Interpelacja w sprawie dofinansowania małych szkół podstawowych

Interpelacja w sprawie dofinansowania małych szkół podstawowych Interpelacja nr 8273 do ministra edukacji w sprawie dofinansowania małych szkół podstawowych Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak, Krzysztof Gadowski Data wpływu: 20-02-2025 Szanowna Pani Minister, zwracam się z interpelacją w sprawie finansowania i wsparcia dla małych szkół funkcjonujących w mniejszych miejscowościach i na obszarach wiejskich. Placówki te odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu dostępu do edukacji dzieciom mieszkającym poza dużymi ośrodkami miejskimi. Niestety, wiele z nich boryka się z problemami finansowymi, co skutkuje m.in. brakami kadrowymi, ograniczoną ofertą edukacyjną oraz koniecznością zamykania niektórych placówek. Wobec powyższego zwracam się z następującymi pytaniami: 1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje zwiększenie dofinansowania dla małych szkół, szczególnie na terenach wiejskich, celem zapewnienia ich dalszego funkcjonowania? 2. Czy istnieją programy rządowe lub unijne, które wspierają finansowanie takich placówek, a jeśli tak – jakie działania są podejmowane w celu ich skutecznego wdrażania? 3. Czy w ramach polityki edukacyjnej rozważane są rozwiązania umożliwiające zachowanie małych szkół jako lokalnych centrów edukacyjnych, np. poprzez wsparcie kadrowe, inwestycje w infrastrukturę lub rozwój cyfryzacji? 4. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapobiec zamykaniu małych szkół i minimalizować negatywne skutki dla uczniów i społeczności lokalnych? Mając na uwadze istotną rolę, jaką odgrywają małe szkoły w budowaniu lokalnych społeczności i wyrównywaniu szans edukacyjnych, proszę o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych kwestii. Z wyrazami szacunku

Odpowiedź na interpelację w sprawie dofinansowania małych szkół podstawowych Odpowiedź na interpelację nr 8273 w sprawie dofinansowania małych szkół podstawowych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 12-03-2025 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP: Pana Tomasza Piotra Nowaka i Pana Krzysztofa Gadowskiego w sprawie dofinansowania małych szkół podstawowych. Szanowni Panowie Posłowie, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Opracowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, mechanizm finansowania zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) jest preferencyjny w stosunku do „małych” szkół funkcjonujących na terenach wiejskich albo w małych miastach (do 5 tys. mieszkańców). Mechanizm ten jest zawarty w rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 . [1] Dzieląc łączną kwotę potrzeb oświatowych między poszczególne JST na rok 2025 uwzględniono zarówno, ustalany na podstawie dochodów podatkowych, wskaźnik „zamożności”, jak i wskaźnik związany z liczbą uczniów w klasach szkół dla dzieci i młodzieży. W efekcie dodatkowe środki, w sumie w wysokości 1,2 mld zł w roku 2025, otrzymują mniej zamożne samorządy, na terenach których funkcjonują „małe” szkoły. Z uwagi na wyższe jednostkowe koszty kształcenia uczniów w „małych” szkołach, położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców, w rozporządzeniu w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 , uwzględniono specyfikę takich szkół poprzez zastosowanie następujących parametrów: waga P 1 (wartość wagi - 0,4) dla uczniów szkół: dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 tys. mieszkańców. Waga ta jest stosowana w połączeniu ze wskaźnikiem „zamożności” o wartości mniejszej lub równej 1,4. Średnio na jednego ucznia kwota naliczona z użyciem tylko tej wagi wynosi ok. 4 tys. zł; waga P 2 (wartość wagi - 0,2) dla uczniów szkół: dla dzieci i młodzieży zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 tys. mieszkańców. Waga ta jest stosowana w połączeniu ze wskaźnikiem „zamożności” o wartości większej niż 1,4. Średnio na jednego ucznia kwota naliczona z użyciem tylko tej wagi wynosi ok. 2 tys. zł; waga P 3 (wartość wagi - 0,4) dla uczniów: szkół podstawowych, branżowych szkół I stopnia, liceów ogólnokształcących i techników, dla dzieci i młodzieży, w których iloraz liczby uczniów w szkole i rzeczywistej liczby klas w szkole jest niższy lub równy 18. Średnio na jednego ucznia kwota naliczona z użyciem tylko tej wagi wynosi około 4 tys. zł. Należy podkreślić, że wartość wagi P 3 została zwiększona w roku 2024 r. z poziomu 0,33 do poziomu 0,4 (tj. o 21%) i utrzymana na tym poziomie w roku 2025; waga P 4 (wartość wagi - 0,2) również dla uczniów „małych” szkół. Średnio na jednego ucznia kwota naliczona z użyciem tylko tej wagi wynosi około 2 tys. zł. Należy również wspomnieć, że nauczycielom, zatrudnionym między innymi w szkołach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 tys. mieszkańców, przysługuje z tego tytułu specjalny dodatek do wynagrodzenia (tzw. dodatek wiejski). W związku z tym dodatkiem - w wymienionym na wstępie rozporządzeniu - we wzorze, określającym sposób ustalenia wskaźnika korygującego „Di”, uwzględniana jest dodatkowa waga „R”, która powoduje uwzględnienie omawianego dodatku w algorytmie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego. Omówione wyżej rozwiązania, zastosowane w algorytmie podziału potrzeb oświatowych, stanowią realne wsparcie JST prowadzących szkoły o małej liczbie uczniów. Wsparcie to w wielu przypadkach powinno przeciwdziałać zamiarom likwidacji szkoły. Uprzejmie informuję, że w ministerstwie trwają intensywne prace nad założeniami kolejnych zmian ustawowych. Prace mają na celu przede wszystkim wprowadzenie do porządku prawnego regulacji pozwalających na dostosowanie sieci szkół do postępującego niżu demograficznego i jednocześnie chroniących - usytuowane blisko domu rodzinnego - bezpieczne miejsca edukacji dzieci (szkoły, przedszkola) wykorzystywane - przede wszystkim po zakończeniu obowiązkowych zajęć szkolnych - do zaspakajania innych potrzeb lokalnej społeczności. Szkoły podstawowe, zwłaszcza te na terenach wiejskich, od wielu pokoleń są postrzegane jako ośrodki życia społeczno-kulturalnego. Ministerstwo zamierza umożliwić gminom wykorzystanie infrastruktury, pustoszejących z powodu niżu demograficznego, szkół do zaspokojenia potrzeb rodziców powracających na rynek pracy (możliwość zapewnienia w budynku szkoły, oprócz wychowania przedszkolnego, także opieki nad dziećmi do lat 3). Szkoła, przy zachowaniu wszelkich zasad związanych z bezpieczeństwem uczniów, może być również miejscem realizacji polityki senioralnej czy rozwijania różnych form aktywności obywatelskiej. Aby wspomóc w tym zakresie jednostki samorządu terytorialnego równolegle do działań legislacyjnych rozważane są też inne działania, takie jak program inwestycyjny. Uprzejmie dziękując za pochylenie się na problemem przedstawionym w interpelacji nr 8273 pragnę podkreślić, że ministerstwo jest otwarte na dialog ze środowiskami zaangażowanymi w sprawy oświaty. Projektując nowe regulacje będziemy analizować możliwość wykorzystania skierowanych do ministerstwa propozycji. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Dz. U. poz. 1930