Interpelacja w sprawie refundacji leków na ADHD dla dorosłych

Interpelacja w sprawie refundacji leków na ADHD dla dorosłych Interpelacja nr 7674 do ministra zdrowia w sprawie refundacji leków na ADHD dla dorosłych Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 28-01-2025 Szanowna Pani Minister, niniejsza interpelacja odnosi się do pilnej potrzeby wprowadzenia refundacji leków na ADHD dla osób dorosłych. Rosnąca liczba diagnozowanych przypadków ADHD wśród dorosłych oraz poważne konsekwencje braku leczenia wymagają niezwłocznej interwencji. W obecnym stanie wielu pacjentów rezygnuje z koniecznej terapii z powodu jej wysokich kosztów, co znacząco pogarsza ich jakość życia i negatywnie rzutuje zarówno na aktywność zawodową, jak i produktywność w codziennym życiu. Do Ministerstwa Zdrowia wpłynęła petycja podpisana przez ponad 3500 obywateli zainicjowana przez Stowarzyszenie Osób Dorosłych z ADHD ATTENTIO, w której apeluje się o refundację leków stosowanych w leczeniu ADHD u dorosłych. Inicjatywa ta zdobyła szerokie poparcie społeczne, co podkreśla potrzebę głębokich zmian systemowych w opiece zdrowotnej, które miałyby bezpośredni wpływ na jakość życia pacjentów z ADHD w Polsce. Dla wielu z nich wysokie koszty leczenia stanowią barierę i główną przeszkodę w dostępie do kluczowych leków, które mogłyby radykalnie poprawić ich funkcjonowanie zawodowe, społeczne i codzienne. Sytuacja osób dorosłych z ADHD w Polsce ADHD (ang. attention deficit hyperactivity disorder) jest przewlekłym zaburzeniem neurorozwojowym, które wpływa na zdolność koncentracji, kontrolę impulsów oraz poziom aktywności. Objawy te często utrzymują się od dzieciństwa do dorosłości, jednak ich wpływ na życie dorosłych bywa znacznie bardziej dotkliwy. Dzieci z ADHD są wspierane przez rodziców i nauczycieli, którzy pomagają im w codziennym funkcjonowaniu. W dorosłym życiu osoby z ADHD muszą radzić sobie z wieloma dodatkowymi obowiązkami, takimi jak praca, zarządzanie domem czy wychowanie dzieci, co zwiększa ich obciążenie. Jednocześnie dostęp do fachowej opieki medycznej i wsparcia terapeutycznego bywa znacznie bardziej ograniczony niż w przypadku dzieci. Wbrew powszechnym stereotypom ADHD nie jest zaburzeniem ograniczonym do dzieci i młodzieży. Najnowsze badania wskazują, że ADHD dotyczy nawet 9% populacji dorosłych. Niestety, w Polsce ADHD u dorosłych pozostaje problemem marginalizowanym, co przekłada się na ograniczony dostęp do skutecznej diagnostyki i terapii. Dorośli pacjenci z ADHD mierzą się z licznymi wyzwaniami, które negatywnie wpływają na ich życie osobiste, zawodowe i społeczne, takimi jak problemy z koncentracją, motywacją, planowaniem oraz regulacją emocji. Te trudności mają dalekosiężne konsekwencje, m.in. w postaci problemów ze znalezieniem i utrzymaniem zatrudnienia pomimo nierzadko wysokich kompetencji, trudności w kontynuacji i ukończeniu edukacji nawet przy imponującej wiedzy i staraniach, a także braku możliwości budowania trwałych relacji społecznych, które nawiązujemy, oprócz rodziny, w miejscu zatrudnienia czy nauki. Dorośli z ADHD zmagają się także z niezrozumieniem społecznym oraz systemowymi barierami utrudniającymi dostęp do odpowiedniego leczenia. Niewiedza na temat ADHD prowadzi do stygmatyzacji oraz błędnych przekonań, że osoby cierpiące na ADHD są leniwe, nieodpowiedzialne i niezdolne do samodyscypliny. Te postawy społeczne prowadzą do dalszego wykluczenia i dodatkowo utrudniają pacjentom pełnienie ról zawodowych i społecznych. Odpowiednio dobrana farmakoterapia jest w stanie znacząco poprawić funkcjonowanie tych pacjentów, jednak wysokie koszty leczenia farmakologicznego skutecznie ograniczają ich dostępność. Obecnie wielu pacjentów z ADHD rezygnuje z leczenia wyłącznie z powodów finansowych, co jeszcze bardziej pogłębia ich trudności. Z uwagi na stygmatyzację pacjenci późno zgłaszają się po pomoc, a gdy już to robią, napotykają bariery w postaci kosztów leczenia, tak że te postawy społeczne mogą także prezentować lekarze czy pracownicy opieki medycznej, którzy dodatkowo utrudniają już i tak trudny dostęp do leczenia. Koszty terapii i ich wpływ na dostęp do leczenia Koszty leczenia farmakologicznego ADHD dla dorosłych są znaczne. W przypadku leku pierwszego wyboru, jakim jest Medikinet, osoba dorosła przeciętnie, w zależności od wieku, wagi oraz indywidualnych potrzeb, potrzebuje dawki od 10 mg do 60 mg dziennie. Z uwagi na doraźne działanie leku musi być on przyjmowany codziennie lub nawet dwa razy dziennie. Przy cenie wynoszącej około 1,50-2 zł za tabletkę miesięczny koszt leczenia może wynieść od 150 zł do 360 zł. Dla porównania, w wielu krajach Europy Zachodniej pacjenci mają dostęp do refundowanych leków na ADHD, co znacznie obniża ich koszty i poprawia dostępność leczenia. W Polsce jednak dla wielu pacjentów, w tym studentów oraz osób o niskich dochodach, koszt ten stanowi barierę nie do pokonania, zwłaszcza w obliczu rosnących kosztów życia, takich jak gwałtownie rosnące ceny energii, gazu czy prądu, które znacząco obciążają budżety gospodarstw domowych. Brak refundacji prowadzi do rezygnacji z leczenia, co wywołuje poważne konsekwencje zdrowotne i społeczne. Wprowadzenie refundacji nie tylko poprawiłoby jakość życia tych pacjentów, ale również zmniejszyłoby koszty społeczne wynikające z nieleczonego ADHD, takie jak pogorszenie stanu zdrowia psychicznego, trudności w utrzymaniu zatrudnienia czy zwiększona podatność na uzależnienia i depresję. Refundacja leków mogłaby również zredukować obciążenie systemu opieki zdrowotnej, zmniejszając konieczność częstych interwencji wynikających z zaostrzenia objawów ADHD, takich jak niezdolność do funkcjonowania w pracy lub szkole, problemy zdrowotne wywołane stresem, a także epizody kryzysów psychicznych wymagających hospitalizacji lub interwencji kryzysowych. Wprowadzenie refundacji umożliwiłoby pacjentom stabilizację objawów poprzez regularną terapię farmakologiczną, zmniejszając ryzyko nagłych pogorszeń ich stanu zdrowia i wynikających z tego kosztów dla systemu opieki zdrowotnej. Problemy z dostępnością leków i potencjalne rozwiązania Przedstawiciele stowarzyszenia ATTENTIO podkreślają również problem ograniczonej dostępności leków na ADHD w Polsce. Medikinet i Concerta są dostępne jedynie w niewielkim odsetku aptek, głównie w dużych miastach, co dodatkowo ogranicza możliwość leczenia w przypadku osób mieszkających w mniejszych miejscowościach. Refundacja leków mogłaby przyczynić się do zwiększenia ich dostępności na terenie całego kraju, a także zachęcić apteki do rozszerzenia asortymentu, co pozytywnie wpłynęłoby na sytuację pacjentów z ADHD, niezależnie od miejsca zamieszkania. Lek Elvanse jako przykład nowoczesnego leczenia Elvanse jest jednym z najbardziej obiecujących farmakologicznych rozwiązań w leczeniu ADHD u dorosłych. Jego skuteczność wynika z długotrwałego uwalniania substancji czynnej, co zapewnia stabilny efekt terapeutyczny przez cały dzień, zmniejszając wahania nastroju i poprawiając koncentrację. W porównaniu do innych leków Elvanse charakteryzuje się także mniejszym ryzykiem nadużywania, co czyni go bezpieczniejszą opcją dla dorosłych pacjentów. Producent poinformował, że planowane jest uruchomienie dostaw Elvanse do polskich aptek na początku 2025 roku. Lisdeksamfetamina, będąca aktywnym składnikiem Elvanse, wykazuje wysoką skuteczność w poprawie funkcji wykonawczych oraz redukcji objawów ADHD u dorosłych. Jednak bez refundacji koszt tego leku będzie zbyt wysoki dla wielu pacjentów. Wprowadzenie refundacji Elvanse mogłoby znacząco poprawić dostęp do nowoczesnej terapii, co przełożyłoby się na lepsze funkcjonowanie pacjentów zarówno w ich życiu zawodowym, edukacyjnym, jak i społecznym. Korzyści społeczne wynikające z refundacji leków na ADHD Refundacja leków na ADHD miałaby pozytywne konsekwencje nie tylko dla pacjentów, ale także dla całego społeczeństwa. Dostęp do skutecznej terapii pozwala pacjentom na lepsze funkcjonowanie zawodowe, zwiększa ich produktywność oraz zmniejsza konieczność korzystania z pomocy społecznej. Poprawa zdrowia psychicznego pacjentów przekłada się również na zmniejszenie obciążenia systemu opieki zdrowotnej. Lepsza integracja osób z ADHD na rynku pracy oraz ich wyższa efektywność przynoszą wymierne korzyści gospodarcze oraz pozytywnie wpływają na pracodawców. Wielu dorosłych z ADHD pomimo dużego potencjału nie jest w stanie realizować swoich możliwości ze względu na brak dostępu do leczenia. Refundacja leków mogłaby umożliwić tym osobom pełniejsze uczestnictwo w życiu społecznym, przyczyniając się do ich większej samodzielności oraz poczucia własnej wartości. Dorośli z ADHD zmagają się z licznymi problemami zdrowotnymi, społecznymi i emocjonalnymi, które są potęgowane przez brak dostępu do odpowiedniego wsparcia farmakologicznego. Refundacja leków mogłaby istotnie poprawić sytuację tej grupy pacjentów, dając im szansę na bardziej satysfakcjonujące i pełniejsze życie. Z tego względu konieczne jest, aby Ministerstwo Zdrowia podjęło działania wspierające tę grupę, która dotychczas była zbyt często pomijana w dyskusjach dotyczących zdrowia psychicznego. Proszę o rozważenie niniejszej kwestii, mając na uwadze potrzeby dorosłych pacjentów z ADHD oraz potencjalne korzyści społeczne wynikające z poprawy ich sytuacji zdrowotnej. Wprowadzenie refundacji leków na ADHD oraz zwiększenie ich dostępności stanowiłoby istotny krok w kierunku zapewnienia równego dostępu do opieki zdrowotnej dla wszystkich obywateli, niezależnie od miejsca zamieszkania i sytuacji finansowej. Pacjenci z ADHD zasługują na pełne wsparcie ze strony systemu ochrony zdrowia, co umożliwiłoby im lepsze funkcjonowanie oraz integrację społeczną. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje podjęcie działań zmierzających do wprowadzenia refundacji leków na ADHD dla dorosłych, w tym takich leków jak: atomoksetyna (Konaten, Auroxetyn, Atomoxetine NeuroPharma, Atomoksetine Medice), metylofenidat (Concerta, Medikinet, Medikinet CR) oraz lisdexamfetamini dimesilas (Elvanse)? Jakie działania są obecnie podejmowane przez ministerstwo, aby zwiększyć dostępność leków na ADHD w aptekach, szczególnie na obszarach wiejskich i w mniejszych miastach? Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące kosztów społecznych braku refundacji leków na ADHD u dorosłych pacjentów? Jeśli tak, to jakie są wyniki tych analiz? Czy istnieje możliwość refundacji leku Elvanse po jego planowanym wprowadzeniu do polskich aptek w 2025 roku? Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie programu kompleksowego rozwoju kompetencji zawodowych w zakresie komunikacji z pacjentami z ADHD, prawidłowej diagnostyki i leczenia skierowanych do lekarzy pierwszego kontaktu oraz psychiatrów, które zwiększyłyby ich świadomość na temat ADHD u dorosłych oraz poprawiłyby diagnostykę tej przypadłości? Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje możliwość współpracy z organizacjami pozarządowymi, takimi jak ATTENTIO – Stowarzyszenie Osób Dorosłych z ADHD, w celu lepszego zrozumienia potrzeb dorosłych pacjentów z ADHD oraz stworzenia odpowiednich programów wsparcia dla tej grupy pacjentów? Z poważaniem Marta Stożek Posłanka na Sejm RP