Interpelacja w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych

Interpelacja w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych Interpelacja nr 7681 do ministra edukacji w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz Data wpływu: 28-01-2025 Zgodnie z § 12a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2572, z późn. zm.), nauczyciel w klasach IV-VIII może zadać uczniowi pisemną lub praktyczno-techniczną pracę domową do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych, przy czym wykonanie takiej pracy nie jest dla ucznia obowiązkowe, a z jej realizacji nie ustala się oceny. Natomiast zgodnie z ust. 3 ww. przepisu nauczyciel ma obowiązek sprawdzić wykonaną przez ucznia pracę i przekazać mu informację zwrotną, wskazując, co uczeń zrobił dobrze, co wymaga poprawy oraz jak powinien dalej się uczyć. Obecne brzmienie tych przepisów uniemożliwia formalne ocenianie dodatkowych prac domowych w klasach IV-VIII. Choć zamiarem ustawodawcy było prawdopodobnie ograniczenie nadmiernego obciążenia uczniów poza lekcjami, brak możliwości przyznania oceny za wykonanie takich prac może wywoływać niepożądane skutki. Dla wielu uczniów ocena stanowi kluczowy element motywacyjny, a jej brak może osłabiać chęć do podejmowania dodatkowych działań edukacyjnych. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do zniechęcenia nawet tych uczniów, którzy wykazują inicjatywę i zaangażowanie w rozwijanie swoich umiejętności. Jednocześnie zrozumiałe jest, że przepisy w obecnym kształcie mają na celu zapobieganie sytuacjom, w których uczniowie byliby faktycznie zmuszani do wykonywania dodatkowych prac pod presją uzyskania oceny. Wprowadzenie zmian, które umożliwiłyby ocenianie takich prac, wymaga zatem szczególnej rozwagi, aby nie doprowadzić do niezamierzonych konsekwencji, takich jak poczucie nierówności wśród uczniów lub zbyt duże obciążenie obowiązkami. Warto podkreślić, że informacja zwrotna przekazywana przez nauczyciela jest kluczowym elementem procesu edukacyjnego. Pomaga uczniom zrozumieć, co robią dobrze, co wymaga poprawy oraz jak mogą się dalej rozwijać. Jednak w praktyce może zdarzać się, że informacja zwrotna sprowadza się jedynie do wskazania błędu lub pozostawienia znaku zapytania na pracy ucznia. Dlatego tak ważne jest, aby wszelkie zmiany w regulacjach uwzględniały rolę nauczyciela jako osoby wspierającej rozwój ucznia poprzez motywującą i konstruktywną informację zwrotną. Mając na uwadze powyższe, zasadne wydaje się rozważenie wprowadzenia możliwości oceniania dodatkowych prac domowych w sposób wyważony, który z jednej strony nie naruszy idei dobrowolności, a z drugiej pozwoli zmotywować uczniów do podejmowania inicjatywy i rozwoju. W związku z tym zwracam się z poniższymi pytaniami: 1. Czy rozważa się wprowadzenie zmian w przepisach, które pozwoliłyby na ocenianie dodatkowych prac domowych w sposób, który nie naruszy dobrowolności ich wykonania? 2. Czy rozważa się wprowadzenie regulacji pozwalających nauczycielom oceniać dodatkowe prace domowe w sposób motywacyjny, bez wpływu na końcową ocenę z przedmiotu? 3. Czy istnieje możliwość opracowania szczegółowych wytycznych dotyczących formy informacji zwrotnej, aby zagwarantować jej konstruktywny charakter i jednocześnie uniknąć sytuacji, w których ogranicza się ona do lakonicznych uwag? 4. W jaki sposób ministerstwo planuje monitorować i wspierać jakość przekazywanej uczniom informacji zwrotnej, aby była ona skutecznym narzędziem motywacyjnym? 5. Czy w kontekście obecnych przepisów przewidziano szkolenia dla nauczycieli z zakresu udzielania efektywnej informacji zwrotnej i motywowania uczniów w sposób pozbawiony presji ocenowej? 6. Czy prowadzono analizy dotyczące skutków stopniowego odchodzenia od ocen na rzecz bardziej rozbudowanych form oceny, takich jak oceny opisowe lub portfolio ucznia? Jeśli tak, jakie były wyniki tych analiz? Z wyrazami szacunku Piotr Górnikiewicz

Odpowiedź na interpelację w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych Odpowiedź na interpelację nr 7681 w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 07-02-2025 Szanowny Panie Pośle, w związku z Pana interpelacją z 30 stycznia 2025 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych przedstawiam poniższe informacje. Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [1] wprowadziło zmiany w zakresie prac domowych polegające na: niezadawaniu przez nauczycieli uczących w klasach I–III szkoły podstawowej pisemnych (z wyłączeniem ćwiczeń z zakresu motoryki małej) i praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania przez ucznia w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych; braku obowiązku wykonania przez uczniów klas IV–VIII szkoły podstawowej pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych zadawanych przez nauczyciela do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych oraz nieocenianiu wykonania albo niewykonania tej pracy domowej przez ucznia. Ograniczeniu podlega zatem jedynie zadawanie pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych w klasach I-III szkoły podstawowej (przy pozostawieniu możliwości zadawania prac w zakresie ćwiczeń usprawniających motorykę małą). Natomiast w klasach IV-VIII nauczyciele nadal mogą zadawać tego rodzaju prace domowe według własnego uznania, z tym, że uczeń zamiast oceny otrzyma informację zwrotną na temat wykonania pracy domowej. Odejście od oceniania prac domowych podyktowane było m.in. rozwojem technologii informacyjnej i możliwością powszechnego korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji. W powstałych warunkach zadawanie obowiązkowych, pisemnych prac domowych i poddawanie ich ocenie jest niecelowe, a sprawdzanie w ten sposób nabytych umiejętności pozorne. Natomiast przekazana przez nauczyciela informacja (ale nie ocena) na temat wykonanej przez ucznia pracy, może i powinna mobilizować ucznia do dalszej pracy i rozwijania wiadomości i umiejętności. O tym, na ile uczniowie będą zmotywowani do ich wykonania będzie decydowała również atrakcyjność zaproponowanego przez nauczyciela tematu lub problemu do rozwiązania. Informacja zwrotna, którą nauczyciel jest obowiązany przekazać uczniowi stanowi o tym, czy uczeń zrozumie cel i sens swojej pracy. Oceny nie powinny być głównym celem uczenia się dla ucznia, stąd argument, że sama informacja zwrotna może być zbyt małym czynnikiem motywacyjnym, nie jest słuszny. Natomiast zasady oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty [2] . Ww. przepisy stanowią, że szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły. Ocenianie osiągnięć edukacyjnych i zachowania ucznia odbywa się w ramach oceniania wewnątrzszkolnego, które ma na celu m.in. informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i jego zachowaniu oraz o postępach w tym zakresie oraz udzielanie uczniowi pomocy w nauce poprzez przekazanie uczniowi informacji o tym, co zrobił dobrze i jak powinien się dalej uczyć. Oznacza to, że szkoły mogą przyjmować różne rozwiązania dotyczące szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego, w tym także przekazywania informacji zwrotnej na temat postępów ucznia w nauce. W związku zaś z przepisami rozporządzenia zmieniającego zasady zadawania prac domowych, w tym wprowadzenia obowiązku przekazywania przez nauczyciela informacji zwrotnej na temat wykonanej przez ucznia pracy domowej, szkoły mogą przyjąć jednolity model przekazywanej informacji zwrotnej, a nawet wpisać go w swoim statucie, jeżeli uznają, że potrzebna jest taka unifikacja formy jej przekazywania. Ważnym elementem samostanowienia szkoły w tym zakresie są społeczne organy w niej działające, takie jak rada rodziców i samorząd uczniowski, które mają prawo zgłaszać wnioski do rady pedagogicznej we wszystkich sprawach dotyczących pracy szkoły. Ponieważ wskazane powyżej zmiany w zakresie prac domowych funkcjonują dość krótko w praktyce szkolnej, Ministerstwo Edukacji Narodowej kieruje swoje działania przede wszystkim na wspieranie nauczycieli w organizacji procesu dydaktycznego z uwzględnieniem tych zmian. W tym celu Instytut Badań Edukacyjnych opracował informatory zawierające przykładowe rozwiązania i dobre praktyki przydatne w zadawaniu prac domowych zgodnie z wymogami rozporządzenia. W publikacjach zaprezentowane są także wnioski, jakie płyną z badań naukowych na temat prac domowych oraz omówione są różnorodne czynniki i strategie, wynikające z nich dla praktyki szkolnej. Informatory można znaleźć na stronie IBE pod adresem: https://ibe.edu.pl/pl/aktualnosci/2316-informatory-dotyczace-prac-domowych-juz-do-pobrania Jednocześnie informuję, że obecnie trwają prace nad całościową zmianą podejścia do oceniania uczniów w ramach przygotowywanej reformy systemu edukacji. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 438. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 750.