Interpelacja w sprawie ujednolicenia definicji przedsiębiorcy i działalności gospodarczej oraz zasad prowadzenia działalności nieewidencjonowanej

Interpelacja w sprawie ujednolicenia definicji przedsiębiorcy i działalności gospodarczej oraz zasad prowadzenia działalności nieewidencjonowanej Interpelacja nr 8828 do ministra rozwoju i technologii w sprawie ujednolicenia definicji przedsiębiorcy i działalności gospodarczej oraz zasad prowadzenia działalności nieewidencjonowanej Zgłaszający: Małgorzata Pępek Data wpływu: 25-03-2025 Szanowny Panie Ministrze! Istniejąca instytucja działalności nieewidencjonowanej (tzw. działalności nierejestrowej, nierejestrowanej) mająca swoje oparcie w art. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm.) stanowi, iż działalnością gospodarczą nie jest działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Na kanwie rozmów z osobami, które wykonują tego typu działalność, może budzić zamieszanie wywołane wielością definicji określających te same, wydawać by się mogło pojęcia w postaci „przedsiębiorcy” i „działalności gospodarczej”. Występuje problem prawny, gdyż taka osoba wykonująca działalność nieewidencjonowaną, może być podciągnięta pod inną definicję tejże, a także przedsiębiorcy (mimo, że na podstawie innej ustawy przedsiębiorcą już nie jest), niż ta z ww. Prawa przedsiębiorców, a mianowicie np. tą z Kodeksu cywilnego i jego art. art. 431, który stanowi, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. W rzeczywistości pojęcia te, wydawać by się mogło, że są ze sobą tożsame i uregulowane na poziomie ustawowym, które w hierarchii aktów prawa powszechnie obowiązującego są na tym samym poziomie, a jednak występuje wiele różnic pomiędzy nimi. Co jeszcze bardziej może komplikować sytuację w postaci poprawnego nazwania przedsiębiorcy i kogo już takowym nie nazwiemy, a co określimy mianem działalności gospodarczej, a czego już nie; komplikuje fakt, że te dwie wspomniane ustawy regulujące definicję przedsiębiorcy i samej działalności to nie wszystkie akty prawne, w których odnajdziemy materię w tym temacie. Kolejnymi będą m.in. ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1170); ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1233); ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1616) – wymieniać ustawy można dalej, gdyż definicje te niby są podobne, tożsame lub nawet odsyłają do innych ustaw mających w swojej regulacji materię prawo przedsiębiorców i działalności gospodarczej, a w rzeczy samej powinny mieć to samo znaczenie w całym obrocie prawnym, jako kluczowe i podstawowe. Wracając do istoty sprawy, niewątpliwą wadą systemu prawnego w materii prawa przedsiębiorców i regulacjach podobnych, brak jest jednolitego zdefiniowania podstawowych pojęć w postaci pojęcia przedsiębiorcy i działalności gospodarczej, co może być naruszeniem m.in. zasady określoności prawa, która wynika z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.), jakim to państwem jest Rzeczpospolita Polska, która to zasada określoności wynika nie wprost z samej Konstytucji RP, ale z m.in. ugruntowanej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego, przykładowo jeden z wyroków TK stanowi: „Z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika, że każda regulacja prawna nawet o charakterze ustawowym, dająca organowi państwowemu uprawnienie do wkraczania w sferę praw i wolności obywatelskich musi spełniać wymóg dostatecznej określoności. Należy przez to rozumieć precyzyjne wyznaczenie dopuszczalnego zakresu ingerencji oraz tryb w jakim podmiot ograniczany w swoich prawach i wolnościach może bronić się przed nieuzasadnionym naruszeniem jego dóbr osobistych” (orzeczenie TK z 19.06.1992 r., U 6/92, OTK 1992, nr 1, poz. 13.). Dodatkowym aspektem działalności nieewidencjonowanej jest to, iż nie może być ona wykonywana przez osobę fizyczną, która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 in fine Prawo przedsiębiorców). Wątpliwości może budzić celowość wprowadzenia tak długiego, bo aż 5 letniego okresu, w którym po zakończeniu poprzedniej, już ewidencjonowanej działalności, nie może być prowadzona ta nieewidencjonowana. Należy podkreślić, że prowadzenie działalności nieewidencjonowanej nie jest równoznaczne ze zwolnieniem tego typu aktywność z obowiązków nakładanych przez przepisy podatkowe. W przepisach podatkowych zawarte są odrębne definicje działalności gospodarczej (co ma się nijak do zasady określoności prawa). Należy zauważyć, że art. 5a pkt 6 ustawy o PIT definiuje działalność gospodarczą jako działalność zarobkową: wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową, polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż, polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych – prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych we wskazanych przepisach. Niezależnie od tego art. 20 ust. 1ba ustawy o PIT wprowadza normę, mocą której dochód z działalności nieewidencjonowanej będzie ustalony na zasadach ogólnych, przewidzianych dla przychodów z innych źródeł i rozliczony w zeznaniu rocznym przez prowadzącego tę działalność (A. K. Kruszewski [w:] Prawo przedsiębiorców. Komentarz, red. A. Pietrzak, Warszawa 2019, art. 5.). Głos osób, które są dotknięte (nawet przypadkiem) tymi regulacjami, także biorąc pod uwagę, że de lege lata materia prawa przedsiębiorców i działalności gospodarczej mają się nijak do wspomnianej już zasady określoności prawa, głównie w postaci mnogości definicji, które wprowadziły i na pewną będą dalej wprowadzać obywateli w błąd w postaci np. przypadkowego założenia i zarejestrowania działalności gospodarczej, które czynności uniemożliwią następnie po zamknięciu takiej działalności wykonywania działalności nieewidencjonowanej przez okres aż 5 lat, kiedy w tym samym czasie, ktoś inny, nawet z najbliższego otoczenia, wykonując proste i mało dochodowe zajęcia, będzie miał dużo mniej formalności i zobowiązań względem osoby, która musi odczekać te kilkadziesiąt miesięcy, aby legalnie i bez zbędnego zgłaszania do odpowiedniego rejestru prowadzić drobną działalność, której dotyczy ten przepis, z jednoczesnym podkreśleniem, że nawet działalność nieewidencjonowana nie jest zwolniona z jakichkolwiek podatków i przynosi wpływy do budżetu Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe, zwracam się uprzejmie do Pana Ministra celem podjęcia prac nad zmianami legislacyjnymi mającymi na względzie zmianę i ujednolicenie pojęć „przedsiębiorcy” i „działalności gospodarczej” na gruncie prawa powszechnie obowiązującego (ustaw), tak aby spełniały wspomnianą zasadę określoności prawa. Obywatele mogą i czują się obecnie zagubieni, ponieważ jest to tematem rozmów, jakie z nimi odbywam na co dzień. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Jakie jest stanowisko ministerstwa odnośnie do obecnych przepisów określających pojęcia przedsiębiorcy i działalności gospodarczej? 2. Czy i w jakim czasie możliwe jest wprowadzenie zmian wspomnianych ustaw, tak aby ujednolicić te pojęcia na gruncie całego prawa powszechnie obowiązującego w Polsce? 3. Czy na gruncie ustawy Prawo przedsiębiorców możliwe jest skrócenie okresu 60 miesięcy z art. 5 in fine Prawa przedsiębiorców do np. 12 miesięcy i czym spowodowany jest obecnie, tak długi, obowiązujący okres? Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek Poseł na Sejm RP