Interpelacja w sprawie oszustw "na Orlen" i podejmowanych w tym zakresie działań

Interpelacja w sprawie oszustw "na Orlen" i podejmowanych w tym zakresie działań Interpelacja nr 8408 do ministra obrony narodowej, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra sprawiedliwości w sprawie oszustw "na Orlen" i podejmowanych w tym zakresie działań Zgłaszający: Joanna Mucha, Barbara Okuła, Ewa Schädler, Mirosław Suchoń, Ewa Szymanowska, Wioleta Tomczak, Kamil Wnuk, Izabela Bodnar, Bożenna Hołownia Data wpływu: 27-02-2025 Szanowni Panowie Ministrowie, skala oszustwa "na Orlen" przybrała ogromną skalę. Oszukani zgłaszają się do biura poselskiego. Wiele przypadków tego oszustwa opisuje prasa ku przestrodze. Dziś w moim biurze był mieszkaniec Lublina, któremu tylko dzięki jego czujności skradziono jedynie 1000 zł. Piszę "jedynie 1000 zł", bo prasa opisuje wiele takich przykładów, które skończyły się znacznie większymi stratami dla oszukanych. 1) 71-latka z Lublina, która straciła 120 tys. zł, 2) 60-latek z Poniatowej, który stracił 130 tys. zł, 3) 54-letni mieszkaniec powiatu nowotarskiego stracił przez to ponad 291 tysięcy zł, 4) 51-letni mieszkaniec powiatu gorlickiego został oszukany na 543 tys. zł. To tylko kilka przykładów z prasy. Oszuści do swoich ofiar docierają głównie poprzez reklamę na portalach społecznościowych, ale też przez fake artykuły i wywiady, w których oszuści podszywają się pod celebrytów, dziennikarzy oraz polityków w tym przedstawicieli najwyższych władz (ministrów, premiera). W tych fałszywych artykułach inwestycja jest przedstawiana jako bezpieczna i inspirowana przez rząd polski. Wykorzystywane są też wizerunki polityków kreowane przez sztuczną inteligencję. Artykuły są uwiarygadniane poprzez zamieszczania przy nich logo znanych portali informacyjnych i stacji radiowych. Tak szeroko zakrojona skala oszustwa świadczy, że jest to wysoce wyspecjalizowana grupa przestępcza lub celowe działanie wrogich krajów. W dobie wojny za naszą wschodnią granicą sprawa wymaga pilnych działań. Środki uzyskiwane w ten sposób mogą być wykorzystywane przeciwko interesom naszego kraju. ORLEN oraz KNF wydały komunikaty z ostrzeżeniami o oszustwie "na Orlen". Dostępność tych informacji dla obywateli jest w mojej ocenie niewystarczająca, zwłaszcza wobec ogromnej skali oferty promowanej przez przestępców. Media skupiają się głównie na poszczególnych przypadkach oszustwa niż na informowaniu o szeroko zakrojonym działaniu grup przestępczych. W związku z powyższym potrzebne są ponadstandardowe działania ze strony państwa polskiego i instytucji w celu ochrony obywateli. Proszę Panów Ministrów o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: 1) Czy Policja lub inne służby prowadzą statystyki dotyczące zgłoszeń o oszustwie "na Orlen"? Jeżeli tak, proszę wskazać ile osób zgłosiło na Policję, że zostali oszukani tą metodą w poszczególnych latach 2022-2024? Proszę wskazać na jaką łączną kwotę w tych latach zostali oszukani obywatele? 2) W dobie oszustw internetowych wykrycie sprawcy jest bardzo trudne. Proszę, czy w jakimkolwiek przypadku udało się wykryć i zatrzymać sprawcę? Czy, któremuś z oszukanych tą metodą udało się odzyskać pieniądze? 3) W sytuacji, gdy schwytanie tak wysoce zorganizowanej grupy przestępczej działającej w Internecie jest bardzo mało prawdopodobne, konieczne jest działanie prewencyjne i zapobiegające kolejnym oszustwom. Ukazujące się informacje z ostrzeżeniami wydawane przez ORLEN czy KNF docierają niestety do zbyt małej liczby obywateli. W mojej ocenie trzeba sięgnąć po środki nadzwyczajne, które odbiłyby się szerokim echem. Dlatego proszę o informację, czy jest możliwość rozesłania alertu RCB z informacją o tym oszustwie? 4) Czy istnieje możliwość zorganizowania licznych konferencji prasowych organizowanych w podobnym terminie przez np. przedstawicieli powiatowych komend Policji, prokuratur, wojska? Dzięki temu udałoby się poprzez prasę lokalną dotrzeć z ostrzeżeniem do milionów Polek i Polaków? Tak szeroka akcja informacyjna z pewnością zostałaby zauważona także przez media ogólnopolskie. Z poważaniem Joanna Mucha Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie oszustw "na Orlen" i podejmowanych w tym zakresie działań Odpowiedź na interpelację nr 8408 w sprawie oszustw "na Orlen" i podejmowanych w tym zakresie działań Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 28-03-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 8408 Pani Poseł Joanny Muchy oraz grupy Posłów [1] w sprawie oszustw „na Orlen“ i podejmowanych w tym zakresie działań , w oparciu m.in. o stanowisko Komendy Głównej Policji (KGP), uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Jednostką organizacyjną Policji, do zadań której należy m.in. rozpoznawanie i zwalczanie przestępstw popełnionych przy użyciu systemów informatycznych oraz wspieranie jednostek Policji w rozpoznawaniu, zapobieganiu i zwalczaniu tych przestępstw, jest Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości. W obliczu dynamicznego rozwoju technologii i związanych z tym wyzwań w zakresie bezpieczeństwa, a co za tym idzie, potrzebą bezpośredniej i szybkiej wymiany informacji pomiędzy organami ścigania, Policja na bieżąco poszukuje rozwiązań mających na celu podnoszenie efektywności realizowanych przez nią zadań ustawowych w powyższym zakresie. Działania Policji w obszarze przeciwdziałania przestępczości popełnianej przy użyciu sieci internetowej mają charakter wielowymiarowy i są ukierunkowane bezpośrednio na ustalenie i zatrzymanie sprawców w celu ograniczenia ich działalności, jak też na uświadamianie społeczeństwu zagrożeń i metod wykorzystywanych przez przestępców. Działania profilaktyczne w zakresie omawianej tematyki są prowadzone poprzez np. akcje informacyjne oraz edukacyjne, w tym zamieszczane na stronach internetowych Policji ostrzeżenia na temat istniejących zagrożeń oraz sposobu zachowania w przypadku próby popełnienia tego typu oszustw. Ponadto, za pośrednictwem audycji radiowych i programów telewizyjnych, jak również mediów społecznościowych (Facebook, Instagram, X) są przekazywane informacje na temat szeroko pojętego bezpieczeństwa, w tym także zagrożeń w obszarze cyberprzestrzeni. Policja współpracuje również ze Związkiem Banków Polskich, z którym prowadzi szereg kampanii mających na celu ograniczenie skali różnego rodzaju przestępstw, w tym również zagrożeń związanych z możliwością wykorzystywania tożsamości osób powszechnie znanych i rozpoznawanych (np. polityków, artystów) lub podszywania się pod inne podmioty w celu popełniania oszustw. Problematyka zapobiegania oszustwom popełnianym metodą m.in. „na ORLEN“, jako jeden z obszarów działania Policji, mieści się w zakresie zadań wykonywanych w ramach działalności prewencyjno-profilaktycznej. W 2024 r. policjanci zrealizowali 583 różnego rodzaju inicjatywy profilaktyczne w obszarze dotyczącym cyberzagrożeń, w tym 26 834 spotkania, w których uczestniczyło 709 897 osób. Odnosząc się do wniosku Państwa Posłów o przekazanie informacji statystycznych, KGP poinformowała, że zakres i forma gromadzonych przez Policję danych uniemożliwia wygenerowanie szczegółowych informacji w przedmiotowym zakresie. Pragnę również nadmienić, że stosownie do art. 21a ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym [2] , ministrowie kierujący działami administracji rządowej, kierownicy urzędów centralnych oraz wojewodowie niezwłocznie informują dyrektora Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) o zagrożeniu, które może skutkować wystąpieniem na wskazanym obszarze sytuacji kryzysowej, oraz o konieczności powiadomienia ludności o zagrożeniu. Jednocześnie art. 3 pkt 1 ustawy o zarządzaniu kryzysowym definiuje sytuację kryzysową jako sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków. Ponadto, ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej [3] w art. 71 ust. 2 stanowi, że w skład systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach wchodzi w szczególności m.in. ALERT RCB (pkt 5). Jednocześnie w myśl art. 3 pkt 7 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej jako zagrożenie należy rozumieć sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, dóbr kultury lub środowiska lub wywołującą ograniczenia w działaniu organów administracji publicznej lub infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Zatem w swojej istocie powyższa definicja pozostaje w zgodzie z definicją zagrożenia z ustawy o zarządzaniu kryzysowym . Zatem, w ocenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji można przyjąć, że istnieje możliwość rozesłania przez RCB alertu – również w przypadku oszustw – jeśli przedmiotowe zdarzenie stanowi zagrożenie mogące skutkować sytuacją kryzysową. W sprawie będącej przedmiotem interpelacji istotne znaczenie przy ewentualnym podjęciu działań inicjujących rozesłanie alertu RCB jest skala oszustw. Jednocześnie trzeba wyraźnie podkreślić, że z uwagi na wyjątkowy charakter narzędzia, jakim jest rozsyłanie alertów RCB (w tym szeroki krąg bezpośrednich odbiorców), korzystanie z niego powinno następować w bardzo odpowiedzialny sposób. Istnieje bowiem ryzyko, że zbyt częste używanie wspomnianego narzędzia może skutkować mniejszym wyczuleniem odbiorców na treści przekazywane w alertach RCB. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pani Poseł Barbary Okuły, Pani Poseł Ewy Schädler, Pana Posła Mirosława Suchonia, Pani Poseł Ewy Szymanowskiej, Pani Poseł Wiolety Tomczak, Pana Posła Kamila Wnuka, Pani Poseł Izabeli Bodnar oraz Pani Poseł Bożenny Hołowni. [2] Dz. U. z 2023 r. poz. 122, z późn. zm. [3] Dz. U. poz. 1907.