Interpelacja w sprawie cen tzw. wodoru szarego dla JST

Interpelacja w sprawie cen tzw. wodoru szarego dla JST Interpelacja nr 7568 do ministra aktywów państwowych, ministra klimatu i środowiska, ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie cen tzw. wodoru szarego dla JST Zgłaszający: Sylwia Bielawska, Marek Jan Chmielewski, Robert Jagła, Anna Sobolak, Jolanta Niezgodzka, Małgorzata Tracz, Dominik Jaśkowiec, Patryk Jaskulski, Magdalena Małgorzata Kołodziejczak, Patryk Gabriel, Marcin Józefaciuk, Bożena Lisowska Data wpływu: 22-01-2025 Szanowna Pani Minister Klimatu i Środowiska, Szanowny Panie Ministrze Aktywów Państwowych, Szanowny Panie Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji, od kilku lat wodór wskazywany jest jako jedno z najbardziej obiecujących paliw przyszłości, które stanowi kluczowy element dekarbonizacji sektora transportowego, energetycznego oraz przemysłowego. Ten pierwiastek o wszechstronnych zastosowaniach jest uniwersalnym nośnikiem energii o wysokim potencjale (może stanowić nośnik energii, jej magazyn, substrat w procesach produkcyjnych, a także paliwo alternatywne dla transportu) postrzeganym jako fundament gospodarki niskoemisyjnej, który może być wykorzystany jako jeden z kluczowych elementów dekarbonizacji przemysłu, energetyki, ciepłownictwa i transportu. Nie dziwi zatem, że wiele miast w Polsce zdecydowało się ten rodzaj energii wykorzystywać m.in. w transporcie publicznym. Na ten krok zdecydowały się najbardziej progresywne miasta, takie jak: Warszawa, Kraków, Wrocław, Łódź, Poznań, Gdańsk, Szczecin, Wałbrzych, Chełm, Lublin, Rybnik, Świdnik, Konin, Katowice, Bielsko-Biała, Rzeszów, Wejherowo, Mława czy Płock. Zakup autobusów wodorowych został sfinansowany ze środków pochodzących z prowadzonego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) programu „Zielony transport publiczny” lub – jak w przypadku Wałbrzycha – Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Te działania były wspierane przez Orlen, który w ramach projektu Clean cities - hydrogen mobility in Poland , dofinansowanego ze środków unijnych w ramach instrumentu CEF Blending Facility, budował i uruchamiał pierwsze stacje wodorowe do tankowania samochodów osobowych i autobusów (Warszawa, Gdańsk, Wrocław). Kolejne stacje wodorowe w Bielsku-Białej, Gorzowie Wielkopolskim, Wałbrzychu, Krakowie, Włocławku, Gdyni, Pile i Warszawie będą oddawane do eksploatacji sukcesywnie w tym i kolejnych latach. Obiekty te są elementem II etapu projektu Clean cities – hydrogen mobility in Poland . W III etapie planowane jest wybudowanie 16 kolejnych stacji, na ten cel Orlen w kwietniu tego roku otrzymał bezzwrotne, rekordowe unijne dofinansowanie w wysokości 62 mln euro. Do 2030 roku Grupa Orlen planuje budowę sieci ponad 100 stacji tankowania wodoru dla transportu indywidualnego, publicznego i towarowego, drogowego oraz kolejowego w Polsce, Czechach i na Słowacji. Wodór będzie dostarczany do nich dzięki wybudowaniu europejskiej sieci hubów wodorowych, zasilanych odnawialnymi źródłami energii, oraz innowacyjnych instalacji przetwarzających odpady komunalne w zero- i niskoemisyjny wodór [za: https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe ]. Tego typu zapowiedzi oraz zapisy wielu dokumentów strategicznych sprawiły, że aż 20 samorządów zdecydowało się być prekursorem intensywnie rozwijającego się wodorowego sektora w zakresie publicznego transportu zeroemisyjnego, biorąc udział w ogłaszanych konkursach. Niestety coraz częściej w gronie środowisk zainteresowanych transformacją wodorową podnoszona jest kwestia oferowanej przez Orlen ceny za 1 kg tzw. szarego wodoru, określany nierzadko mianem odpadu produkcyjnego. W rozstrzygniętych już przetargach cena ta aktualnie wynosi ok. 50 zł brutto za 1 kg wodoru (za: MPK Poznań). Natomiast oferta publiczna Orlenu to obecnie kwota 69,00 zł brutto za 1 kg (Poznań, Katowice). Tymczasem z nieoficjalnych informacji wynika, że koszt produkcji tzw. wodoru szarego przez Orlen wynosi ok. 10 zł/kg. Wobec niejasności oraz wysokości ofert pojawia się pytanie o racjonalność transportu wodorowego w komunikacji publicznej. Wszystkie dostępne wyliczenia wskazują, że koszt paliwa wodorowego koniecznego do przejechania 1 km trasy jest prawie trzykrotnie(!) wyższy od paliwa tradycyjnego. Wyliczenia wskazujące dokładnie na źródło tych kwot zostały przekazane pani minister klimatu i środowiska 7 stycznia br. w liście przygotowanym przez samorządowców. Niepokoi również fakt, iż obecnie pomimo rosnącej presji dekarbonizacyjnej i rosnących cen uprawnień do emisji CO 2 nie istnieje konkurencyjny rynek wodoru – Orlen zmajoryzował rynek w tym zakresie, stając się naturalnym animatorem polskiego rynku mobilności wodorowej, operatorem największej sieci stacji tankowania wodoru, partnerem pierwszego wyboru dla wielu samorządów i firm. Dlatego konieczne jest zintensyfikowanie prac nad zapowiadanym wsparciem regulacyjnym i jak najszybsze wprowadzenie wsparcia poprzez mechanizm pomocy publicznej, który pozwoli pokryć lukę finansową pomiędzy ceną wodoru odnawialnego oraz niskoemisyjnego a ceną substytutów o wysokim śladzie węglowym. Brak mechanizmu wsparcia dla wodoru ze względu na brak rynku hurtowego oraz niewystarczającą infrastrukturę transportowo-magazynową sprawia, że gospodarka wodorowa rozwija się w pierwszej kolejności lokalnie, w sposób zdecentralizowany. W tym kontekście cele Polskiej Strategii Wodorowej stają pod znakiem zapytania, gdyż „luka finansowa pomiędzy ceną wodoru niskoemisyjnego i odnawialnego a ceną ich substytutów o wysokim śladzie węglowym jest obecnie zbyt duża i zniechęca do inwestowania w nowe moce wytwórcze wodoru” [za: Analiza instrumentów wsparcia finansowego dla rozwoju rynku wodoru w Polsce. Streszczenie zarządcze , Warszawa, styczeń 2023 r.], co kwestionuje ekonomiczny sens kontynuowania transformacji energetycznej ukierunkowanej na wykorzystanie paliwa wodorowego jako źródła zasilania pojazdów użytkowanych w komunikacji miejskiej przez j.s.t. W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami: Niewystarczająca infrastruktura transportowo-magazynowa negatywnie rzutuje na tworzenie łańcucha dostaw wodoru, a możliwości importu wodoropochodnych paliw syntetycznych pozostają na razie ograniczone. Skąd jednak wynika tak wysoka cena 1 kg wodoru – wnosimy o przedstawienie szczegółowej kalkulacji kosztów odnośnie do ceny wodoru, zwłaszcza tzw. wodoru szarego, oferowanej przez Orlen, przedstawianej w publicznych przetargach, m.in. dla j.s.t. prowadzących wodorową komunikację publiczną. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje wraz z Ministerstwem Aktywów Państwowych uregulować kwestię ofert dostaw wodoru przez Orlen na potrzeby publicznego transportu zbiorowego dla j.s.t. tak, aby przedsiębiorstwo to proponowało ceny wynikające z realnej kalkulacji kosztów powiększonych co najwyżej o rozsądną marżę zysku, rzędu np. 5%? Stworzenie rynku wodoru wymaga wsparcia poprzez uruchomienie mechanizmów pomocy publicznej, które pozwolą pokryć występującą lukę finansową i doprowadzą do powstania efektu skali, przy jednoczesnym zwiększaniu nakładów na infrastrukturę. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska wraz z Ministerstwem Aktywów Państwowych podjęło działania zmierzające do opracowania i wdrożenia ogólnokrajowego programu wsparcia finansowego dla jednostek samorządu terytorialnego wykorzystujących wodór w transporcie, pokrywającego różnicę w kosztach pomiędzy wodorem a tradycyjnymi paliwami przez okres np. 3 lat? Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska wraz z Ministerstwem Aktywów Państwowych zdecydują się na mechanizm taryf gwarantowanych FiT ( feed-in-tariff ) czy model dopłat do ceny rynkowej FiP ( feed-in-premium )? Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska wraz z Ministerstwem Aktywów Państwowych przewidują współpracę z j.s.t. w przygotowaniu szczegółowych założeń programu, zwłaszcza w zakresie ogólnej charakterystyki mechanizmu, warunków przystąpienia do mechanizmu, proponowanych terminów i okresów wsparcia, zabezpieczenia przed zmianami cen rynkowych itp.? Kiedy j.s.t. mogą spodziewać się wdrożenia programu wsparcia, który w dokumentach strategicznych zapowiadany był na rok 2025? Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji ma w planie zmiany legislacyjne w tym zakresie w roku 2025? Z wyrazami szacunku Sylwia Bielawska Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie cen tzw. wodoru szarego dla JST Odpowiedź na interpelację nr 7568 w sprawie cen tzw. wodoru szarego dla JST Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 05-02-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 7568 Pani Poseł Sylwii Bielawskiej i grupy Posłów [1] w sprawie cen tzw. wodoru szarego dla JST , uprzejmie informuję, że problematyka ww. interpelacji pozostaje poza zakresem właściwości Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pana Posła Marka Jana Chmielewskiego, Pana Posła Roberta Jagły, Pani Poseł Anny Sobolak, Pani Poseł Jolanty Niezgodzkiej, Pani Poseł Małgorzaty Tracz, Pana Posła Dominika Jaśkowca, Pana Posła Patryka Jaskulskiego, Pani Poseł Magdaleny Małgorzaty Kołodziejczak, Pana Posła Patryka Gabriela, Pana Posła Marcina Józefaciuka oraz Pani Poseł Bożeny Lisowskiej.