Interpelacja w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 951)

Interpelacja w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 951) Interpelacja nr 8564 do ministra edukacji, ministra spraw zagranicznych w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 951) Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 09-03-2025 Projektowane zmiany w druku nr 951 ograniczają dostęp do szkół policealnych tylko i wyłącznie do osób, które posiadają certyfikat znajomości języka polskiego na poziomie biegłości co najmniej B1. Warto podkreślić, że 80% słuchaczy szkół policealnych to kobiety, a na dodatek ponad ćwierć słuchaczy to obcokrajowcy. To zamknie im możliwość kształcenia zawodowego, a co za tym idzie ich szanse na odnalezienie się na rynku pracy będą dużo mniejsze. Dodatkowo będziemy borykać się w Polsce z brakami wśród asystentek stomatologicznych, higienistek, opiekunek medycznych, masażystek czy sterylizatorek medycznych, bo cudzoziemki najczęściej wybierają kierunki z branży opieki. W uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 951) brakuje informacji o przyczynach wprowadzenia obowiązku posiadania certyfikatu językowego na poziomie B1 przez kandydatów do szkoły policealnej. W związku z brakiem odpowiedzi na pytania zadawane z mównicy oraz w trakcie komisji ponawiam pytania: 1. Ilu cudzoziemców przystąpiło do egzaminu zawodowego po ukończeniu szkoły policealnej w sesjach: a. styczeń 2023, b. czerwiec 2023, c. styczeń 2024, d. czerwiec 2024, e. styczeń 2025? 2. Ilu cudzoziemców zdało egzamin zawodowy w ww. sesjach? 3. Jaki procent cudzoziemców zaczynających szkołę, ukończył ją i zdał egzamin zawodowy? 4. Jaki procent Polaków zaczynających szkołę, ukończył ją i zdał egzamin zawodowy? 5. Jakie dane ilościowe i jakie konkretnie nadużycia były przyczyną wprowadzenia tego przepisu? Proszę o udostępnienie źródeł tych danych. 6. Na podstawie jakich ewaluacji została zaproponowana zmiana, skoro raport NIK o aferze wizowej nie wskazuje na nadużycia w szkołach policealnych, a doświadczenie tych szkół nie wskazuje, że w kształceniu często występuje problem językowy? 7. Na jakiej podstawie zaproponowano poziom B1 jako odpowiedni do nauki w szkole policealnej? 8. Czy dany zapis nie ogranicza wolności gospodarczej oraz prawa do nauki? 9. Czy planowane jest częstsze organizowanie sesji egzaminacyjnych certyfikatu języka polskiego? Na tę chwilę jest to kilka terminów w roku możliwych do policzenia na palcach jednej ręki i nie korespondujących z rozpoczęciem semestrów w szkołach policealnych. 10. Czy przewidywany jest system wsparcia dla tych, którzy nie posiadają potwierdzonej znajomości języka, aby nie poszerzyli szarej strefy? Z poważaniem Marcin Józefaciuk

Odpowiedź na interpelację w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 951) Odpowiedź na interpelację nr 8564 w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 951) Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Joanna Mucha Warszawa, 09-04-2025 Szanowny Panie Pośle, w odpowiedzi na zamieszczone w interpelacji pytania, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji. „Ilu cudzoziemców przystąpiło do egzaminu zawodowego po ukończeniu szkoły policealnej w sesjach: Styczeń 2023 Czerwiec 2023 Styczeń 2024 Czerwiec 2024 Styczeń 2025.” Do egzaminu zawodowego w poszczególnych sesjach przystąpiło: 2023 ZIMA – 8 463 cudzoziemców 2023 LATO – 12 945 cudzoziemców 2024 ZIMA – 10 106 cudzoziemców 2024 LATO – 17 679 cudzoziemców 2025 ZIMA – brak informacji. „Ilu cudzoziemców zdało egzamin zawodowy w ww. sesjach.” W poszczególnych sesjach egzamin zawodowy zdało: 2023 ZIMA – 5 087 cudzoziemców 2023 LATO – 8 118 cudzoziemców 2024 ZIMA – 6 511 cudzoziemców 2024 LATO – 11 435 cudzoziemców 2025 ZIMA – brak informacji. „Jaki procent cudzoziemców zaczynających szkołę, ukończyło ją i zdało egzamin zawodowy.” W roku szkolnym 2022/2023 kształcenie w szkole policealnej rozpoczęło 69 983 słuchaczy, z których, według stanu na dzień 26 marca 2025 r., szkołę ukończyło 22 927 słuchaczy (32,8%). Należy mieć na uwadze, że te dane mogą nie obejmować części zawodów o okresie kształcenia 2.5 letnim. W roku szkolnym 2023/2024 kształcenie w szkole policealnej rozpoczęło 64 290 słuchaczy, z których, według stanu na dzień 26 marca 2025 r., szkołę ukończyło 18 653 słuchaczy. Należy mieć na uwadze, że te dane są częściowe, bowiem nie obejmują części zawodów o okresie kształcenia 2 letnim oraz 2.5 letnim. W roku szkolnym 2024/2025 kształcenie w szkole policealnej rozpoczęło 51 867 słuchaczy. Zdawalność egzaminów zawodowych w tym okresie kształtuje się na następujących poziomach: 2023 ZIMA – 55,24% w szkołach publicznych oraz 60,36% w szkołach niepublicznych 2023 LATO – 66,46% w szkołach publicznych oraz 62,46% w szkołach niepublicznych 2024 ZIMA – 69,91% w szkołach publicznych oraz 64,03% w szkołach niepublicznych 2024 LATO – 73,24% w szkołach publicznych oraz 63,77% w szkołach niepublicznych 2025 ZIMA – brak informacji. „Jaki procent Polaków zaczynających szkołę, ukończyło ją i zdało egzamin zawodowy.” W roku szkolnym 2022/2023 kształcenie w szkole policealnej rozpoczęło 183 366 słuchaczy, z których, według stanu na dzień 26 marca 2025 r., szkołę ukończyło 46 648 słuchaczy (25,4%). Należy mieć na uwadze, że te dane mogą nie obejmować części zawodów o okresie kształcenia 2.5 letnim. W roku szkolnym 2023/2024 kształcenie w szkole policealnej rozpoczęło 185 129 słuchaczy, z których, według stanu na dzień 26 marca 2025 r., szkołę ukończyło 20 468 słuchaczy. Należy mieć na uwadze, że te dane są częściowe bowiem nie obejmują części zawodów o okresie kształcenia 2 letnim oraz 2.5 letnim. W roku szkolnym 2024/2025 kształcenie w szkole policealnej rozpoczęło 201 044 słuchaczy. Zdawalność egzaminów zawodowych w tym okresie kształtuje się na następujących poziomach: 2023 ZIMA – 55,24% w szkołach publicznych oraz 60,36% w szkołach niepublicznych 2023 LATO – 66,46% w szkołach publicznych oraz 62,46% w szkołach niepublicznych 2024 ZIMA – 69,91% w szkołach publicznych oraz 64,03% w szkołach niepublicznych 2024 LATO – 73,24% w szkołach publicznych oraz 63,77% w szkołach niepublicznych 2025 ZIMA – brak informacji. „Jakie dane ilościowe i jakie konkretnie nadużycia były przyczyną wprowadzenia tego przepisu. Proszę o udostępnienie źródeł tych danych.” Nowelizacja art. 165 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737) wprowadza zasadę, zgodnie z którą cudzoziemcy ubiegający się o przyjęcie do szkoły policealnej (publicznej i niepublicznej) będą obowiązani przedłożyć certyfikat znajomości języka polskiego, co najmniej na poziomie biegłości językowej B1. Obecne przepisy nie określają wymogu posiadania przez kandydata do szkoły policealnej potwierdzonej znajomości języka polskiego jako obcego. W praktyce oznacza to, że do publicznych i niepublicznych szkół policealnych są przyjmowane osoby, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. Tymczasem od słuchacza szkoły policealnej kształcącej w zawodach należy wymagać znajomości języka polskiego na poziomie umożliwiającym kształcenie teoretyczne i praktyczne w danym zawodzie. Powyższe wynika z tego, że szkoła policealna jest szkołą ponadpodstawową, której nie prowadzi się kształcenia w zakresie języka polskiego (tak jak w innych szkołach ponadpodstawowych). W szkole policealnej, zgodnie z ramowym planem nauczania, prowadzi się zajęcia z zakresu kształcenia zawodowego - nie jest prowadzenie kształcenie ogólne, obejmujące język polski. Wprowadzenie tego przepisu z punktu widzenia systemu oświaty jest więc całkowicie logiczne i spójne, prowadzi bowiem do sytuacji w której cudzoziemiec będący kandydatem na słuchacza w szkole policealnej, w której językiem nauczania jest język polski będzie musiał udokumentować w stopniu absolutnie niezbędnym znajomość języka zarówno w mowie jak i w piśmie. Stworzenie takiego mechanizmu okazało się konieczne w sytuacji, w której przy niespotykanym wcześniej napływie cudzoziemców brak było jakiejkolwiek weryfikacji znajomości języka polskiego przez kandydatów na słuchaczy w szkole policealnej a więc w szkole kształcącej na poziomie ponadpodstawowym. Należy wskazać, że obserwacje przebiegu egzaminu zawodowego w sesji LATO 2024 prowadzone przez OKE i CKE oraz organy współpracujące z OKE potwierdziły wątpliwości odnośnie znajomości przez zdających języka polskiego. Te obserwacja dotyczyły w zasadzie wszystkich szkół policealnych kształcących dużą liczbę cudzoziemców – i wynika m.in. z obserwacji komunikowania się zdających z członkami zespołu nadzorującego (komunikacja nie odbywała się w języku polskim). „Na podstawie jakich ewaluacji została zaproponowana zmiana skoro raport NIK o aferze wizowej nie wskazuje na nadużycia w szkołach policealnych a doświadczenie tych szkół nie wskazuje, że w kształceniu często występuje problem językowy.” Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania koordynuje i realizuje politykę oświatową państwa zgodnie ze swoją kompetencją, niezależnie od treści raportu NIK, który dotyczył nadzoru Ministra Spraw Zagranicznych nad działalnością konsularną. „Na jakiej podstawie zaproponowano poziom B1 jako odpowiedni do nauki w szkole policealnej.” Znajomość języka polskiego na poziomie B1, jest uniwersalnym minimalnym poziomem pozwalającym sprawnie funkcjonować w społeczeństwie polskim, poziom ten został również wskazany jako minimalny w przypadku procedury ubiegania się o nadanie obywatelstwa polskiego. W przypadku cudzoziemców - kandydatów na słuchaczy szkół policealnych należy pamiętać, ze są to osoby dorosłe, tym samym w celu przyswojenia nauki w wybranym zawodzie: zarówno treści pisanych, czytanych oraz ze słuchu, poziom B1 jest niezbędnym minimum. Jest to również poziom niższy niż poziom wymagany wobec ubiegających się o przyjęcie na studia prowadzone w języku polskim, którzy zobowiązani są do poświadczenia znajomości języka polskiego co najmniej na poziomie B2. Odnosząc się do wskazanego poziomu progowego B1, należy zwrócić uwagę na opis tego poziomu, mówiący, że zdający egzamin na poziomie B1 rozumieją najważniejsze treści i intencje zawarte w tekstach mówionych i pisanych wyrażone w prosty i jasny sposób, jeśli tematyka tekstów wiąże się z życiem codziennym, rodzinnym, czasem wolnym, szkołą, podróżowaniem oraz pracą. Potrafią używać języka w typowych sytuacjach komunikacyjnych, występując w określonych rolach komunikacyjnych. Potrafią samodzielnie napisać np. ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, tekst na temat ogólny, popularny, a także na tematy odnoszące się do ich własnych zainteresowań. Potrafią opisywać zdarzenia, opowiadać o zainteresowaniach, doświadczeniach, marzeniach i planach, wyrażać oraz uzasadniać swoją opinię. Zdający umieją posługiwać się oficjalną i nieoficjalną odmianą języka polskiego odpowiednio do sytuacji. Znają i stosują najważniejsze konwencje socjokulturowe rządzące komunikacją w języku polskim. Braki zdających w zakresie płynności wypowiedzi, wymowy i intonacji, słownictwa, poprawności gramatycznej, a także ortografii nie zakłócają w istotny sposób komunikacji. „Czy dany zapis nie ogranicza wolności gospodarczej oraz prawa do nauki.” Wprowadzenie obowiązku przedłożenia certyfikatu potwierdzającego znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1 wobec cudzoziemców ubiegających się o przyjęcie do szkoły policealnej nie narusza konstytucyjnej zasady wolności gospodarczej. Wymóg ten należy postrzegać jako proporcjonalny środek służący zapewnieniu efektywnego uczestnictwa w procesie kształcenia, a tym samym zwiększeniu szans cudzoziemców na aktywne i trwałe uczestnictwo w rynku pracy. W szerszej perspektywie działanie to przyczynia się do wzrostu kapitału ludzkiego i wzmocnienia konkurencyjności polskiej gospodarki. Również w przypadku podejmowania kształcenia w szkole policealnej udokumentowana znajomość języka polskiego przyczyni się do wzmocnienia jakości tego kształcenia oraz prowadzić będzie do lepszego rozumienia i wykorzystania zdobytej w ten sposób wiedzy oraz umiejętności na polskim rynku pracy. Należy podkreślić dodatkowo, że kształcenie w szkole policealnej nie jest obowiązkowe, bowiem dotyczy osób które zrealizowały już obowiązek nauki w innym kraju i posiadają, potwierdzone stosowną dokumentacją, uzyskane tam wykształcenie równoważne dla funkcjonującego w polskim systemie oświaty wykształcenia średniego lub średniego branżowego, jako jednego z wymogów przyjęcia do szkoły policealnej. „Czy planowane jest częstsze organizowanie sesji egzaminacyjnych certyfikatu języka polskiego.” Zgodnie z informacją Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, do którego właściwości należą kwestie związane z certyfikacją znajomości języka polskiego jako obcego, na tę chwilę egzaminy odbywają się w kilku terminach w roku i nie korespondujących z rozpoczęciem semestrów w szkołach policealnych. W opinii Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego (dalej Komisja), do której zadań należy koordynowanie i zapewnienie prawidłowego funkcjonowania systemu poświadczania znajomości języka polskiego jako obcego, obecny system – po znacznym rozszerzeniu liczby podmiotów uprawnionych do przeprowadzania egzaminów – jest w pełni wydolny. Standardowo egzamin przeprowadzany jest w ponad pięćdziesięciu podmiotach uprawnionych (w Polsce i poza jej granicami), w jednej sesji egzaminacyjnej. Harmonogram przewiduje cztery sesje w roku (luty, kwiecień, czerwiec, listopad), w trakcie których przewidziane są egzaminy poświadczające znajomość języka polskiego na poziomie B1. Średnio w sesji egzaminacyjnej bierze udział od 6 do 7 tys. zdających. Ministerstwo oraz Komisja nie odnotowuje obecnie skarg związanych z niedostępnością egzaminów. Wręcz odwrotnie, niektóre z podmiotów uprawnionych rezygnują z przeprowadzenia sesji egzaminacyjnej ze względu na niemożność wypełnienia minimalnego limitu zdających. Tym samym obecnie nie wydaje się zasadne zwiększanie liczby sesji egzaminacyjnych. Co do terminarza sesji, zapewne w zmieniającej się sytuacji zostanie on przeanalizowany i odpowiednio zmieniony, ale raczej pod kątem dostępności egzaminu w grupie dla dzieci i młodzieży. Warto podkreślić, że dwie sesje na początku roku wpisują się łatwo w potencjalny nabór do szkół policealnych, który ma miejsce latem. Reasumując, należy wskazać, że obiektywne dane zdają się przeczyć tezie zawartej w pytaniu sugerującym niedostępność egzaminów. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Joanna Mucha Sekretarz Stanu