Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w statutach młodzieżowych rad gmin oraz konieczności ujednolicenia standardów ich funkcjonowania

Interpelacja w sprawie nieprawidłowości w statutach młodzieżowych rad gmin oraz konieczności ujednolicenia standardów ich funkcjonowania Interpelacja nr 7725 do ministra edukacji, ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie nieprawidłowości w statutach młodzieżowych rad gmin oraz konieczności ujednolicenia standardów ich funkcjonowania Zgłaszający: Wanda Nowicka Data wpływu: 30-01-2025 Szanowna Pani Ministro! W 2021 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym, która wprowadziła szczegółowe regulacje dotyczące powoływania i funkcjonowania młodzieżowych rad gmin. W latach 2022-2024 w różnych województwach odnotowano rozstrzygnięcia nadzorcze stwierdzające nieważność uchwał rad gmin w sprawie statutów młodzieżowych rad z powodu istotnych naruszeń prawa. Niestety, nadal w wielu gminach na terenie kraju statuty młodzieżowych rad gmin zawierają nieprawidłowe zapisy. Pomimo dostępności na stronach rządowych przykładowych statutów młodzieżowych rad oraz wytycznych dotyczących ich funkcjonowania, część gmin nie dokonała aktualizacji swoich statutów, argumentując to brakiem interwencji ze strony organów nadzoru. Taka sytuacja prowadzi do niejednolitości w funkcjonowaniu młodzieżowych rad oraz może skutkować naruszeniami prawa, w tym: 1. Ograniczania składu młodzieżowych rad wyłącznie do uczniów uczęszczających do szkół na terenie gminy, z pominięciem młodzieży zamieszkałej w gminie, lecz uczącej się poza jej obszarem. 2. Pomijania części zadań nałożonych ustawą o samorządzie gminnym na młodzieżową radę, co narusza ich prawo do podejmowania określonych inicjatyw. 3. Braku standardów ochrony małoletnich oraz nieprzeprowadzania odpowiednich procedur weryfikacyjnych wobec opiekunów młodzieżowych rad, co może naruszać obowiązujące przepisy dotyczące pracy z dziećmi i młodzieżą. 4. Niedostatecznej transparentności w zakresie dokumentacji oraz jej publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej, co utrudnia kontrolę społeczną i dostęp do informacji publicznej. 5. Nieuregulowania kwestii finansowania działalności młodzieżowych rad, co może ograniczać ich efektywne funkcjonowanie i realizację celów statutowych. Młodzieżowe rady gmin stanowią istotny element w procesie kształtowania postaw obywatelskich wśród młodzieży. Brak jednolitych standardów ich funkcjonowania oraz nieprawidłowości w statutach mogą prowadzić do naruszeń prawa i ograniczać ich efektywność. Dlatego konieczne jest podjęcie działań na szczeblu centralnym w celu zapewnienia spójności i zgodności funkcjonowania młodzieżowych rad z obowiązującymi przepisami oraz standardami ochrony małoletnich. Nieprawidłowe zapisy w statutach tych organów mogą prowadzić do utrwalenia niewłaściwych wzorców postępowania. Dlatego tak istotne jest, aby proces legislacyjny dotyczący młodzieżowych rad był przeprowadzony z najwyższą starannością, zapewniając zgodność z obowiązującymi przepisami oraz promując wartości demokratyczne. Tylko w ten sposób możemy zapewnić młodzieży odpowiednie warunki do rozwoju obywatelskiego i społecznego, co w przyszłości przełoży się na silne i świadome społeczeństwo obywatelskie. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: 1. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie analizy zgodności statutów młodzieżowych rad gmin z obowiązującymi przepisami prawa oraz podjęcie działań mających na celu ujednolicenie standardów ich funkcjonowania? 2. Czy resort edukacji zamierza opracować i wdrożyć standardy ochrony małoletnich w kontekście działalności młodzieżowych rad, w tym procedury weryfikacji opiekunów pod kątem spełniania wymogów pracy z dziećmi i młodzieżą? 3. Jakie kroki podejmie ministerstwo w celu zapewnienia transparentności działania młodzieżowych rad, w szczególności w zakresie prowadzenia i publikacji wymaganej dokumentacji oraz ochrony danych osobowych młodych radnych? 4. Czy planowane są działania mające na celu wsparcie gmin w opracowywaniu i aktualizacji statutów młodzieżowych rad, aby były one zgodne z obowiązującymi przepisami oraz promowały rozwój edukacji obywatelskiej wśród młodzieży? Z szacunkiem

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieprawidłowości w statutach młodzieżowych rad gmin oraz konieczności ujednolicenia standardów ich funkcjonowania Odpowiedź na interpelację nr 7725 w sprawie nieprawidłowości w statutach młodzieżowych rad gmin oraz konieczności ujednolicenia standardów ich funkcjonowania Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 24-02-2025 Szanowna Pani Poseł, w 2021 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym [1] , ustawy o samorządzie powiatowym [2] , ustawy o samorządzie województwa [3] oraz ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie [4] . Zmiany w przepisach ustaw po raz pierwszy wprowadziły prawne podstawy do powoływania młodzieżowych rad gmin na poziomie powiatów i województw wyposażając je w konkretne uprawnienia. Rada gminy/miasta/powiatu lub województwa powołując młodzieżową radę gminy, nadaje jej statut określający tryb wyboru jej członków i zasady działania. Młodzieżowe rady działają już przy większości jednostek samorządu terytorialnego. Należy podkreślić, że rady gmin, powiatu i sejmiki województwa są organami wybieralnymi i mają samodzielność, więc mogą dostosowywać działalność młodzieżowych rad oraz ich statuty do potrzeb młodzieży w ich środowisku. Odnosząc się do kwestii wprowadzenia standardów ochrony małoletnich uprzejmie informuje, że od 15 sierpnia 2024 r., zgodnie z przepisami art. 22b ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich [5] , którą znowelizowano ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, [6] tzw. ustawą Kamilka obowiązek wprowadzenia standardów ma każdy: organ zarządzający jednostką systemu oświaty, o której mowa w art. 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe [7] , oraz inną placówką oświatową, opiekuńczą, wychowawczą, resocjalizacyjną, religijną, artystyczną, medyczną, rekreacyjną, sportową lub związaną z rozwijaniem zainteresowań, do której uczęszczają albo, w której przebywają lub mogą przebywać małoletni, organizator działalności oświatowej, opiekuńczej, wychowawczej, resocjalizacyjnej, religijnej, artystycznej, medycznej, rekreacyjnej, sportowej lub związanej z rozwijaniem zainteresowań małoletnich. Zatem od 15 sierpnia 2024 r. w szkole i placówce a także w gminie, powiecie i województwie jeżeli przebywają małoletni uczniowie, np. w ramach działalności rad młodzieżowych lub innej, to powinny być wdrożone i przestrzegane standardy ochrony małoletnich. Młodzieżowa rada gminy może posiadać opiekuna. Natomiast szczegółowe wymagania, które musi spełniać opiekun, zakres jego obowiązków oraz zasady jego odwoływania może określać statut młodzieżowej rady gminy. Wyboru opiekuna młodzieżowej rady gminy dokonuje rada gminy spośród kandydatów wskazanych przez młodzieżową radę gminy. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich przed wyborem opiekuna młodzieżowej rady przez radę gminy kandydat lub kandydatka powinien przedstawić informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego i powinien być sprawdzony w Krajowym Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. Osobę wskazaną na opiekuna rady młodzieżowej traktuje się, jako osobą dopuszczaną do innej działalności związanej w wychowaniem lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich lub z opieką nad nimi i powinna być to osoba niekarana. Sprawy standardów ochrony małoletnich są uregulowane przepisami wyżej wymienionych ustaw, a w przypadku zmiany przepisów przez Ministerstwo Sprawiedliwości nasz resort będzie uczestniczył w uzgodnieniach międzyresortowych i przedstawi stosowną opinię w procesie legislacyjnym. Uprzejmie informuję, że kwestie składu rad młodzieżowych i ich zadań, dokumentacji oraz jej publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej regulują ustawy: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym i o samorządzie województwa, a wszelkie zmiany przepisów w tym zakresie są we właściwości Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Podkreślam, że potencjał młodych ludzi, ich troska o swoją społeczność oraz podejmowanie działań w sferze spraw publicznych są niezwykle istotne. Młodzieżowe rady stanowią elementy zwiększania udziału młodych ludzi w procesach decyzyjnych, a także długofalowo przyczynią się do zwiększenia uczestnictwa młodzieży w lokalnym życiu publicznym. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( T. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465), artykuł 5b o powoływaniu młodzieżowej rady gminy (funkcjonujący na analogicznej zasadzie na poziomie miejskim). Gmina podejmuje działania na rzecz wspierania i upowszechniania idei samorządowej wśród mieszkańców gminy, w tym zwłaszcza wśród młodzieży. [2] Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (T. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 107), art. 3 e. [3] Ustawa z dnia5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (T. j. Dz. U. z 2024 r. poz.566), art. 10 b. [4] Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (T. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1491). [5] Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (T. j. Dz. U. z 2024r. poz. 1802). [6] Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1606). [7] Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.).