Interpelacja w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców

Interpelacja w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców Interpelacja nr 9053 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców Zgłaszający: Anna Maria Żukowska Data wpływu: 04-04-2025 Warszawa, 4 kwietnia 2025 r. Szanowny Panie Ministrze, w trakcie debaty nad projektem rządowej ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, która miała miejsce 2 kwietnia 2025 r., podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, prof. dr hab. Maciej Duszczyk, stwierdził, że pracownicy centrów integracji cudzoziemców będą zobowiązani do zgłaszania Policji petentów tychże centrów w przypadku stwierdzenia, iż są oni nielegalnymi migrantami. Przytoczona wypowiedź brzmiała: „Jakby trafił tam nielegalny migrant, to ta osoba, która tam będzie [przedstawiciel CIC], zadzwoni na Policję, żeby został aresztowany. Ponieważ to jest tego typu sytuacja. To są tylko i wyłącznie legalni imigranci, które mogą tam być. Najwięcej z Ukrainy, Białorusi”. W związku z powyższym, oraz mając na uwadze znaczenie praw cudzoziemców i potencjalne konsekwencje administracyjne wynikające z zapowiedzianej praktyki, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: Na jakiej podstawie prawnej pracownicy urzędów marszałkowskich (tj. pracownicy CIC) będą zobowiązani do przeprowadzania kontroli legalności pobytu cudzoziemców? Czy przepisy przewidują ich uprawnienia w tym zakresie? Jak będzie wyglądał przebieg takiej weryfikacji legalności pobytu cudzoziemców w CIC? Jakie procedury zostaną wdrożone w tym zakresie? Czy pracownicy CIC będą mieli dostęp do systemu „Pobyt” lub innych baz danych zawierających informacje o statusie prawnym cudzoziemców? Jeżeli tak, na jakiej podstawie? Na mocy jakich przepisów Policja będzie zobowiązana do współpracy z CIC, które nie posiadają odrębnej osobowości prawnej? Jaki będzie dokładny zakres współpracy pomiędzy CIC a Policją? Czy przewidziano konkretne wytyczne regulujące ten proces? Czy pracownicy organizacji społecznych współpracujących z urzędami marszałkowskimi przy tworzeniu CIC również będą zobowiązani do zgłaszania cudzoziemców do Policji? Jakimi dokumentami powinien dysponować cudzoziemiec, zgłaszając się do CIC? Czy wprowadzono w tym zakresie jednolite wytyczne? Czy wymagania dokumentacyjne stoją w zgodzie z celami Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI) i innymi zobowiązaniami międzynarodowymi Polski w zakresie polityki migracyjnej? W jaki sposób weryfikacja legalności pobytu w CIC uwzględnia ochronę praw nieletnich oraz grup wrażliwych, takich jak osoby starsze, niepełnosprawne, LGBTQIA+ i inne? Czy procedura kontroli legalności pobytu obejmie wszystkie kategorie cudzoziemców, w tym posiadaczy ochrony międzynarodowej, uchodźców, osoby ze statusem rezydenta długoterminowego UE? Czy kontrola legalności pobytu będzie dokonywana każdorazowo podczas wizyty cudzoziemca w CIC, czy tylko w określonych sytuacjach? Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji planuje opracowanie regulacji prawnych przewidujących uprawnienia marszałków województw do przeprowadzania kontroli legalności pobytu cudzoziemców? Z uwagi na szerokie zainteresowanie opinii publicznej oraz istotność problematyki legalności pobytu cudzoziemców w Polsce, uprzejmie proszę o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych pytań i przedstawienie stanowiska ministerstwa w tej sprawie. Z wyrazami szacunku Anna Maria Żukowska Przewodnicząca Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy

Odpowiedź na interpelację w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców Odpowiedź na interpelację nr 9053 w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 05-05-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9053 Pani Poseł Anny Marii Żukowskiej w sprawie kompetencji oraz zakresu działań pracowników centrów integracji cudzoziemców (CIC) w zakresie kontroli legalności pobytu cudzoziemców, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 288 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach [1] , cudzoziemiec w okresie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) jest obowiązany posiadać ważny dokument podróży oraz dokumenty uprawniające go do pobytu na terytorium RP, jeżeli są wymagane. Kwestie dokonywania kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terenie Polski przez właściwe organy, regulują przepisy określone w rozdziale I działu VIII ustawy o cudzoziemcach . Zgodnie z art. 290 ww. ustawy organy administracji rządowej i samorządowej są obowiązane do współdziałania, w zakresie dokonywania kontroli legalności pobytu cudzoziemców, z organami Straży Granicznej, Policji, Krajowej Administracji Skarbowej, Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz wojewodą, tj. jedynymi podmiotami uprawnionymi, zgodnie z art. 289 ustawy o cudzoziemcach, do przeprowadzenia ww. kontroli. Odnosząc się do kwestii ewentualnego rozszerzenia przedmiotowych uprawnień, w tym dla marszałków województw, uprzejmie informuję, że obecnie nie są planowane zmiany regulacji ustawowych w omawianym obszarze. Nie opracowano również szczegółowych wytycznych określających współpracę Policji z CIC. Z kolei w nawiązaniu do pytań Pani Poseł dotyczących uprawnień CIC do dostępu do danych zgromadzonych w systemie POBYT, należy zauważyć, że dostęp podmiotów publicznych do informacji zgromadzonych w poszczególnych częściach składowych krajowego zbioru rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców, prowadzonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w systemie teleinformatycznym, regulują przepisy art. 450-458 ustawy o cudzoziemcach . Artykuł 450 ww. ustawy ustanawia zamknięty katalog krajowych podmiotów publicznych, którym można udostępnić dane z poszczególnych części składowych ww. zbioru, wśród których wymienia państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne (art. 450 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach ). Wydaje się zatem, że formalnie CIC, jako części składowe jednostek organizacyjnych samorządu województwa, ewentualnie części składowe jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego innego szczebla (powiatu, gminy), a przynajmniej niektóre z nich z uwagi na posiadany status formalny, mogłyby uzyskać dostęp do danych zgromadzonych w krajowym zbiorze rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców. Warunkiem powyższego jest to, aby ww. dane były pozyskiwane w zakresie niezbędnym do realizacji przez samorządowe jednostki organizacyjne ich zadań publicznych. Dodatkowo należy zauważyć, że dostęp do omawianych danych za pośrednictwem urządzeń telekomunikacyjnych warunkowany jest spełnieniem określonych wymogów technicznych oraz organizacyjnych (polegających m.in. na właściwym zabezpieczeniu urządzeń telekomunikacyjnych lub systemów teleinformatycznych lub zabezpieczeniu technicznym i organizacyjnym odpowiednim do przetwarzania danych osobowych). W przypadku, gdyby samorządowa jednostka organizacyjna, w której znajduje się CIC, wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o przyznanie jej dostępu do takich danych zgromadzonych w systemie POBYT za pośrednictwem urządzeń telekomunikacyjnych, wówczas przedmiotowy wniosek zostałby rozpatrzony na podstawie przepisów art. 453 ust. 1 w związku z art. 450 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach . Niemniej w tym miejscu warto zauważyć, że dotychczas żadna samorządowa jednostka organizacyjna (nie licząc powiatowych urzędów pracy) nie była zainteresowana uzyskaniem ww. dostępu. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 769, z późn. zm.