Interpelacja w sprawie planowanej likwidacji szkół i innych placówek oświatowych, na przykładzie Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym

Interpelacja w sprawie planowanej likwidacji szkół i innych placówek oświatowych, na przykładzie Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym Interpelacja nr 7486 do ministra edukacji w sprawie planowanej likwidacji szkół i innych placówek oświatowych, na przykładzie Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym Zgłaszający: Norbert Jakub Kaczmarczyk Data wpływu: 17-01-2025 Szanowna Pani Minister, działając na podstawie uprawnień wynikających z ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Pani Minister w sprawie planowanej likwidacji Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym. Jak wynika z informacji, jakie docierają do mojego biura poselskiego, osoby zajmujące się sprawami oświaty w tym regionie nie sprzeciwiają się likwidacji ww. szkoły, powołując się na względy ekonomiczne i demograficzne. Tymczasem działalność ww. placówki broni się pod wieloma względami: 1. W ciągu ostatnich kilku lat szkoła przeszła gruntowny remont budynku, który został dostosowany m.in. do potrzeb dzieci niepełnosprawnych (zbudowano podjazd dla niepełnosprawnych, szyb z wyposażeniem w platformę pionową, przebudowano budynek w obrębie projektowanej platformy pionowej). Zostały wprowadzone zmiany, które umożliwiają naukę dzieciom z różnorodnymi potrzebami edukacyjnymi, co czyni tę placówkę jedyną w gminie, która oferuje dostęp do tak nowoczesnych form i udogodnień dla dzieci ze specjalnymi wymaganiami edukacyjnymi. Wykonana gruntowna termomodernizacja szkoły obejmowała m.in. ocieplenie wszystkich ścian zewnętrznych i wewnętrznych budynku, stropów, wymianę stolarki okiennej, wymianę parapetów zewnętrznych, montaż nawiewników w istniejących oknach, wymianę drzwi zewnętrznych, modernizację kotłowni i instalacji c.o. i c.w.u., montaż instalacji fotowoltaicznej, modernizację instalacji elektrycznej, modernizację w obrębie dachu i pokrycia dachowego. Trwający od 2010 roku proces rozbudowy placówki w latach 2021 i 2022 obejmował etap o największym natężeniu robót, co za tym idzie amortyzacja ww. prac w zasadzie dopiero się rozpoczęła. 2. Placówka ma wysoką reputację wśród lokalnej społeczności. Dzieci w szkole w Bruśniku czują się bezpiecznie, mają komfortowe i nowoczesne warunki nauczania, spełniające wszelkie standardy. Panuje tu rodzinna atmosfera, liczebność klas pozwala na indywidualizację nauczania i wsparcie każdego ucznia. Nauczyciele znają dzieci i ich rodziców, którzy także uczęszczali do tej placówki oraz wiedzą, z jakimi trudnościami się borykają, i mogą natychmiast zareagować na daną sytuację czy problem. 3. Prognozowane zmiany demograficzne, opracowane na bazie danych Urzędu Gminy Ciężkowice, wskazują, iż liczba uczniów w szkole może rosnąć. Jak wskazują aktualne statystyki, w Bruśniku wbrew krajowym trendom wzrasta liczba urodzeń, co będzie przekładać się na zwiększającą się liczbę uczniów. Wzrastająca liczebność dzieci w klasach oraz zmiany w finansowaniu oświaty od 2025 roku dają nadzieję, iż koszty związane z utrzymaniem szkoły w Bruśniku zmaleją na tyle, aby nie było to już argumentem za jej likwidacją. Zgodnie z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która jest już opublikowana w Dzienniku Ustaw, jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, miasta na prawach powiatu, powiaty i województwa, zobligowane będą korzystać z nowego modelu obliczeniowego podatków. Model ten ma zwiększyć dochody jednostek, a co za tym idzie zmniejszyć udział budżetu centralnego m.in. w finansowaniu oświaty. Zgodnie z aktualnymi założeniami projektu rozporządzenia w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025, od 1 stycznia 2025 roku kwoty na potrzeby oświatowe samorządów mają być dzielone według nowego algorytmu. W związku z tym subwencja na jednego ucznia, w porównaniu z rokiem 2024, wzrośnie o 486 zł. To prowadzi do prostego wniosku, że aspekt finansowy w kontekście likwidacji szkoły jest chybiony. 4. Likwidacja szkoły pogorszy warunki dotarcia uczniów do innej szkoły lub przedszkola, a tym samym ograniczy dzieciom dostępność nauki, wychowania i opieki. Biorąc pod uwagę trudną lokalizację Bruśnika (ok. 395 m n.p.m.), który jest w zimie narażony na ekstremalne warunki pogodowe, a wiosną i latem na zalanie głównych dróg przez rzekę Białą, istnieje obawa, że dzieci zmuszone do codziennych podróży do innych placówek napotkają na niepotrzebne trudności i zagrożenia związane z transportem w warunkach oblodzenia i intensywnych opadów śniegu lub nie będą mogły wtedy uczestniczyć w zajęciach lekcyjnych - nawet przez kilkanaście dni w ciągu roku szkolnego. Proponowana szkoła w miejscowości Zborowice oddalona jest o ponad 8 km od Szkoły Podstawowej w Bruśniku. W przypadku złych warunków pogodowych to ogromna odległość do pokonania. Ponadto, jak informują mnie rodzice dzieci uczęszczających do ww. placówki, działania podejmowane przez władze lokalne są realizowane bez ich wiedzy, a decyzja o likwidacji placówki oświatowej jest problemem na tyle poważnym społecznie, że nie powinna być podejmowana bez udziału samych zainteresowanych. W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi kwestiami: 1. Ile uchwał intencyjnych podjęły samorządy w województwie małopolskim od początku X kadencji Sejmu RP do dnia 17.01.2025 r. w sprawie likwidacji szkół, innych placówek oświatowych, przekazania szkół do zarządzania innemu organowi niż samorząd terytorialny lub wygaszenia szkół z jakichkolwiek innych przyczyn? 2. Jakie narzędzia ma Pani resort w celu zapobiegania likwidacji ww. placówek? 3. Jakie narzędzia podejmuje Pani resort, by zapobiec takim planom w przyszłości? 4. Czy władze lokalne gminy Ciężkowice, woj. małopolskie, zwracały się do Państwa resortu w sprawie pomocy związanej z utrzymaniem funkcjonowania ww. placówki w Bruśniku? Z poważaniem Norbert Kaczmarczyk Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie planowanej likwidacji szkół i innych placówek oświatowych, na przykładzie Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym Odpowiedź na interpelację nr 7486 w sprawie planowanej likwidacji szkół i innych placówek oświatowych, na przykładzie Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 10-02-2025 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Posła na Sejm RP Norberta Jakuba Kaczmarczyka w sprawie planowanej likwidacji szkół i innych placówek oświatowych, na przykładzie Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku z Oddziałem Przedszkolnym. Szanowny Panie Pośle, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Ad pytania 1. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie gromadzi danych dotyczących liczby uchwał intencyjnych podejmowanych przez poszczególne samorządy w sprawach likwidacji szkół, innych placówek oświatowych. Ministerstwo posiada natomiast informacje o przedłożonych kuratorom oświaty wnioskach o zaopiniowanie zamiaru likwidacji przedszkoli, szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Z danych przekazanych przez kuratoria oświaty wynika, że od początku X kadencji Sejmu RP, to jest od 13 listopada 2023 r., do dnia 17 stycznia 2025 r. małopolskie samorządy skierowały do Kuratorium Oświaty w Krakowie 33 takie wnioski. Ministerstwo nigdy nie gromadziło i nie gromadzi informacji o uchwałach dotyczących przekazywania, przez lokalne samorządy, szkół do prowadzenia innym podmiotom. Wprowadzone w roku 2009 rozwiązanie dające możliwość przekazania prowadzenia tzw. małej samorządowej szkoły osobie prawnej niebędącej jednostką samorządu terytorialnego lub osobie fizycznej [1] gwarantuje, że taka szkoła pozostaje publiczna i ogólnodostępna, a nowy organ prowadzący nie może zlikwidować takiej szkoły (może jedynie zwrócić ją jednostce samorządu terytorialnego). Uprzejmie informuję, że z informacji przekazanych przez jednostki samorządu terytorialnego do bazy danych systemu informacji oświatowej [2] w dniu 17 stycznia 2025 r. w systemie oświaty funkcjonowało 179 publicznych szkół przekazanych przez samorządy do prowadzenia innym podmiotom (18 z nich to szkoły funkcjonujące na obszarze województwa małopolskiego). Ad pytania 2. i 3. Zamiar likwidacji samorządowej szkoły lub placówki, na wniosek jednostki samorządu terytorialnego, opiniuje kurator oświaty. Bada on między innymi wpływ likwidacji na warunki nauki, wychowania i opieki zapewniane uczniom. Minister Edukacji jest organem kontrolnym i odwoławczym w stosunku do rozstrzygnięć kuratora oświaty w sprawach dotyczących opiniowania zamiaru likwidacji samorządowych szkół oraz placówek. Szkoła lub placówka oświatowa prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może być zlikwidowana jedynie po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora. Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega potrzebę wsparcia organów prowadzących szkoły podstawowe o małej liczbie uczniów, w szczególności szkoły wiejskie, które mogą być bardziej narażone na likwidację niż duże szkoły w mieście. Wsparcie dla omawianych szkół jest bardzo istotne, dlatego przy podziale potrzeb oświatowych na 2025 rok uwzględnia się zarówno wielkość szkół, ich położenie oraz zamożność samorządów lokalnych. Wsparcie dla szkół położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców, tzw. wagą wiejską w ramach podziału kwoty potrzeb oświatowych na 2025 rok wyniesie ok. 5 mld zł. Dodatkowo szacuje się, że dla dzieci objętych edukacją przedszkolną w placówkach zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców naliczone zostaną dodatkowe środki w ramach podziału kwoty potrzeb oświatowych na 2025 rok w wysokości 0,7 mld zł. W celu wsparcia małych szkół, przy podziale potrzeb oświatowych na 2025 rok uwzględniono dodatkową wagę o wartości 0,2. W skali kraju wysokość dodatkowych środków naliczonych za pomocą wagi w 2025 roku wyniesie ok. 0,4 mld zł. Przy podziale potrzeb oświatowych na 2025 rok uwzględniono mechanizm połączenia wskaźnika „zamożności” ustalanego na podstawie dochodów podatkowych i wskaźnika określającego wielkość szkoły dla dzieci i młodzieży (dodatkowe środki otrzymują mniej zamożne samorządy z małymi szkołami). Szacuje się że wsparcie z tego tytułu w 2025 roku wyniesie 1,15 mld zł. W ministerstwie trwają intensywne prace nad założeniami zmian ustawowych, które wpłyną na kształt sieci publicznych szkół. Głównym celem przygotowywanych propozycji jest wsparcie małych wspólnot samorządowych w obliczu postępujących niekorzystnych zmian demograficznych, w tym ochrona małych szkół stanowiących, szczególnie na terenach wiejskich, centrum życia społeczno-kulturalnego. Aby wspomóc w tym zakresie jednostki samorządu terytorialnego, odczuwające skutki niżu demograficznego, równolegle do przygotowywanych rozwiązań legislacyjnych, Minister Edukacji podejmuje inicjatywy zmierzające do wsparcia samorządów współpracując przy tym z innymi resortami. Ad pytania 4. Od 2022 roku do Ministerstwa Edukacji Narodowej nie wpłynęły żadne pisma władz gminy Ciężkowice dotyczące pomocy w związku z utrzymaniem funkcjonowania Szkoły Podstawowej im. św. Stanisława Kostki w Bruśniku. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Ustawa z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2009 Nr 56, poz. 458, z późn. zm.). Obecnie regulacje te znajdują się w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.) [2] Według stanu bazy z dnia 29 stycznia 2025 r.