Odpowiedź Podsekretarz stanu Maciej Duszczyk
21.03.2025
Odpowiedź na interpelację w sprawie bilansu pobytu obywateli Ukrainy na terytorium RP oraz ewentualnych zmian w prawie w zakresie przymusowej deportacji cudzoziemców popełniających przestępstwa
Odpowiedź na interpelację nr 7798
w sprawie bilansu pobytu obywateli Ukrainy na terytorium RP oraz ewentualnych zmian w prawie w zakresie przymusowej deportacji cudzoziemców popełniających przestępstwa
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 21-03-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 7798 Pana Posła Jarosława Sachajki w sprawie bilansu pobytu obywateli Ukrainy na terytorium RP oraz ewentualnych zmian w prawie w zakresie przymusowej deportacji cudzoziemców popełniających przestępstwa – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów – przekazaną [1] Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z właściwymi Członkami Rady Ministrów, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
W odniesieniu do zagadnień poruszonych w niniejszej interpelacji, pozostających w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji należy wskazać, że sposób traktowania uchodźców z Ukrainy został określony w decyzji wykonawczej (UE) 2022/382, wydanej na podstawie art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami [2] .
Z kolei ustosunkowując się do zagadnienia dotyczącego nowelizacji przepisów prawa w zakresie przymusowej deportacji obywateli obcych państw popełniających przestępstwa, w tym przestępstwa pospolite, w ocenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, obecnie obowiązujące regulacje odnoszące się do instrumentów prawnych dotyczących możliwości deportacji obywateli innych państw należy uznać za wystarczające. Przedmiotowe przepisy prawa przewidują wydanie przez organ Straży Granicznej decyzji o zobowiązaniu do powrotu m.in. wówczas, gdy:
cudzoziemiec przebywa w Polsce nielegalnie,
cudzoziemiec nielegalnie pracuje lub prowadzi działalność gospodarczą,
nie posiada wystarczających środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
pobyt cudzoziemca w Polsce jest niepożądany,
dane cudzoziemca znajdują się w Systemie Informacji Schengen,
pobyt cudzoziemca stanowi zagrożenie dla zdrowia publicznego,
cel i warunki pobytu cudzoziemca są niezgodne z deklarowanymi,
ale przede wszystkim, gdy:
pobyt cudzoziemca stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub interesu RP,
cudzoziemiec został skazany na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu i istnieją podstawy do przekazania go w tym celu za granicę.
Powyższy obszar został uregulowany w art. 302 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach [3] . Niemniej, resort spraw wewnętrznych i administracji na bieżąco monitoruje przedmiotowe zagadnienie, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby, podejmie niezbędne prace legislacyjne.
Jednocześnie, w załączniku nr 1, przekazuję dane dotyczące liczby wydanych w latach 2022-2024 decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium Polski oraz niewykonanych decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu – z podziałem na poszczególne narodowości. Należy przy tym zauważyć, że liczba decyzji niewykonanych dotyczy wyłącznie decyzji wydanych w danym roku kalendarzowym i niewykonanych w tym roku.
Natomiast poniżej przedstawiam informacje przekazane w przedmiocie wystąpienia Pana Posła przez Ministra Rozwoju i Technologii [4] , Ministra Finansów [5] , Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej [6] , Ministra Zdrowia [7] oraz Ministra Edukacji [8] . Minister Rozwoju i Technologii w zakresie pytań dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy w Polsce wskazał, że od początku konfliktu w CEIDG [9] zarejestrowano 82 tys. firm założonych przez obywateli Ukrainy.
W ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy dla obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa [10] zostały wprowadzone przepisy prawa umożliwiające wszystkim obywatelom Ukrainy (legalnie przebywającym na terytorium RP) zakładanie działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak dokonują tego obywatele polscy. Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że w 2021 r. odnotowano 1 905 wniosków o założenie działalności przez obywateli Ukrainy, w 2022 r. – 18 022 wnioski, w 2023 r. – 30 218 wniosków, a w 2024 r. – 32 210 wniosków.
Z kolei w odniesieniu do zagadnienia dotyczącego wkładu obywateli Ukrainy w polski rynek pracy Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) przedstawiło poniższą analizę.
I. Liczba obywateli Ukrainy zatrudnionych w Polsce z podziałem na kluczowe sektory gospodarki w roku 2022, 2023, 2024 .
Obywatele Ukrainy stanowią największą grupę obcokrajowców na polskim rynku pracy (67%). Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [11] (ZUS) wskazują, że na koniec 2024 r. liczba obywateli Ukrainy zgłoszonych do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych w Polsce wyniosła 787 tys. osób (w 2023 r. było to 759 tys., a w 2022 r. – 746 tys.).
W ogólnej liczbie osób zgłoszonych do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych obywatele Ukrainy stanowią blisko 5%. W ujęciu sektorowym, najwięcej obywateli Ukrainy pracowało w administrowaniu i działalności wspierającej [12] – 157,5 tys., przetwórstwie przemysłowym – 152,1 tys., budownictwie – 107,0 tys. oraz transporcie i gospodarce magazynowej – 95,7 tys.
Tablica 1. Liczba ubezpieczonych, którzy w zgłoszeniu do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych podali obywatelstwo ukraińskie wg sekcji PKD [13] (w tys.)
Wyszczególnienie
31.12.2022 r.
31.12.2023 r.
30.11.2024 r.
Ogółem
746,0
759,4
794,1
Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo
5,7
5,9
6,8
Górnictwo i wydobywanie
0,5
0,6
0,8
Przetwórstwo przemysłowe
135,6
145,4
152,1
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę
0,7
0,7
0,6
Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami; rekultywacja
3,0
2,8
3,1
Budownictwo
99,2
100,2
107,0
Handel; naprawa pojazdów samochodowych
62,1
66,4
73,0
Transport i gospodarka magazynowa
95,5
96,4
95,7
Zakwaterowanie i gastronomia
44,7
48,6
52,6
Informacja i komunikacja
14,0
17,3
20,5
Działalność finansowa i ubezpieczeniowa
3,1
3,5
3,6
Obsługa rynku nieruchomości
5,3
5,0
5,7
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
26,5
26,6
27,0
Administrowanie i działalność wspierająca
174,5
158,6
157,5
Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe ubezpieczenia społeczne
4,3
4,2
4,4
Edukacja
11,8
12,6
14,0
Opieka zdrowotna i pomoc społeczna
20,5
24,1
26,9
Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją
3,6
3,9
4,2
Pozostała działalność usługowa
21,1
24,4
27,5
Opracowanie DPG [14] MRiT ma podstawie danych ZUS.
II. Wpływ obecności obywateli Ukrainy na zmniejszenie deficytu siły roboczej w wybranych branżach w roku 2022, 2023, 2024.
Danych o liczbie wakatów dostarcza badanie popytu na pracę [15] , prowadzone przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Analiza dostępnych danych z lat 2022-2024 wskazuje, że w ujęciu ilościowym największą liczbę wakatów notowano w następujących sekcjach:
przetwórstwo przemysłowe,
handel; naprawa pojazdów samochodowych,
budownictwo,
zakwaterowanie i gastronomia.
Tablica 2. Wolne miejsca pracy (w tys.)
31.12.2022 r.
31.12.2023 r.
30.09.2024 r.
Ogółem
115,7
97,1
114,3
Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo
0,4
0,5
0,7
Górnictwo i wydobywanie
0,2
0,2
0,1
Przetwórstwo przemysłowe
25,5
20,0
22,2
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę
0,6
1,1
0,6
Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami; rekultywacja
0,7
0,8
1,0
budownictwo
13,9
10,7
13,6
Handel; naprawa pojazdów samochodowych
14,8
12,1
19,1
Transport i gospodarka magazynowa
11,1
10,8
10,6
Zakwaterowanie i gastronomia
2,3
2,4
3,4
Informacja i komunikacja
10,3
6,7
5,5
Działalność finansowa i ubezpieczeniowa
1,5
1,6
1,4
Obsługa rynku nieruchomości
1,2
1,3
1,1
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
8,0
6,0
8,7
Administrowanie i działalność wspierająca
3,9
2,6
2,9
Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe ubezpieczenia społeczne
6,3
5,5
6,4
Edukacja
6,3
5,3
7,5
Opieka zdrowotna i pomoc społeczna
6,3
7,7
7,3
Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją
1,0
0,8
0,8
Pozostała działalność usługowa
1,4
1,0
1,3
Opracowanie DPG MRiT ma podstawie danych GUS.
Zestawiając powyższe dane z informacją o tym, w jakich branżach pracują obywatele Ukrainy, należy stwierdzić, że brak ukraińskich pracowników pogłębiłby obecne deficyty na rynku pracy. Zatem w obliczu kurczących się zasobów rodzimej siły roboczej, obecność obywateli Ukrainy na polskim rynku pracy do pewnego stopnia kompensuje niedobory pracowników.
Dodatkowo warto podkreślić, że obywatele Ukrainy cieszą się dobrą opinią wśród polskich pracodawców. Z badania przeprowadzonego w lutym 2023 r. przez Personnel Service [16] wynika, że 46% pracodawców ma pozytywny stosunek do pracowników z Ukrainy, a 35% deklaruje neutralne nastawienie. Wśród najbardziej cenionych cech pracowników z Ukrainy pracodawcy wskazują na szybką adaptację, pracowitość i zaangażowanie oraz szybką naukę języka.
III. Szacowany wkład imigrantów w roczny wzrost produktu krajowego brutto (PKB) w roku 2022, 2023, 2024.
Ocenia się, że imigranci z Ukrainy mają znaczący wkład w rozwój gospodarczy Polski. Badacze ze Szkoły Głównej Handlowej oraz Narodowego Banku Polskiego podjęli próbę oszacowania wpływu pracowników z Ukrainy na wartość polskiego PKB. Z przeprowadzonych badań [17] wynika, że w latach 2013-2018 dzięki imigrantom zza wschodniej granicy wzrost gospodarczy był wyższy o dodatkowe 0,5 p.p. rocznie, co oznacza, że w analizowanym okresie obywatele Ukrainy odpowiadali za 13% tworzenia wzrostu gospodarczego w Polsce.
Wśród bardziej aktualnych opracowań, analitycy Credit Agricole [18] szacują, że obecność uchodźców z Ukrainy wpłynęła na wzrost PKB od strony popytowej. Według autorów opracowania konsumpcja uchodźców z Ukrainy przyczyniła się do zwiększenia tempa wzrostu PKB w 2022 r. o 0,4-0,5 p.p. Według raportu Deloitte [19] uchodźcy z Ukrainy przyczynili się do tego, że realny PKB był w 2022 r. wyższy o 0,5-0,8%, a w 2023 r. – o 0,7-1,1%. W dłuższej perspektywie dzięki ich kontrybucji PKB może być o około 0,9-1,35% wyższy.
Z kolei Minister Finansów, w odniesieniu do wysokości danin zapłaconych przez obywateli Ukrainy w latach 2022-2024, rynku pracy oraz długookresowych implikacji demograficznych integracji obywateli Ukrainy, przedstawił następujące informacje.
I. Daniny płacone przez obywateli Ukrainy w latach 2022-2024.
W zakresie efektów obserwowanych bezpośrednio, które są obarczone najmniejszym ryzykiem błędu – tj. danych występujących w deklaracjach podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT), deklaracjach płatników PIT oraz w rejestrze ubezpieczonych ZUS – od 2022 r. obserwujemy wzrost danin wpłacanych przez obywateli Ukrainy z około 12,56 mld zł w 2022 r. (w tym: 7,87 mld zł do ZUS; 2,22 mld zł do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) oraz 2,47 mld zł z PIT) do 17,31 mld zł w 2023 r. (w tym: 10,54 mld do ZUS; 3,04 mld do NFZ oraz 3,73 z PIT) i 18,94 mld zł w 2024 r. (w tym: 12,67 mld do ZUS; 3,78 mld do NFZ oraz 2,49 z PIT).
Przy czym, w stanowisku Ministerstwa Finansów (MF) zwrócono uwagę, że PIT za 2024 r. odnosi się wyłącznie do osób zatrudnionych i nie uwzględnia podatków zapłaconych przez przedsiębiorców, w przeciwieństwie do lat 2022 i 2023. Ponadto, w odniesieniu do zatrudnionych, jego wartość jest z dużym prawdopodobieństwem zawyżona, ponieważ pochodzi z deklaracji płatników, którzy wykazują zaliczki na PIT odprowadzone na rzecz podatników w trakcie roku. Wskazane zaliczki podlegają następnie rozliczeniu rocznemu, co skutkuje obniżeniem ostatecznej wartości PIT zapłaconej przez podatników – m.in. ze względu na możliwość skorzystania z różnych preferencji podatkowych, takich jak ulga na dziecko czy możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Proces zbierania danych z deklaracji podatników za 2024 r. nie został jeszcze zakończony, w związku z powyższym MF nie dysponuje ostatecznymi wartościami PIT za ten rok.
Ponadto, w zakresie danych o ubezpieczeniach społecznych, ww. wartości odnoszą się do sumy składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe zapłaconych przez ubezpieczonych obywateli Ukrainy oraz ich pracodawców. Ministerstwo Finansów nie posiada indywidualnych danych na temat składek zapłaconych na Fundusz Pracy (FP), Fundusz Solidarnościowy (FS) oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP). Wartości ww. składek można oszacować, jednak jest to obarczone ryzykiem błędu. W analizie założono, że składki na FP i FS stanowią 2,45% sumy podstaw składek emerytalnych obywateli Ukrainy, a składki na FGŚP 0,1%. Oszacowana w ten sposób wartość ww. składek wynosi 0,63 mld zł w 2022 r.; 0,84 mld zł w 2023 r. i 1,02 mld zł w 2024 r. Co jednak istotne, za niektórych pracowników nie trzeba opłacać składek na FP, FS i FGŚP (np. za zatrudnionych na umowie zlecenie czy zarabiających poniżej wynagrodzenia minimalnego), co sprawia, że ww. wartości mogą być zawyżone.
W zakresie danych dotyczących podatków pośrednich, tj. podatku od towarów i usług (VAT) oraz akcyzy, MF w żaden sposób nie gromadzi informacji o konsumpcji na poziomie indywidualnym. Na podstawie dostępnych informacji jest możliwe jedynie oszacowanie wartości VAT zapłaconego przez występujących w rejestrach obywateli Ukrainy na podstawie przybliżonych indywidualnych dochodów netto (wraz ze świadczeniem wychowawczym), a następnie oszacowanie poziomu konsumpcji na podstawie danych z rachunków narodowych odnośnie do stopy oszczędności ogółu gospodarstw domowych. Wartość zapłaconego VAT jest następnie obliczana poprzez zastosowanie efektywnej stawki podatku do oszacowanej konsumpcji. Oszacowana w ten sposób wartość podatku VAT wynosi 2,38 mld zł w 2022 r.; 3,34 mld zł w 2023 r. oraz 4,14 mld zł w 2024 r.
Należy jednak podkreślić, że takie szacunki obarczone są dużą niepewnością. Po pierwsze, dotyczą one wyłącznie osób widocznych w rejestrach, a nie całej populacji obywateli Ukrainy, co może prowadzić do zaniżenia wartości VAT – zwłaszcza jeśli część osób niewidocznych również dokonuje zakupów. Ponadto, brak jest dokładnych danych na temat skłonności do konsumpcji oraz wzorców wydatków tej grupy. Z uwagi na powyższe w analizie przyjęto założenie, że są one tożsame ze średnimi wartościami dla całej populacji. Nieznana pozostaje również struktura konsumpcji obywateli Ukrainy, co oznacza, że efektywna stawka VAT stosowana w oszacowaniach może odbiegać od rzeczywistej wartości w tej grupie.
Dodatkowo, w analizie nie uwzględniono kilku czynników, które mogą istotnie wpływać na poziom zapłaconego VAT. Część dochodów może być wydawana poza Polską – np. w formie przelewów do rodzin w Ukrainie lub zakupów dokonywanych podczas wizyt w kraju pochodzenia. Przyjęte w analizie dochody mogą być zaniżone np. ze względu na wynagrodzenia osiągane w zakresie zatrudnienia w szarej strefie, co może prowadzić do niedoszacowania poziomu konsumpcji i tym samym wpływów z VAT.
Tabela 1. Oszacowane dochody państwa pochodzące od obywateli Ukrainy w latach 2022-2024
Rok
PIT (w mld zł)
ZUS (w mld zł)
NFZ (w mld zł)
FP, FS, FGŚP (w mld zł)
VAT (w mld zł)
Razem (w mld zł)
2022
2,47
7,87
2,22
0,63
2,38
13,19
2023
3,73
10,54
3,04
0,84
3,34
18,15
2024
2,49
12,67
3,78
1,02
4,14
19,96
Razem
8,69
31,08
9,04
2,49
9,86
51,30
Źródło: Opracowanie własne MF.
II. Liczba obywateli Ukrainy zatrudnionych w Polsce z podziałem na kluczowe sektory gospodarki w latach 2022-2024.
[…] [20] W przypadku ukraińskich migrantów przedwojennych, których przyjazd był głównie motywowany powodami ekonomicznymi, przyjmuje się, że nawet powyżej 90% z nich pracuje. Natomiast, zgodnie z danymi ZUS, odsetek pracujących uchodźców wojennych wynosi około 40%. Raporty Narodowego Banku Polskiego na podstawie danych ankietowych wskazują jednak, że pracujących w tej grupie może być nawet 68%. Rozbieżność w szacunkach może wynikać z uwagi na typ prac wykonywanych przez wskazaną grupę migrantów, świadczących m.in. usługi dla gospodarstw domowych czy podejmujących się prac dorywczych.
III. Wpływ obecności obywateli Ukrainy na zmniejszenie deficytu siły roboczej w wybranych branżach w latach 2022-2024.
Ministerstwo Finansów nie prowadzi analiz związanych z wpływem migrantów z Ukrainy na siłę roboczą w poszczególnych branżach.
Migranci przedwojenni, przyjeżdżający do Polski głównie w celach zarobkowych, od ponad 10 lat wypełniają deficyty na polskim rynku pracy, a według szacunków OECD [21] , obywatele Ukrainy, którzy przyjechali do Polski po wybuchu wojny zwiększyli krajową siłę roboczą o około 2%. Należy również zwrócić uwagę, że mimo ogromnego napływu osób w wieku produkcyjnym, stopa bezrobocia w Polsce pozostała na niskim poziomie – w 2024 r. wynosiła średnio 2,9% (jeden z najniższych wyników pośród krajów Unii Europejskiej).
Wśród migrantów częstym zjawiskiem jest zajmowanie komplementarnych stanowisk względem krajowych pracowników. Widoczne jest to również w przypadku osób z Ukrainy, które w Polsce pracują m.in. w sektorze budowlanym (zawody związane ze wskazanym sektorem zostały uznane za deficytowe w „Barometrze zawodów” w ramach prognozy na 2025 r.).
IV. Ocena potencjalnych korzyści związanych z trwałą integracją obywateli Ukrainy w kontekście problemów demograficznych, takich jak starzenie się społeczeństwa i spadek liczby osób w wieku produkcyjnym.
Z uwagi na cechy charakteryzujące dorosłych imigrantów z Ukrainy, takie jak: wiek produkcyjny, wykształcenie oraz dobra integracja z polskim rynkiem pracy, korzyści związane z ich trwałym osiedleniem można oceniać pozytywnie, szczególnie w kontekście dalszego uzupełniania deficytów na rynku pracy wynikających m.in. ze starzenia się społeczeństwa.
Obecnie obserwujemy przekształcanie się wcześniejszych pracowników tymczasowych w stałych, co świadczy o postępującej dalszej integracji. Ponadto, im dłużej trwa wojna, tym większe jest prawdopodobieństwo, że imigranci pozostaną w Polsce na stałe. Wynika to nie tylko ze sprawnej integracji, ale także z tworzenia nowych sieci społecznych oraz włączania dzieci uchodźców do polskiego systemu szkolnictwa. Jeśli po zakończeniu wojny nie nastąpi znaczący odpływ ludności, migracja pozostanie kluczowym czynnikiem wpływającym na podaż pracy w Polsce. Ponadto, biorąc pod uwagę fakt, że duża część uchodźców ma wyższe wykształcenie, ich wkład w gospodarkę może być szczególnie istotny – zwłaszcza w przypadku przezwyciężenia obecnego problemu niedopasowania umiejętności na rynku pracy.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przesłanym stanowisku w odniesieniu do poruszonych w niniejszej interpelacji zagadnień przedstawił następujące informacje.
I. Przychody do budżetu państwa.
Wartość wpłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (ZUS) przez obywateli Ukrainy w roku 2022, 2023, 2024.
Według danych pozyskanych z ZUS, kwoty rocznego przypisu składek na poszczególne ubezpieczenia za obywateli Ukrainy, w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 30 listopada 2024 r., kształtowały się następująco [w mln zł]:
Ubezpieczenia
I-XII 2022 r.
I -XII 2023 r.
I -XI 2024 r.
emerytalne i rentowe
7 528,5
9 618,4
10 449,6
chorobowe
510,7
678,6
739,1
wypadkowe
338,0
428,2
446,6
II. Wydatki z budżetu.
Koszty świadczeń społecznych (takich jak programy 500/800 plus, Dobry Start, Rodzinny Kapitał Opiekuńczy) dla obywateli Ukrainy w roku 2022, 2023, 2024.
Według danych udostępnionych przez ZUS, koszty świadczeń społecznych w latach 2022-2024 wydatkowanych na rzecz obywateli Ukrainy zaprezentowano w poniższej tabeli.
Tab. 1. Wydatki na świadczenia (w mln zł) dla wnioskodawców z obywatelstwem ukraińskim
2022 r.
2023 r.
2024 r.
500+/800+ (ZUS)
1 954,0
1 860,2
2 892,7
Dobry Start (ZUS)
52,2
47,9
50,9
Rodzinny Kapitał Opiekuńczy (ZUS)
123,2
81,6
69,5
Dofinansowanie do pobytu dziecka w żłobku (ZUS)
8,8
15,2
14,3
Świadczenie Rodzinne (MRPiPS)
139,3
248,6
b.d.
III. Wkład obywateli Ukrainy w rynek pracy.
Liczba obywateli Ukrainy zatrudnionych w Polsce z podziałem na kluczowe sektory gospodarki w roku 2022, 2023, 2024.
Do właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej należą przepisy prawa dotyczące zezwoleń na pracę, także pracę sezonową, oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi oraz powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy. Samo wydanie zezwolenia oraz złożenie oświadczenia lub powiadomienia nie oznacza jednak, że osoba, której dotyczy dany dokument podjęła pracę w Polsce, a jedynie, że miała do tego prawo.
Miarodajnymi danymi dotyczącymi liczby obywateli Ukrainy zatrudnionych w Polsce w poszczególnych latach są dane o ich liczbie zgłoszonej do ZUS, na koniec danego roku. Zgodnie z przepisami prawa o systemie ubezpieczeń społecznych, wszystkie osoby, które są m.in. pracownikami, zleceniobiorcami bądź prowadząc pozarolniczą działalność, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. Ubezpieczeniom tym (poza szczególnymi przypadkami) podlegają również cudzoziemcy, którzy wykonują pracę w Polsce.
Z kolei na sektor gospodarki, w którym pracę wykonuje dana osoba najlepiej wskazuje sekcja PKD płatnika, który dokonał jej zgłoszenia do ZUS.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie opublikował jeszcze danych pozwalających na dokonanie podziału ubezpieczonych obywateli Ukrainy według kryterium sekcji PKD płatnika na 2024 r. Na obecnym etapie, zgodnie z informacją przekazaną przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), ich liczba na 31 grudnia 2024 r. wynosiła 787 468.
Natomiast liczba obywateli Ukrainy zgłoszonych do ZUS, według stanu na 31 grudnia 2023 r. wynosiła 759 387. Udział procentowy ww. grupy w poszczególnych sektorach gospodarki przedstawiono w poniższej tabeli.
Tabela 1.
SEKCJA PKD
Procentowy udział
Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca
20,3
Przetwórstwo przemysłowe
18,6
Transport i gospodarka magazynowa
12,4
Budownictwo
12,8
Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle
8,5
Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi
6,2
Informacja i komunikacja
2,2
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
3,4
Pozostała działalność usługowa
3,1
Opieka zdrowotna i pomoc społeczna
3,1
Pozostałe i nieustalone sekcje gospodarki narodowej
9,2
Źródło danych: Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych 2023, ZUS, Warszawa, czerwiec 2024 r.
Z kolei liczba obywateli Ukrainy zgłoszonych do ZUS, według stanu na 31 grudnia 2022 r., wynosiła 745 980. Udział procentowy ww. grupy w poszczególnych sektorach gospodarki przedstawiono w poniższej tabeli.
Tabela 2.
SEKCJA PKD
Procentowy udział
Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca
22,9
Przetwórstwo przemysłowe
17,8
Transport i gospodarka magazynowa
12,5
Budownictwo
13,0
Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle
8,1
Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi
5,9
Informacja i komunikacja
1,8
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
3,5
Pozostała działalność usługowa
2,8
Opieka zdrowotna i pomoc społeczna
2,7
Pozostałe i nieustalone sekcje gospodarki narodowej
9,1
Źródło danych: Cudzoziemcy w polskim systemie ubezpieczeń społecznych 2022, ZUS, Warszawa, czerwiec 2023 r.
Zatrudnienie obywateli Ukrainy w poszczególnych sekcjach gospodarki w Polsce przedstawia poniższa tabela.
Sekcja
Nazwa
Liczba obywateli Ukrainy wykonujących pracę (w tys. osób) – stan na 31 grudnia danego roku
2022 r.
2023 r.
N
Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca
195,6
162,6
I
Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi
40,9
42,6
H
Transport i gospodarka magazynowa
91,1
89,2
F
Budownictwo
90,8
89,5
J
Informacja i komunikacja
14,0
17,3
A
Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo
9,5
9,3
S
Pozostała działalność usługowa
20,4
21,6
C
Przetwórstwo przemysłowe
138,9
140
M
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
23,3
22,4
G
Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle
55,6
58,6
L
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
4,8
4,4
R
Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją
3,1
3,0
K
Działalność finansowa i ubezpieczeniowa
2,9
3,0
Q
Opieka zdrowotna i pomoc społeczna
18,4
19,1
E
Dostawa wody, gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją
2,8
2,5
P
Edukacja
9,5
9,7
D
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
0,6
0,6
B
Górnictwo i wydobywanie
0,4
0,5
O
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
1,1
1,0
Powyższe dane pochodzą z publikacji GUS pn. Cudzoziemcy wykonujący pracę w Polsce w 2022 roku oraz Cudzoziemcy wykonujący pracę w Polsce w 2023 roku.
W przypadku 2024 r. dostępne są dane według stanu na lipiec, bez podziału na poszczególne sektory gospodarki. Na koniec lipca 2024 r., w Polsce pracowało 701,3 tys. Ukraińców.
Należy podkreślić, że prezentowane dane GUS mają charakter eksperymentalny. Zgodnie z informacją na stronie GUS dotyczą one osób wykonujących pracę, czyli pracujących w gospodarce narodowej oraz osób wykonujących umowy cywilnoprawne możliwe do zidentyfikowania w rejestrach administracyjnych. Osoby sklasyfikowane jako pracujące, które wykonują umowy cywilnoprawne, są liczone tylko raz i zaliczane do grupy pracujących. Przedstawiona zbiorowość nie obejmuje właścicieli, współwłaścicieli i dzierżawców gospodarstw indywidualnych w rolnictwie (łącznie z pomagającymi członkami ich rodzin), a także osób wykonujących umowy o dzieło i pomocników rolnika.
IV. Wpływ obecności obywateli Ukrainy na zmniejszenie deficytu siły roboczej w wybranych branżach w roku 2022, 2023, 2024.
Prognozy dotyczące występowania na polskim rynku pracy zawodów deficytowych zawarte są w corocznym badaniu „Barometr zawodów”, koordynowanym przez Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie. Jest to jednoroczna prognoza zapotrzebowania na pracowników w wybranych zawodach, realizowana na poziomie powiatowym. W ramach badania uwzględnia się 169 zawodów z różnych sektorów gospodarki. Profesje dzieli się na deficytowe, zrównoważone i nadwyżkowe. Od 2022 r. żadnego zawodu nie uznaje się za nadwyżkowy.
Tabela 3.
Branża [22]
Liczba zawodów deficytowych
2022 r.
2023 r.
2024 r.
budowlana
9
7
7
medyczno-opiekuńcza
6
5
5
produkcyjna
5
4
3
TLS (transport, spedycja, logistyka)
4
4
3
edukacja
2
4
5
gastronomiczna
2
1
1
Źródło danych : Barometry zawodów, odpowiednio na lata 2022, 2023 i 2024
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśniło, że nie dysponuje dokładnymi danymi, które wskazywałyby jaki wpływ na deficyty w poszczególnych branżach i zawodach mają pracujący w Polsce obywatele Ukrainy.
Warto podkreślić, że Polski Instytut Ekonomiczny [23] , opierając się na danych udostępnionych przez MRPiPS, wskazał w jednym ze swoich raportów, że liczba wszystkich wydanych w 2023 r. i dotyczących tego okresu dokumentów legalizujących zatrudnienie cudzoziemców w zawodach deficytowych wyniosła 666,4 tys. [24] Wśród tych aktów 3% dotyczyło wykonywania zawodów wymagających wysokich kwalifikacji (m.in. opiekunowie osób starszych lub z niepełnosprawnością, nauczyciele szkół specjalnych i oddziałów integracyjnych oraz przedstawiciele zawodów medycznych). Wśród profesji niewymagających wysokich kwalifikacji, wiodące były grupy: (i) robotników przemysłowych i rzemieślników, (ii) pracowników biurowych (głównie magazynierów) oraz (iii) operatorów i monterów maszyn i urządzeń [25] . Z danych wynika, że obywatele Ukrainy podejmują w Polsce pracę głównie w zawodach niewymagających wysokich kwalifikacji, w których pracodawcy mogą mieć problemy ze znalezieniem chętnych do pracy Polaków.
Należy wskazać, że najwięcej obywateli Ukrainy pracowało w następujących sekcjach PKD: Przetwórstwo przemysłowe (138,9 tys. w 2022 r. i 140 tys. w 2023 r.), Budownictwo (90,8 tys. w 2022 r. i 89,5 tys. w 2023 r.) oraz Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle (55,6 tys. w 2022 r. i 58,6 tys. w 2023 r.).
Główny Urząd Statystyczny regularnie publikuje dane dotyczące koniunktury gospodarczej w przedsiębiorstwach przemysłowych, budowlanych, handlowych i usługowych. Ich podstawą jest ocena aktualnej i przewidywanej koniunktury, dokonana przez dyrektorów ankietowanych firm. Jedno z pytań o bariery w prowadzeniu działalności dotyczy deficytów pracy. Według danych GUS, odsetek przedsiębiorców wskazujących na niedobory pracowników w sekcji Przetwórstwo przemysłowe spadł z 20,3% w styczniu 2022, do 14,3% w styczniu 2025 r.. Spadek wskaźnika odnotowano również w sekcji Budownictwo – z 41,9% w styczniu 2022 r., do 33,9% w styczniu 2025 r. Tendencję spadkową zaobserwowano także w sekcji Handlu hurtowego i detalicznego oraz naprawy pojazdów samochodowych, włączając motocykle (z 25,6% w styczniu 2022 r., do 18,3% w styczniu 2025 r.).
Przywołane dane wskazują, że (chociaż nie można wykluczyć udziału także innych czynników), to obecność pracowników z Ukrainy przyczyniła się do obniżenia deficytów pracy w niektórych sekcjach polskiej gospodarki.
V. Długoterminowe efekty demograficzne.
W 2024 r. w Polsce urodziło się 252 tys. dzieci, w tym 14 194 dzieci obcokrajowców (5,7% ogółu urodzeń w 2024 r., podobnie jak w 2023 r.). Liczba dzieci obcokrajowców urodzonych w Polsce w 2024 r. utrzymywała się w granicach 1,1 - 1,3 tys. miesięcznie. W systemie PESEL zarejestrowanych jest 701,9 tys., dzieci z obywatelstwem ukraińskim, z czego w przypadku 82,8 tys. (11,8%) jako kraj zamieszkania wskazano Polskę.
Według dostępnych danych, liczba dzieci ze statusem UKR, w przypadku których nie wskazano Polski jako kraju zamieszkania, wynosi 362,3 tys. W ciągu ostatniego roku liczba dzieci z obywatelstwem ukraińskim i Polską wskazaną jako kraj zamieszkania wzrosła o 8,3 tys.
Na koniec września 2024 r. 7,3% osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych posiadało obywatelstwo inne niż polskie – w ZUS zarejestrowanych było 1 177,5tys. obcokrajowców. Najliczniejszą grupę obcokrajowców od wielu lat stanowią obywatele Ukrainy. Na koniec września 2024 r. było ich 779,3 tys., co stanowiło 66,2% wszystkich obcokrajowców zarejestrowanych w ZUS oraz 4,8% wszystkich ubezpieczonych.
Jeżeli chodzi o przyszłość uchodźców z Ukrainy w Polsce, sytuacja dynamicznie się zmienia i w chwili obecnej trudno przewidzieć, jaka grupa migrantów z obywatelstwem ukraińskim zdecyduje się na długoterminowy pobyt w Polsce. Kluczowe jest w tym wypadku wypracowanie spójnej, długofalowej polityki migracyjnej, której fundamentem będzie przemyślana, wieloaspektowa integracja, oparta na wprowadzeniu do kultury i nauce języka polskiego, a także zapewnieniu migrantom dostępu do systemu edukacji, ochrony zdrowia, zabezpieczenia społecznego i pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.
W odniesieniu do pytania dotyczącego strategii jaką planuje przyjąć rząd, aby w pełni wykorzystać potencjał gospodarczy i demograficzny tej grupy imigrantów, należy wskazać, że założenia polskiej polityki migracyjnej, w zakresie migracji zarobkowych i integracji cudzoziemców, zostały ujęte w dokumencie "Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo - strategia migracyjna na lata 2025–2030” [26] .
Zgodnie z zapisami Strategii, celem polityki integracyjnej jest włączenie cudzoziemców do społeczeństwa, co umożliwia pełne wykorzystanie ich potencjału. W Strategii wskazano, że odpowiednie działania integracyjne wymagają współpracy rządu, samorządów oraz organizacji pozarządowych. Istotną rolę do odegrania w tym procesie mają również pracodawcy zatrudniający cudzoziemców. Planowane jest wdrożenie instrumentów integracji imigrantów na rynku pracy, wprowadzających obowiązek ponoszenia kosztów przez pracodawców, którzy zatrudniają określoną liczbę lub określony odsetek cudzoziemców pochodzących z grupy państw trzecich.
Jak wskazało MRPiPS cele integracyjne wskazane w ramach Strategii wpisują się rozwiązania zawarte w ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [27] . Jednym z rozwiązań jest większa integracja cudzoziemców pracujących w Polsce. Zakłada ona m.in. wprowadzenie programów integracyjnych dla cudzoziemców w zakresie pomocy w nauce języka polskiego, a także wdrożenie rozwiązań umożliwiających tworzenie przez Urzędy Pracy wyspecjalizowanych punktów wspierania zagranicznych pracowników na rynku pracy.
Ministerstwo Zdrowia w przekazanym stanowisku przedstawiło dane dotyczące kosztów opieki zdrowotnej świadczonej obywatelom Ukrainy w roku 2022, 2023, 2024, w którym wskazano, że zgodnie z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy, wszyscy obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Polski z terytorium Ukrainy, w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, począwszy od 24 lutego 2022 r. (w tym także osoby przybywające z Ukrainy przez terytorium innego państwa) uzyskali w Polsce dostęp do opieki medycznej. Koszty przedmiotowych świadczeń są rozliczane ze świadczeniodawcami oraz aptekami przez NFZ, a finansowane z Funduszu Pomocy (art. 14 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ). Opieka medyczna przysługuje również osobom, które odniosły obrażenia w wyniku działań wojennych prowadzonych na terytorium Ukrainy, nieuprawnionym do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie innych przepisów prawa lub umów międzynarodowych, które zostały przewiezione na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Szczegółowy tryb i sposób finansowania został kreślony w umowie zawartej między ministrem właściwym do spraw zdrowia a NFZ. Umowa zawarta z NFZ określa sposób finansowania kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych osobom uprawnionym do opieki medycznej, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 1b ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy .
Zgodnie ze złożonymi przez NFZ sprawozdaniami wraz z wnioskami o uruchomienie środków koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych osobom uprawnionym do opieki medycznej, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 1b ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy , za okres marzec 2022 r. – grudzień 2024 r. wyniosły 2 109 633 850,67 zł, w tym:
w 2022 r. (za okres marzec – grudzień 2022 r.) wyniosły 514 602 174,62 zł;
w 2023 r. wyniosły 848 002 386,37 zł;
w 2024 r. wyniosły 747 029 289,68 zł.
Jednocześnie jak wskazano w stanowisku Ministra Zdrowia, w zakresie kosztów opieki zdrowotnej świadczonej obywatelom Ukrainy w latach 2022-2024, na podstawie danych przekazanych przez Narodowe Centrum Krwi:
obywatelom Ukrainy, dotkniętym konfliktem zbrojnym, chorym na hemofilię dystrybuowane są koncentraty czynników krzepnięcia, które odgrywają kluczową rolę w leczeniu tej grupy pacjentów; działania te są realizowane zgodnie z ustawą o pomocy oraz na podstawie Narodowego Programu Leczenia Chorych na Hemofilię i Pokrewne Skazy Krwotoczne, który precyzuje procedury oraz wytyczne dotyczące udzielania pomocy tej grupie chorych;
w 2024 r. łączny zwrot środków z Funduszu Pomocy, w zakresie przekazanych produktów leczniczych, wyniósł ponad 5 998 000 zł, podczas gdy od 2022 r. na ten cel wydano łącznie 12 870 327,76 zł; w 2024 r. koncentraty czynników krzepnięcia zostały wydane 210 razy dla 51 obywateli Ukrainy, w tym 46 mężczyzn i 4 kobiet, z czego 23 wydania dotyczyły dzieci;
łącznie od 2022 r. do 31.12.2024 r. czynniki krzepnięcia zostały wydane 873 razy dla 90 obywateli Ukrainy, w tym 84 mężczyzn i 6 kobiet, w tym dla 48 dzieci.
W informacji przedstawionej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie kosztów związanych z edukacją dzieci ukraińskich w polskich szkołach i przedszkolach w roku 2022, 2023, 2024 wskazano, że od kwietnia 2022 r. jednostki samorządu terytorialnego (JST) otrzymują dodatkowe środki finansowe na realizację dodatkowych zadań oświatowych związanych z kształceniem, wychowaniem i opieką nad dziećmi i uczniami będącymi obywatelami Ukrainy. W ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy , przewidziano możliwość wsparcia finansowego dla JST ze środków rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej lub z Funduszu Pomocy.
Transfery na powyższe zadanie ze środków finansowych Funduszu Pomocy, za okres od 24 lutego 2022 r. do końca stycznia 2025 r. – w miesięcznych ratach – zostały już przekazane do samorządów. Kolejne będą dokonywane analogicznie, tj. również w miesięcznych ratach. Łączna wysokość środków finansowych naliczonych na podstawie danych za okres od 24 lutego 2022 r. do 31 stycznia 2025 r., z przeznaczeniem na realizację zadań oświatowych realizowanych przez JST wynosi około 7,4 mld zł.
Wysokość środków finansowych przekazanych z Funduszu Pomocy w roku budżetowym:
2022 r. – 1 591 573 873 zł;
2023 r. – 2 625 586 446 zł;
2024 r. – 2 640 681 432 zł;
2025 r. – 502 211 961 zł.
W latach 2022-2024 dla uczniów z Ukrainy, o których mowa w art. 53 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dostępna była pomoc materialna o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego (maksymalnie 248 zł miesięcznie dla ucznia) i zasiłku szkolnego (maksymalnie 620 zł na ucznia, w którego rodzinie nastąpiło zdarzenie pogarszające znacznie jej sytuację materialną).
Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania realizował i realizuje pomoc w ramach planu finansowego Funduszu Pomocy, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy .
Ze sprawozdań przekazanych przez służby wojewodów wynika, że:
w 2022 r. wydatkowano łącznie 8 mln zł na realizację pomocy materialnej;
w 2023 r. wydatkowano łącznie 7,84 mln zł na realizację pomocy materialnej;
w 2024 r. wydatkowano łącznie 5,2 mln zł na realizację pomocy materialnej.
Koszty zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów ćwiczeniowych dla uczniów uchodźców z Ukrainy w 2022 r. oraz 2024 r. finansowane były w ramach dotacji celowej na wyposażenie szkół w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe. W związku z faktem, że uczniowie ukraińscy nie zostali wyodrębnieni z ogólnej grupy uczniów, MEN nie posiada informacji o wysokości środków przeznaczonych na tę grupę uczniów. W 2023 r. środki na podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe dla uczniów uchodźców z Ukrainy pochodziły z Funduszu Pomocy. Wysokość środków przeznaczonych na ten cel wyniosła 16 125 814,30 zł.
Ponadto, w latach 2022-2023 udzielono wsparcia organizacji przez polskie uczelnie ukraińskiego egzaminu maturalnego dla obywateli Ukrainy przebywających na terenie Polski. Środki przekazane uczelniom z Funduszu Pomocy w 2022 r. wyniosły 239 159,97 zł, zaś w 2023 r. – 135 785,33 zł. W związku ze stanowiskiem MF o braku podstawy prawnej do udzielania ww. wsparcia, w 2024 r. nie udzielono uczelniom wsparcia w organizacji ww. egzaminu.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] pismem Pana Karola Grzybowskiego Podsekretarza Stanu w Kancelarii Prezes Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4510.56.2025.
[2] Dz. Urz. UE. L Nr 212, str. 12.
[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 769, z późn. zm.
[4] Znak pisma: DHM-III.054.2.2025.
[5] Znak sprawy: PM5.611.2.2025.
[6] Sygn. BM-II.059.1.85.2025.
[7] Sygn. DLU.050.5.2025AR.
[8] Sygn. DWM-WOPGM.473.51.2025.BP.
[9] Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej.
[10] Dz. U. z 2024 r. poz. 167, z późn. zm., dalej: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy.
[11] https://psz.zus.pl/kategorie/ubezpieczeni/ubezpieczenia-emerytalne-i-rentowe
[12] Sekcja ta obejmuje umowy z agencjami pracy tymczasowej, ale także m.in. działalność związaną z utrzymaniem porządku i zieleni oraz działalność ochroniarską.
[13] Polska Klasyfikacja Działalności.
[14] Departament Prawa Gospodarczego i Analiz
[15] https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/popyt-na-prace/popyt-na-prace-w-trzecim-kwartale-2024-roku,2,56.html
[16] https://personnelservice.pl/wp-content/uploads/2024/04/Barometr-Polskiego-Rynku-Pracy_I-polrocze-2023.pdf
[17] https://doi.org/10.1007/s10290-021-00437-y
[18] https://static.credit-agricole.pl/asset/m/a/k/makromapa-20230227_25977.pdf
[19] https://data.unhcr.org/en/documents/details/106993
[20] W tym miejscu w stanowisku MF przedstawiono informacje odnoszące się do danych ZUS w zakresie liczby obywateli Ukrainy zgłoszonych do ubezpieczeń emerytalnych i rentowych w Polsce oraz główne sektory, w których pracowali. Przedmiotowe dane zostały zaprezentowane powyżej w stanowisku MRiT.
[21] Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.
[22] W poszczególnych latach mogą występować drobne różnice w sposobie określenia branży.
[23] Publiczny think tank działający na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o Polskim Instytucie Ekonomicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1687).
[24] Dębkowksa K., Kłosiewicz-Górecka U., Szymańska A., Wejt-Knyżewska A., Zybertowicz K., (2024), Wykwalifikowani cudzoziemcy w Polsce – scenariusze zatrudniania w perspektywie 2035 r., Policy Paper, nr 1, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa, str. 19.
[25] Ibidem, str. 20 i 21.
[26] Załącznik do uchwały nr 120 Rady Ministrów z dnia 15 października 2024 r., dalej: Strategia.
[27] uchwalonej 29 lutego 2025 r. na 29. posiedzeniu Sejmu RP.