Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących nagrywania posiedzeń komisji rad gmin i rad powiatów

Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących nagrywania posiedzeń komisji rad gmin i rad powiatów Interpelacja nr 8635 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie zmiany przepisów dotyczących nagrywania posiedzeń komisji rad gmin i rad powiatów Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski Data wpływu: 14-03-2025 Gniezno, 14 marca 2025 r. Szanowny Panie Ministrze, często na spotkaniach z mieszkańcami Wielkopolski, podnoszony jest problem braku ustawowego obowiązku nagrywania posiedzeń komisji rady gminy oraz rady powiatu. Rada Powiatowa Nowej Lewicy w Śremie (Wielkopolska) na podstawie swoich doświadczeń samorządowych prosi o podjęcie inicjatywy w celu zmian w ustawie o samorządzie gminnym i powiatowym. Poniżej przedstawili swoje uzasadnienie. Należy wprowadzić obowiązek nagrywania posiedzeń komisji rady wszystkich szczebli, by ułatwić mieszkańcom monitorowanie pracy organów samorządowych. W obowiązujących ustawach takiego obowiązku w odniesieniu do komisji nie ma. Wnoszą, aby w ust. 1b art. 20 ustawy o samorządzie gminnym dodać zwrot „ oraz komisji rady gminy“ i nadać przepisowi następujące brzmienie: „ Obrady rady gminy oraz komisji rady gminy są transmitowane i utrwalane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Nagrania obrad są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej gminy oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty“. Ponadto wnoszą, aby w ust. 1a art. 15 ustawy o samorządzie powiatowym dodać zwrot „ oraz komisji rady powiatu“ i nadać przepisowi następujące brzmienie: „ Obrady rady powiatu oraz komisji rady powiatu są transmitowane i utrwalane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Nagrania obrad są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej powiatu oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty“. Brak ustawowego obowiązku nagrywania posiedzeń komisji rady gminy oraz powiatu stanowi istotną lukę w procesie demokratycznym, utrudnia mieszkańcom monitorowanie pracy organów samorządowych. Zdaniem członków Rady Powiatowej posiedzenia komisji rady gminy oraz powiatu stanowią „istotną część procesu decyzyjnego na szczeblu lokalnym“. Pomimo, że posiedzenia komisji są z zasady jawne, to często ze względu na godzinę ich odbywania mieszkańcy nie mogą w nich uczestniczyć. W tej sytuacji, dostępność nagrań z posiedzeń komisji rady gminy oraz powiatu sprzyjałaby przejrzystości oraz efektywności działań podejmowanych na szczeblu lokalnym. Od 2018 roku istnieje obowiązek prowadzenia transmisji i nagrywania obrad organów kolegialnych tj. m.in. obrad rad gmin czy powiatów. Potem należy takie nagranie udostępnić w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej jednostki samorządu terytorialnego oraz „w inny sposób zwyczajowo przyjęty“. Obowiązek ten nie obejmuje jednak prac komisji rady gminy oraz powiatu. Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o odpowiedź na pytanie: Czy planowane lub prowadzone są prace nad zmianą przepisów dotyczących nagrywania posiedzeń komisji rad gmin i rad powiatów? Z wyrazami szacunku Poseł Tadeusz Tomaszewski

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany przepisów dotyczących nagrywania posiedzeń komisji rad gmin i rad powiatów Odpowiedź na interpelację nr 8635 w sprawie zmiany przepisów dotyczących nagrywania posiedzeń komisji rad gmin i rad powiatów Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 02-04-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 8635 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie zmiany przepisów dotyczących nagrywania posiedzeń komisji rad gmin i rad powiatów , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Przedmiotowa interpelacja odnosi się do zmian ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [1] oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym [2] w celu wprowadzenia obowiązku transmisji i utrwalania posiedzeń komisji rady gminy oraz rady powiatu za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Jako uzasadnienie zgłoszonych propozycji wskazano potrzebę zwiększenia dostępności mieszkańców do informacji o pracach komisji rady gminy (powiatu) oraz zwiększenie przejrzystości i efektywności działań podejmowanych na szczeblu lokalnym. Odnosząc się do przedstawionych postulatów w pierwszej kolejności należy zauważyć, że prawo dostępu do informacji publicznej jest jednym z podstawowych uprawnień obywateli umożliwiającym im udział w życiu publicznym. Prawo w przedmiotowym zakresie podlega stosownym regulacjom, poczynając od Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a kończąc na postanowieniach statutów jednostek samorządu terytorialnego. Zakres, w jakim obywatelom udostępniane są informacje publiczne, określają także ustawy normujące ustrój jednostek samorządowych oraz ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej [3] . Należy wskazać, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów [4] . Udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze wstępu na posiedzenia tych organów i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia [5] . Omawiana ustawa wskazuje także, że posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów są jawne i dostępne [6] . Powyższe regulacje znajdują odzwierciedlenie w ustawach samorządowych, które stanowią o jawności działalności organów gminy (powiatu, województwa), wskazując, że jawność działania organów gminy (powiatu, województwa), obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje rady gminy (powiatu, sejmiku województwa) i posiedzenia jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów gminy (powiatu, województwa) i komisji rady gminy (powiatu, sejmiku województwa). Ponadto należy wskazać, że cechą jednostek samorządu terytorialnego jest ich samodzielność, której przejawem jest możliwość stanowienia o ustroju danej jednostki samorządu terytorialnego w statucie. Jednym z elementów regulowanych w statucie jest kwestia dostępności (np. zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich). Statut gminy (powiatu, sejmiku województwa) określa również organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy. Zasady działania komisji rady gminy, w tym organizację posiedzeń czy sposobu ich zwoływania, jak i prowadzenia obrad komisji określa rada gminy w statucie. Podkreślenia wymaga, że rada gminy – na podstawie przywołanego upoważnienia ustawowego – ma możliwość dostosowania regulacji normujących funkcjonowanie jej wewnętrznych organów do lokalnych uwarunkowań oraz na bieżąco reagować na zmieniającą się rzeczywistość. Praktyka pokazuje, że samorządy korzystają z powyższego i transmitują posiedzenia komisji. Omawiając kwestię poruszoną w interpelacji należy również przywołać przepisy prawa określające Zasady techniki prawodawczej [7] , które stanowią, że podjęcie decyzji o przygotowaniu projektu ustawy poprzedza ustalenie możliwości podjęcia środków interwencji organów władzy publicznej, alternatywnych w stosunku do uchwalenia ustawy. Z uwagi na powyższe należałoby w pierwszej kolejności rozważyć pozostawienie omawianej kwestii do przesądzenia władzom samorządowym – zgodnie z zasadą pomocniczości. Podkreślenia wymaga, że obecne ramy prawne dotyczące jawności, zawarte zarówno w Konstytucji RP, jak i w ustawach samorządowych, nie sprzeciwiają się możliwości ustawowego rozszerzenia jej dostępności na transmisje komisji rady gminy (powiatu, sejmiku województwa). Interwencja legislacyjna w przedmiotowej materii, wprowadzająca obligatoryjność transmitowania i utrwalania posiedzeń komisji rady miałaby szeroki, systemowy zasięg obejmujący wszystkie jednostki samorządu terytorialnego. W związku z powyższym poruszona kwestia powinna być przedmiotem pogłębionej analizy i rozmów ze środowiskami samorządowymi reprezentowanymi w Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Jednocześnie informuję, że aktualnie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie prowadzi prac legislacyjnych w zakresie zmian postulowanych w przedmiotowej interpelacji. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 107, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2022 r. poz. 902. [4] Art. 3 ust. 1 pkt 3 tamże. [5] Art. 7 ust. 1 pkt 3 tamże. [6] Art. 18 ust. 1 tamże. [7] § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” , Dz. U. z 2016 r. poz. 283.