Interpelacja w sprawie zwrotu kosztów dojazdu do punktów krwiodawstwa w Polsce oraz wspierania krwiodawców

Interpelacja w sprawie zwrotu kosztów dojazdu do punktów krwiodawstwa w Polsce oraz wspierania krwiodawców Interpelacja nr 8646 do ministra zdrowia w sprawie zwrotu kosztów dojazdu do punktów krwiodawstwa w Polsce oraz wspierania krwiodawców Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka Data wpływu: 16-03-2025 Szanowna Pani Minister, honorowe krwiodawstwo to jeden z filarów systemu ochrony zdrowia w Polsce. Krew jest surowcem niezastąpionym – nie da się jej wyprodukować syntetycznie, a jej niedobory mogą oznaczać realne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów. To właśnie bezinteresowni dawcy zapewniają bezpieczeństwo transfuzji krwi w szpitalach, klinikach oraz centrach ratownictwa medycznego. System krwiodawstwa w Polsce opiera się na modelu w pełni honorowego oddawania krwi, co oznacza, że dawcy nie otrzymują wynagrodzenia finansowego – oddają krew bezinteresownie, ratując innych. W związku z tym państwo powinno aktywnie wspierać i zachęcać do oddawania krwi, eliminując wszelkie bariery, które mogą zniechęcać dawców, takie jak wysokie koszty dojazdu do punktów poboru krwi. Obecnie obserwuje się coraz większe problemy z dostępnością krwi, zwłaszcza w okresach letnich i świątecznych, kiedy zapotrzebowanie wzrasta, a liczba dawców maleje. Wielu dawców mieszka daleko od punktów poboru krwi i musi ponosić własne koszty transportu. Nierówności w zasadach zwrotu kosztów w różnych regionach kraju powodują frustrację i mogą prowadzić do rezygnacji z regularnego oddawania krwi. Z informacji uzyskanych od dawców i pracowników regionalnych centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa (RCKiK) wynika, że w zależności od regionu obowiązują różne zasady zwrotu kosztów transportu: - w województwie kujawsko-pomorskim dawca musi przedstawić bilet komunikacyjny lub dowód rejestracyjny pojazdu, jednak jeśli nie jest właścicielem pojazdu, nie otrzymuje zwrotu kosztów, co jest rażąco niesprawiedliwe – wiele osób korzysta z samochodów rodzinnych lub współdzielonych; - w województwie warmińsko-mazurskim dawca może przedstawić bilet komunikacyjny lub – w przypadku jego braku – wypełnić oświadczenie o zgubieniu biletu, a jeśli przybył na wezwanie RCKiK, zwrot kosztów oblicza się na podstawie przejechanych kilometrów i stawek z rozporządzenia; - zmniejszone stawki zwrotu kosztów dojazdu – w województwie warmińsko-mazurskim krwiodawcy, którzy mają 35 km do punktu poboru krwi, otrzymywali 30 zł, a obecnie otrzymują jedynie 15 zł, mimo że koszty paliwa i transportu publicznego stale rosną. Skutki nierównego systemu zwrotów: 1) ograniczenie liczby dawców krwi – wysokie koszty dojazdu mogą zniechęcać krwiodawców z mniejszych miejscowości, dla których wydatek na transport stanowi realną przeszkodę; 2) brak jednolitego traktowania obywateli – w zależności od miejsca zamieszkania krwiodawcy są traktowani w różny sposób, co podważa zaufanie do systemu; 3) niesprawiedliwe wymagania formalne – konieczność przedstawienia dowodu rejestracyjnego pojazdu, którego właścicielem musi być dawca, jest absurdalna i dyskryminująca wobec osób korzystających z pojazdów współdzielonych czy rodzinnych. Dlaczego należy ułatwiać oddawanie krwi? Każdego dnia w Polsce zużywa się około 1200 litrów krwi, a liczba dawców maleje. Zapotrzebowanie na krew stale rośnie – zwłaszcza w chirurgii, onkologii, hematologii i transplantologii. W wielu krajach za oddanie krwi i osocza przysługuje wynagrodzenie finansowe (np. Niemcy, Czechy, USA), tymczasem w Polsce mamy wyłącznie model honorowy – dlatego państwo powinno przynajmniej minimalizować koszty, które ponoszą dawcy. Osoby oddające krew regularnie ratują życie setek tysięcy pacjentów rocznie, dlatego ich poświęcenie powinno być doceniane poprzez zapewnienie uczciwego zwrotu kosztów dojazdu. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: 1. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada informacje na temat tego, jak poszczególne RCKiK w Polsce regulują zwroty kosztów dojazdu dla krwiodawców? Jeśli tak, proszę o przedstawienie zestawienia danych ogólnopolskich z podziałem na poszczególne centra krwiodawstwa. 2. Dlaczego w województwie warmińsko-mazurskim obniżono kwotę zwrotu za dojazd do punktów poboru krwi? Na jakiej podstawie prawnej i według jakiego algorytmu dokonano tej zmiany? 3. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje ujednolicenie zasad zwrotu kosztów dojazdu dla krwiodawców na terenie całej Polski, aby zapewnić równe traktowanie obywateli? Jeśli tak, to kiedy można spodziewać się zmian? Jeśli nie, to dlaczego? 4. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie zwrotów kosztów dojazdu w formie przelewów bankowych zamiast standardowych płatności gotówkowych w punktach poboru krwi? Taki system mógłby ograniczyć problemy związane z brakami kadrowymi w RCKiK i uprościć proces administracyjny. 5. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę, czy obecne zasady zwrotu kosztów dojazdu nie wpływają negatywnie na liczbę regularnych dawców? Krwiodawcy to cisi bohaterowie, których poświęcenie pozwala uratować tysiące ludzkich istnień każdego roku. Zamiast stwarzać dodatkowe bariery, rząd powinien zapewnić maksymalnie sprzyjające warunki do oddawania krwi, w tym sprawiedliwy i ujednolicony system zwrotu kosztów dojazdu. Oczekuję konkretnych działań Ministerstwa Zdrowia w tej sprawie oraz przedstawienia jasnych wytycznych dla wszystkich RCKiK w Polsce w celu eliminacji obecnych nierówności.