Interpelacja w sprawie zmiany ustawy o samorządzie gminnym w zakresie procedury dokonywania zmiany granic gminy

Interpelacja w sprawie zmiany ustawy o samorządzie gminnym w zakresie procedury dokonywania zmiany granic gminy Interpelacja nr 9116 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zmiany ustawy o samorządzie gminnym w zakresie procedury dokonywania zmiany granic gminy Zgłaszający: Stanisław Gorczyca Data wpływu: 08-04-2025 Szanowny Panie Ministrze! Wśród kwestii natury prawnej wymienianych przez część samorządów jako wymagające pilnej nowelizacji znajduje się potrzeba zmiany ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w zakresie procedury dokonywania zmiany granic gminy. Świadczą o tym chociażby petycje kierowane do sejmowej Komisji do Spraw Petycji, której mam zaszczyt współprzewodniczyć, a także apele o podjęcie prac legislacyjnych w tym przedmiocie adresowane bezpośrednio do mnie przez niektóre samorządy z województwa warmińsko-mazurskiego. W tym miejscu pozwolę sobie jedynie przypomnieć kilka zasadniczych postulatów artykułowanych przez wnioskodawców, ponieważ szczegółowe żądania wysuwane przez autorów petycji były przedmiotem dezyderatu, jaki komisja wystosowała w tej sprawie do Pana Ministra w lipcu ubiegłego roku. Sprowadzają się one do: wprowadzenia w procedurze zmiany granic jednostek samorządu terytorialnego (jst) możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez każdą z rad gmin objętych tworzeniem, łączeniem lub podziałem, ograniczenia częstotliwości dokonywania zmian granic na wniosek jednej z zainteresowanych gmin do jednego razu w trakcie trwania kadencji samorządu, przyznania statusu strony w postępowaniu legislacyjnym gminie, której zmiana terytorialna dotyczy, wzmocnienia roli konsultacji społecznych w procedurze dokonywania zmian granic, tak aby głos mieszkańców miał wiążący charakter, wprowadzenia jasnych zasad rozliczeń finansowych między gminami, zwłaszcza w zakresie utraconych źródeł dochodów. Wnioski, płynące z odpowiedzi udzielonej Komisji do Spraw Petycji przez sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji pana Tomasza Szymańskiego w piśmie z dnia 22 sierpnia 2024 roku brzmiały bardzo obiecująco. Wynikało z nich, iż potrzebę zmian w przepisach określających sposób zmiany granic gmin potwierdziła obradująca w lipcu 2024 roku Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego. Z cytowanej korespondencji można było również wyczytać, że wszyscy członkowie wspomnianego gremium, mającego w swoim składzie silną reprezentację samorządów, byli zgodni co do pilnego podjęcia rozmów na temat zmian prawa w opisywanym zakresie oraz określenia kierunków jego nowelizacji. W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy podjęte zostały, tak jak deklarowano w przywołanej korespondencji, prace nad modyfikacją procedury zmiany granic gmin? Jeśli tak, to na jakim są etapie oraz czy w ich ramach rozważane były/są postulaty, o których mowa we wspomnianej petycji? Jeśli nie, proszę o podanie powodów braku działań w przedmiotowej sprawie. Z poważaniem Stanisław Gorczyca

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany ustawy o samorządzie gminnym w zakresie procedury dokonywania zmiany granic gminy Odpowiedź na interpelację nr 9116 w sprawie zmiany ustawy o samorządzie gminnym w zakresie procedury dokonywania zmiany granic gminy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 29-04-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9116 Pana Posła Stanisława Gorczycy w sprawie zmiany ustawy o samorządzie gminnym w zakresie procedury dokonywania zmiany granic gminy , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie pragnę podkreślić, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z 22 sierpnia 2024 r., skierowanym do Komisji ds. Petycji Sejmu RP, w sprawie potrzeby nowelizacji przepisów prawa dotyczących dokonywania zmian granic gmin oraz zasadności wypracowania kierunku przedmiotowych zmian na forum Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego (Komisja Wspólna). Stronę samorządową Komisji Wspólnej reprezentują przedstawiciele organizacji zrzeszających jednostki samorządu terytorialnego, m.in. Związek Miast Polskich czy Związek Gmin Wiejskich RP, który od wielu lat jest głównym postulującym w obszarze nowelizacji przepisów prawa odnoszących się do zmian granic gmin. Najwięcej kontrowersji wywołują właśnie sprawy dotyczące włączenia do obszaru danego miasta terenu sąsiedniej gminy. W listopadzie 2024 r. Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego zorganizował debatę pt.: Czy Polska potrzebuje zmian liczby gmin i powiatów? Do udziału w spotkaniu zaproszono m.in. ekspertów, członków Komisji Wspólnej oraz przedstawicieli ogólnopolskich i regionalnych organizacji samorządowych. Debata miała na celu wymianę poglądów oraz przedstawienie naukowych podstaw poszczególnych propozycji. Poruszone zostało również zagadnienie związane ze zmianami granic, także w kontekście ewentualnych kierunków zmian legislacyjnych. W swoim wystąpieniu, wprowadzającym do debaty, podkreśliłem przede wszystkim rolę, jaką odgrywa dyskusja w kontekście szukania konsensusu odnośnie do ewentualnych rozwiązań prawnych dotyczących kwestii związanych z samorządem terytorialnym, w tym w zakresie dokonywanych zmian w podziale terytorialnym. Zaznaczyłem jednocześnie, że właściwą przestrzenią do prowadzenia rozmów w powyższym temacie jest Komisja Wspólna. Na posiedzeniu plenarnym Komisji Wspólnej 26 lutego 2025 r. strona rządowa zaproponowała włączenie do pakietu propozycji zmian legislacyjnych, przedstawionych przez stronę samorządową ww. Komisji, dotyczących przywrócenia autonomii samorządom, prowadzących do poprawy usług publicznych oraz realizacji konstytucyjnej zasady pomocniczości w kontekście utraconych na przestrzeni ostatnich lat zadań i kompetencji, również nowelizację przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [1] w zakresie zmian granic gmin, z zastrzeżeniem osiągnięcia porozumienia odnośnie do zakresu przedmiotowej nowelizacji przez korporacje samorządowe zrzeszone w Komisji Wspólnej. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że obecnie nie jest możliwe przesądzenie o ostatecznym kształcie przedmiotowej nowelizacji. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm.