Interpelacja w sprawie narastających zagrożeń wynikających z permanentnego naruszania prawa przez kierowców pojazdów typu ATV (quadów)

Interpelacja w sprawie narastających zagrożeń wynikających z permanentnego naruszania prawa przez kierowców pojazdów typu ATV (quadów) Interpelacja nr 8486 do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra sprawiedliwości w sprawie narastających zagrożeń wynikających z permanentnego naruszania prawa przez kierowców pojazdów typu ATV (quadów) Zgłaszający: Weronika Smarduch Data wpływu: 04-03-2025 Szanowni Państwo Ministrowie, zwracam się do Państwa z problemem dotyczącym nielegalnego poruszania się quadami (pojazdami ATV) na Podhalu, zwłaszcza w powiecie tatrzańskim. Mieszkańcy oraz władze samorządowe coraz częściej alarmują o dewastacji przyrody, niszczeniu prywatnych pól uprawnych oraz łąk, a także o uciążliwym hałasie, który w sposób istotny wpływa na komfort życia lokalnej społeczności i negatywnie oddziałuje na wizerunek turystyczny regionu. Zjawisko to powoduje ponadto szereg dotkliwych skutków, zarówno przyrodniczych, społecznych, jak i prawno-administracyjnych. Dewastacja terenów rolnych i leśnych, naruszenia spokoju mieszkańców oraz konflikty z właścicielami gruntów stają się coraz powszechniejsze. Na te problemy nakłada się trudna identyfikacja sprawców – wiele quadów nie jest rejestrowanych, nie posiada tablic rejestracyjnych lub je ukrywa, co znacznie utrudnia egzekwowanie prawa przez Policję, straż leśną czy inne służby. Niewystarczająca jest również skuteczność identyfikacji osób łamiących przepisy. Znacząca część quadów pozostaje niezarejestrowana, co wynika m.in. z rozbieżności między przepisami krajowymi i unijnymi. Krajowa definicja czterokołowca lekkiego – do masy własnej nieprzekraczającej 350 kg (art. 2 pkt 42c ustawy – Prawo o ruchu drogowym) nie odpowiada limitowi 425 kg z unijnego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 168/2013 z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów dwu- lub trzykołowych oraz czterokołowców (art. 4 ust. 2 lit. f), co skutkuje częstymi odmowami rejestracji i zniechęca wielu właścicieli do podejmowania formalnych starań. W praktyce urzędy komunikacji i stacje kontroli pojazdów często nie przyjmują do ewidencji quadów, które spełniają unijne standardy, ale przekraczają polskie limity. Taka sytuacja prowadzi do długotrwałych i kosztownych procedur administracyjnych (m.in. dodatkowych badań technicznych, opinii rzeczoznawców czy odwołań do samorządowego kolegium odwoławczego), a w konsekwencji do wzrostu liczby pojazdów bez tablic rejestracyjnych i faktycznej bezkarności kierowców. Z perspektywy prawnej kluczowym zagadnieniem jest brak spójnych i skutecznie egzekwowanych przepisów, regulujących użytkowanie pojazdów terenowych poza drogami publicznymi. Organa samorządowe, wspierane przez mieszkańców, wnioskują o zaostrzenie regulacji – np. obowiązkową rejestrację wszystkich pojazdów typu ATV, niezależnie od parametrów technicznych, a także o wyższe sankcje za wjazd na tereny chronione czy prywatne. Służby porządkowe wskazują natomiast na niewystarczające narzędzia pozwalające na szybkie namierzenie kierowcy, a niejednokrotnie także na trudności w skutecznym podjęciu interwencji w trudno dostępnym terenie. Bez wprowadzenia spójnych rozwiązań oraz ich konsekwentnej egzekucji konflikt wokół quadów na Podhalu i w powiecie tatrzańskim będzie narastał. Zarówno lokalne społeczności, jak i właściciele gruntów domagają się zdecydowanych działań, aby chronić środowisko, zapewnić bezpieczeństwo oraz zachować ład i spokój w regionie. Z dostępnych mi informacji wynika, że problem ten dotyczy nie tylko regionu Podhala, ale również innych części Polski. Wobec powyższych problemów mieszkańcy zgłaszają potrzebę podjęcia działań w następującym zakresie: 1. pilna nowelizacja ustawy – Prawo o ruchu drogowym, aby ujednolicić polskie przepisy z rozporządzeniem unijnym, co usprawni rejestrację quadów i ułatwi egzekwowanie odpowiedzialności za wykroczenia; 2. obowiązkowa rejestracja wszystkich quadów niezależnie od ich parametrów technicznych po to, by organa ścigania mogły precyzyjnie identyfikować i karać użytkowników jeżdżących wbrew przepisom; 3. zaostrzenie sankcji za niszczenie terenów chronionych, prywatnych gruntów oraz płoszenie zwierząt; 4. wzmożenie kontroli i koordynacja działań służb, zwłaszcza w okresach największego natężenia ruchu turystycznego, jak również wyposażenie odpowiednich służb w narzędzia umożliwiające skuteczne ściganie wykroczeń dokonywanych z wykorzystaniem quadów; 5. działania edukacyjne skierowane do wypożyczalni oraz turystów, promujące odpowiedzialną jazdę i respektowanie praw właścicieli gruntów. Biorąc powyższe pod uwagę zwracam się do Państwa na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania wedle właściwości Państwa ministerstw w zakresie możliwości wdrożenia ww. postulatów: 1. Czy Państwa ministerstwa prowadzą obecnie prace nad przygotowaniem propozycji zmian w przepisach ustawowych bądź wykonawczych, zmierzających do większej kontroli pojazdów typu ATV np. w zakresie wdrożenia zaproponowanych wyżej propozycji? Proszę o udzielenie odpowiedzi w zakresie właściwym dla Państwa ministerstw. 2. Czy oprócz wyżej zaproponowanych zmian legislacyjnych prowadzą Państwo prace nad uregulowaniem tej kwestii również w innym zakresie? Jeżeli tak, to w jakim? 3. Czy w najbliższych miesiącach jest planowane przedstawienie Sejmowi propozycji zmian w tym zakresie bądź wydanie stosownych rozporządzeń, a jeżeli tak, to w jakim przedziale czasowym spodziewane jest przedłożenie takowych propozycji zmian bądź aktów normatywnych? 4. Czy pomiędzy Państwa resortami trwają prace mające na celu kompleksowe uregulowanie kwestii przeciwdziałania szkodom wyrządzanymi przez poruszanie się pojazdami typu ATV w miejscach niedozwolonych? Z wyrazami szacunku Weronika Smarduch Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie narastających zagrożeń wynikających z permanentnego naruszania prawa przez kierowców pojazdów typu ATV (quadów) Odpowiedź na interpelację nr 8486 w sprawie narastających zagrożeń wynikających z permanentnego naruszania prawa przez kierowców pojazdów typu ATV (quadów) Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 01-04-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 8486 Pani Poseł Weroniki Smarduch w sprawie narastających zagrożeń wynikających z permanentnego naruszania prawa przez kierowców pojazdów typu ATV (quadów) , z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji, w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA), uprzejmie przedstawiam co następuje. Na wstępie pragnę wskazać, że Ministerstwo SWiA dostrzega problem związany z nieuprawnionym wjazdem pojazdów silnikowych do lasów (w tym także na tereny chronione), w szczególności pojazdów typu quad, skutkujący niszczeniem lasów, a także dróg leśnych, które muszą być utrzymane w odpowiednim stanie w celu przejazdu służb w przypadku, np. wystąpienia pożaru. Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach [1] , ruch pojazdem silnikowym, zaprzęgowym i motorowerem w lesie jest dozwolony jedynie drogami publicznymi. Natomiast drogami leśnymi jest dozwolony tylko wtedy, gdy są one oznakowane drogowskazami dopuszczającymi ruch po tych drogach. W związku z powyższym przepisy art. 161 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń [2] penalizują zachowanie sprawcy, który nie będąc do tego uprawnionym albo bez zgody właściciela lub posiadacza lasu, wjeżdża pojazdem silnikowym, zaprzęgowym lub motorowerem do nienależącego do niego lasu w miejscu, w którym jest to niedozwolone, albo pozostawia ww. pojazd w lesie w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Na podstawie obowiązujących przepisów prawa, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe współdziała z Policją w zakresie zwalczania szkodnictwa leśnego oraz przestępstw i wykroczeń w przedmiotowym zakresie. Wspólne działania ww. podmiotów dotyczą również utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe. Zasady przywołanej współpracy zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad współdziałania Lasów Państwowych z Policją [3] . Stosownie do przepisów przedmiotowego rozporządzenia, za zgodą właściwego komendanta wojewódzkiego lub Komendanta Stołecznego Policji mogą być organizowane i przeprowadzane działania na określonym terenie, na podstawie opracowanego przez jednostki Lasów Państwowych i Policji planu. W ramach podejmowanych przez jednostki organizacyjne Policji działań, mających na celu ochronę zasobów leśnych przed ich dewastacją, funkcjonariusze Policji wykorzystują nowoczesne narzędzia informatyczne, takie jak np. Krajowa Mapa Zagrożeń Bezpieczeństwa [4] (KMZB). Na podstawie konsultacji społecznych został opracowany katalog zagrożeń, które użytkownik może nanosić w części interaktywnej KMZB, co skutkuje reakcją Policji, polegającą na weryfikacji i wyeliminowaniu zagrożenia. Wśród dostępnych do zgłoszenia kategorii zagrożeń znajduje się m.in. „Poruszanie się po terenach leśnych quadami”. Warto dodać, że w KMZB przewidziano również możliwość zgłoszenia zagrożeń w kategoriach: „Nielegalna wycinka drzew”, Kłusownictwo”, a także „Dzikie wysypiska śmieci”. Fakt, że wszystkie przekazywane za pośrednictwem KMZB informacje są anonimowe sprawia, że wzrasta liczba zgłoszeń dotyczących zagrożeń występujących w okolicy miejsc stałego lub czasowego pobytu użytkowników. Należy wskazać, że znaczna część zgłaszanych za pośrednictwem KMZB informacji jest potwierdzana przez policjantów, a pozostałe – chociaż niepotwierdzone – stanowią dla Policji źródło wiedzy o potencjalnych zjawiskach negatywnie odbieranych społecznie. Policjanci zwalczając zjawisko nieuprawnionego wjazdu pojazdów silnikowych do lasów podejmują także działania w zakresie wspólnych patroli ze Strażą Leśną i Strażą Parku oraz aktywnie uczestniczą w naradach i spotkaniach organizowanych przez wskazane podmioty. Policja inicjuje również spotkania policjantów z lokalnymi społecznościami (np. debaty, prelekcje dla dzieci i młodzieży, spotkania z seniorami), a także prowadzi akcje informacyjno-profilaktyczne. Ponadto, problematyka nieuprawnionego wjazdu pojazdów silnikowych do lasów jest uwzględniana w planach działania dzielnicowych, których rejony charakteryzują się występowaniem obszarów leśnych. Mając na uwadze potrzebę zintensyfikowania działań we wskazanym obszarze, Minister SWiA zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o dokonanie analizy problematyki nieuprawnionego wjazdu pojazdów silnikowych do lasów oraz wdrożenia działań mających na celu zwiększenie skuteczności zwalczania przedmiotowego rodzaju naruszeń prawa. W związku z powyższym, komendanci wojewódzcy/Stołeczny Policji zostali zobowiązani m.in. do: pogłębienia rozpoznania mającego na celu typowanie potencjalnych miejsc przejazdów na terenach leśnych osób korzystających m.in. z pojazdów typu quad; wnikliwego weryfikowania i sprawdzania zagrożeń naniesionych na KMZB, w szczególności dotyczących „Poruszania się po terenach leśnych quadami”; zadaniowania podczas odpraw do służby – w szczególności policjantów komórek patrolowo-interwencyjnych, ruchu drogowego oraz dzielnicowych pełniących służbę w rejonach przyległych do lasów – do zwracania szczególnej uwagi na przypadki nieuprawnionego wjazdu pojazdami silnikowymi do lasu; zintensyfikowania współpracy z innymi służbami, w szczególności z pracownikami Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Niezwykle ważną kwestią jest również podejmowanie działań o charakterze informacyjno-edukacyjnym za pośrednictwem środków masowego przekazu, w szczególności lokalnych mediów oraz stron internetowych jednostek organizacyjnych Policji, ukierunkowanych na podnoszenie świadomości lokalnych społeczności w zakresie szkodliwości wyżej wskazanego niepożądanego zjawiska. W powyższym zakresie, kierownicy jednostek organizacyjnych Policji również zostali zobowiązani do intensyfikacji realizowanych przedsięwzięć. Jednocześnie pragnę podkreślić, że działania podejmowane przez Policję w zakresie czuwania nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu drogowego oraz jego kontroli są ukierunkowane na ujawnianie naruszeń przepisów prawa przez wszystkich uczestników ruchu drogowego, niezależnie od rodzaju pojazdu, którym się poruszają. Prowadzone kontrole obejmują zarówno kierujących pojazdami podlegającymi procedurze dopuszczenia do ruchu (obowiązkowej rejestracji), jak i pojazdami, które takiej procedurze nie podlegają. W MSWiA obecnie nie są prowadzone prace nad przygotowaniem propozycji zmian w przepisach prawa mających na celu zwiększenie liczby kontroli pojazdów typu ATV lub szczególne uregulowanie zagadnień związanych z przeciwdziałaniem szkodom wyrządzonym przez użytkowników ww. rodzajów pojazdów. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 530, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2023 r. poz. 2119, z późn. zm. [3] Dz. U. poz. 910. [4] https://mapy.geoportal.gov.pl/iMapLite/KMZBPublic.html