaci opinii Ministerstwa Klimatu i Środowiska) poprzez: - jednoznaczne dopuszczenie możliwości stosowania kodu 20 01 25 w przypadku olejów posmażalniczych powstałych po przetworzeniu zgodnie z ustawą o biokomponentach i biopaliwach ciekłych; - potwierdzenie, że firma zbierająca zużyty olej kuchenny, która jest powiązana kapitałowo i osobowo z podmiotem przetwarzającym, może takie odpady magazynować w ramach ich zbierania. Poseł na Sejm RP Radosław Lubczyk