Interpelacja w sprawie rozważenia możliwości zmiany przepisów dotyczących przekazywania kwot potrzeb oświatowych wynikających z wprowadzonych korekt w roku budżetowym

Interpelacja w sprawie rozważenia możliwości zmiany przepisów dotyczących przekazywania kwot potrzeb oświatowych wynikających z wprowadzonych korekt w roku budżetowym Interpelacja nr 8722 do ministra edukacji w sprawie rozważenia możliwości zmiany przepisów dotyczących przekazywania kwot potrzeb oświatowych wynikających z wprowadzonych korekt w roku budżetowym Zgłaszający: Adam Krzemiński Data wpływu: 18-03-2025 Burmistrz Przasnysza zwrócił się z prośbą o rozważenie możliwości zmiany przepisów dotyczących przekazywania kwot potrzeb oświatowych wynikających z wprowadzonych korekt w roku budżetowym. Na podstawie art. 36 oraz art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.), art. 50 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 152, z późn. zm.) zostaną ponownie naliczone potrzeby oświatowe na 2025 rok. Zgodnie z art. 81 ust. 2 ww. ustawy do obliczenia potrzeb oświatowych na 2025 rok minister właściwy do spraw oświaty i wychowania wykorzystał dane zgromadzone w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 15 maja 2024 r. W związku tym, że podziału potrzeb oświatowych na rok 2025 dokonano po raz pierwszy na podstawie nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wyjątkowo nie przewidziano dla tego roku procesu weryfikacji. W związku z tym samorząd nie miał możliwości sprawdzenia ani dostępu do wprowadzanych danych w systemie informacji oświatowej. Po otrzymaniu metryczki potrzeb oświatowych na 2025 rok oraz szczegółowych raportów wykazanych danych przez placówki oświatowe ustalono, iż zostały nieprawidłowo wprowadzone dane dotyczące godzin wsparcia nauczycieli współorganizujących, którzy pracują na rzecz uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Nieprzypisanie powyższych godzin wsparcia ma ogromny skutek finansowy dla samorządu w obecnym roku budżetowym. Dane dziedzinowe ucznia w związku z kształceniem specjalnym gromadzone są w systemie informacji oświatowej na podstawie art. 12 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Od 1 września 2023 r. podmioty przekazujące dane do bazy danych SIO mają obowiązek wykazywania w SIO danych o liczbie godzin pomocy udzielanej uczniowi, o których mowa w art. 12 ust. 6-12 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Na podstawie wprowadzonych danych nowy model finansowania zakłada, że jeżeli uczeń z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, lub niepełnosprawnościami sprzężonymi: - nie otrzymuje żadnego wsparcia - nie zostanie na niego naliczona kwota potrzeb oświatowych; - otrzymuje do 2 godzin wsparcia włącznie - zostanie naliczona waga o wartości 1,5, tj. kwota ok. 14 tys. zł, - otrzymuje od 2 do 5 godzin wsparcia włącznie - zostanie naliczona waga o wartości 3,6, tj. kwota ok. 34 tys. zł, - otrzymuje od 5 do 10 godzin wsparcia włącznie - zostanie naliczona waga o wartości 7,1, tj. kwota ok. 67 tys. zł, - otrzymuje ponad 10 godzin wsparcia - zostanie naliczona waga o wartości 9,5, tj. kwota ok. 90 tys. zł. W związku z powyższym brak przypisania godzin nauczyciela współorganizującego do ucznia spowodowało naliczenie środków w wadze o wartości 1,5, tj. kwoty ok. 14 000 zł zamiast kwoty ok. 90 000 zł w wadze o wartości 9,5. Powyższe dane zostały nieprawidłowo wprowadzone zarówno przez placówki publiczne, jak i niepubliczne w mieście Przasnysz. Należy zwrócić uwagę, iż na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 roku o finansowaniu zadań oświatowych niepubliczne przedszkole niebędące przedszkolem specjalnym, niespełniające warunków, o których mowa w ust. 1, otrzymuje na każdego ucznia dotację z budżetu gminy w wysokości równej 75% podstawowej kwoty dotacji dla przedszkoli, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż przewidziana kwota potrzeb oświatowych na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola dla gminy. Zgodnie z powyższym organ dotujący placówki niepubliczne zobowiązany jest do wypłaty dotacji w obecnym roku budżetowym na podstawie wykazanych godzin wsparcia w comiesięcznych informacjach o uczniach uczęszczających do danej placówki. Dane wykazane w comiesięcznych informacjach odnośnie do liczby godzin wsparcia nie pokrywają się z danymi wprowadzonymi do systemu informacji oświatowej, na podstawie których naliczone zostały potrzeby oświatowe. Samorząd z uwagi na nieprawidłowe wykazanie danych przez niepubliczne placówki oświatowe jest zobowiązany wypłacić w 2025 roku kwotę ok. 1 169 000 zł wyższą niż naliczone potrzeby oświatowe na uczniów niepełnosprawnych w niepublicznych placówkach oświatowych. Zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ponowne przeliczenie potrzeb oświatowych za rok 2025 przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania nastąpi do dnia 30 czerwca 2026 r. W wyniku dokonania ustawowego procesu weryfikacji danych wprowadzonych do systemu informacji oświatowej środki zostaną przekazane dopiero w 2027 roku. W związku z powyższym w roku 2025 burmistrz miasta Przasnysz jest zobowiązany do zagwarantowania własnych środków niezbędnych do sfinansowania zadań oświatowych w wysokości ok. 2 096 000 zł. Stanowi to bardzo duże obciążenie dla budżetu miasta skutkujące niezrealizowaniem zaplanowanych inwestycji bądź zaciągnięciem kredytów. Dlatego, będąc przekonany, że w wielu organach prowadzących może wystąpić analogiczny problem, zwracam się z pytaniem: Czy ministerstwo planuje możliwość dokonania korekt dających szansę na uzupełnienie środków zgodnie z faktycznymi potrzebami finansowymi JST? Z wyrazami szacunku Adam Krzemiński

Odpowiedź na interpelację w sprawie rozważenia możliwości zmiany przepisów dotyczących przekazywania kwot potrzeb oświatowych wynikających z wprowadzonych korekt w roku budżetowym Odpowiedź na interpelację nr 8722 w sprawie rozważenia możliwości zmiany przepisów dotyczących przekazywania kwot potrzeb oświatowych wynikających z wprowadzonych korekt w roku budżetowym Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 01-04-2025 Szanowny Panie Pośle, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Dane dziedzinowe ucznia w związku z wczesnym wspomaganiem rozwoju, zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi oraz kształceniem specjalnym gromadzone są w systemie informacji oświatowej (SIO) na podstawie art. 12 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej [1] . Ustawą z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw [2] , która weszła w życie 27 maja 2022 r., zakres tych danych został rozszerzony o liczbę godzin pomocy udzielanej uczniowi w związku z posiadaną przez tego ucznia opinią o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, orzeczeniem o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (art. 4). Możliwość przekazania tych danych, do bazy danych SIO, została udostępniona od dnia 1 września 2023 r. Zatem, od tego dnia podmioty przekazujące dane do bazy danych SIO mają obowiązek wykazywania w SIO danych o liczbie godzin pomocy udzielanej uczniowi, o których mowa w art. 12 ust. 6-12 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Ministerstwo Edukacji Narodowej dwukrotnie w roku 2024 przypominało w formie mailingu dyrektorom szkół o obowiązku wykazywania tych danych. 25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572). Ustawa ta zastąpiła ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Nowa ustawa oznacza zmianę obecnego systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego (JST). Jej celem jest zapewnienie stabilnego finansowania JST oraz zwiększenie dochodów JST w sposób systemowy. Zgodnie z ww. ustawą, w 2025 r. dochody JST wzrosną o 24,8 mld zł w stosunku do kwoty, która byłaby ustalona na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów. W nowym systemie, dochody samorządów z tytułu udziału w PIT i CIT zostały uniezależnione od zmian podatkowych. Dochody samorządów opierają się na lokalnej bazie dochodowej i są liczone od dochodów podatników zamieszkałych/mających siedzibę na terenie danej JST (a nie od podatku należnego). Zapewnia to stabilność i przewidywalność dochodów samorządowych. Zmiany w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przygotowano w dialogu z samorządami i organizacjami zrzeszającymi jednostki samorządu terytorialnego. Nowa ustawa pozwala na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST poprzez zwiększenie ich dochodów własnych. Co więcej, nowe zasady mają stanowić zachętę dla JST do aktywnego wspierania rozwoju gospodarczego na swoim terenie. Każdy samorząd będzie miał zagwarantowane wyższe dochody niż w poprzednich latach budżetowych. System finansowania oświaty jest integralną częścią rozwiązań zawartych w nowej ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W zakresie finansowania zadań oświatowych ustawa przewiduje, że od 2025 roku dla JST są naliczane kwoty potrzeb oświatowych. Ustalanie kwot potrzeb oświatowych zastąpiło dotychczasowe naliczanie środków w ramach części oświatowej subwencji ogólnej i tzw. dotacji przedszkolnej. Łączna kwota potrzeb oświatowych w 2025 r. wynosi 102,7 mld zł i jest ona wyższa w stosunku do sumy kwot części oświatowej subwencji ogólnej zaplanowanej w ustawie budżetowej na rok 2024 i kwoty dotacji celowej na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego w roku 2024 (razem 92,2 mld zł) o 10,5 mld zł, tj. o 11,4%. W kwocie tej uwzględniono także środki związane z podwyżkami średnich wynagrodzeń nauczycieli o 4,1%. Dodatkowo w ustawie budżetowej na 2025 rok (rezerwa celowa poz. 36 pn. uzupełnienie środków subwencji ogólnej dla JST), zaplanowano kwotę 1 mld zł na pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5,0%. W związku z wejściem w życie nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji wydał rozporządzenie w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 [3] . Należy zauważyć, że finansowanie określone w rozporządzeniu w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych określa pewien sposób naliczenia środków, który determinuje wysokość kwot potrzeb oświatowych dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, natomiast same kwoty potrzeb oświatowych są elementem kalkulacyjnym branym pod uwagę w kształtowaniu poziomu dochodów JST w danym roku budżetowym oraz w odróżnieniu od subwencji oświatowej nie są częścią budżetu państwa. Zmianą wprowadzoną do nowego systemu jest mechanizm ponownego przeliczenia potrzeb oświatowych. W celu systemowego rozwiązania problemu tzw. wzrostu zadań szkolnych w nowej ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przewidziano – w zakresie potrzeb oświatowych – w terminie do 30 czerwca 2026 r. ponowne przeliczenie kwoty potrzeb finansowych dla JST za rok bazowy. Po czym Minister Edukacji przekaże Ministrowi Finansów, w terminie do 15 lipca 2026 r., informację o wynikach tych obliczeń. W przypadku gdy wystąpi różnica między tymi kwotami potrzeb finansowych (w tym potrzeb oświatowych) nastąpi odpowiednia korekta dochodów obejmująca zarówno wzrosty jak i spadki zakresu zadań oświatowych. Wprowadzona zmiana pozwoli na systemowe rozwiązanie obecnego problemu zmiany zakresu zadań oświatowych w trakcie roku budżetowego oraz na zniwelowanie wszystkich niezgodności powstałych podczas naliczenia potrzeb oświatowych na rok 2025. W przypadku stwierdzenia niezgodności danych w SIO ze stanem faktycznym, kierownicy podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych do bazy danych SIO powinni dokonać korekty tych danych. Skorygowane dane w SIO posłużą do wspomnianego wyżej ponownego przeliczenia potrzeb oświatowych. Oprócz opisanego wyżej mechanizmu ponownego przeliczenia potrzeb oświatowych (art. 36 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego), który zadziała po raz pierwszy w roku 2026, od roku 2025 dotychczasową rezerwę części oświatowej subwencji ogólnej zastąpiono rezerwą na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Pozostała natomiast możliwość korzystania z niej przez JST na potrzeby związane z realizacją zadań oświatowych. Rezerwa w 2025 r. została utworzona w wysokości stanowiącej równowartość 1 % kwoty potrzeb finansowych ustalonych dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego (w 2025 r. to ok. 1,3 mld zł). O wysokości środków przeznaczonych na poszczególne działania związane z oświatą, budową i remontami dróg, pomoc społeczną lub inne zadania wymienione w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, będzie w dużym stopniu decydowała reprezentacja jednostek samorządu terytorialnego (w terminie do 31 marca roku budżetowego można wskazać obszary i przypadki, według których rozdzielane będą środki stanowiące 80% całej rezerwy). Warto wspomnieć, że zgodnie z art. 119 nowej ustawy Minister Finansów dokona ewaluacji nowych przepisów po roku ich funkcjonowania. Wtedy też będą mogły zostać opracowane ewentualne zmiany systemu finansowania JST. Podsumowując, jednostki samorządu terytorialnego otrzymają z tytułu zmiany zakresu zadań oświatowych środki częściowo w roku 2025 z rezerwy na uzupełnianie dochodów JST oraz w roku 2027 po ponownym przeliczeniu potrzeb oświatowych na rok 2025, które zostanie wykonane w roku 2026. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r., poz. 152, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2022 r., poz. 1116, z późn. zm. [3] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 (Dziennik Ustaw 2024 r. poz. 1930).