Interpelacja w sprawie wypadków komunikacyjnych żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej oraz strażników granicznych z żubrami na obszarze Puszczy Białowieskiej

Interpelacja w sprawie wypadków komunikacyjnych żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej oraz strażników granicznych z żubrami na obszarze Puszczy Białowieskiej Interpelacja nr 7443 do ministra obrony narodowej, ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie wypadków komunikacyjnych żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej oraz strażników granicznych z żubrami na obszarze Puszczy Białowieskiej Zgłaszający: Klaudia Jachira, Małgorzata Tracz Data wpływu: 16-01-2025 Szanowny Panie Ministrze, w związku z obecnością zwiększonej liczby żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej i strażników granicznych wzdłuż granicy polsko-białoruskiej chciałabym zwrócić Pana uwagę na wysoce niepokojące informacje o liczbie zabitych dzikich zwierząt na terenie Puszczy Białowieskiej – w tym żubrów, które giną pod kołami pojazdów wojskowych. Całość Puszczy Białowieskiej jest transgranicznym obiektem światowego dziedzictwa UNESCO – jednym z siedmiu lasów na tej liście, choć jedynym nizinnym. Puszcza stanowi 0,7 proc. powierzchni lasów Polski, znajduje się tu blisko 40 proc. populacji żubra, 10 proc. populacji rysia i 100 proc. populacji ryjówki średniej (białowieskiej). Tymczasem od 2022 roku na terenie bezcennej puszczy kierowcy pojazdów wojskowych zdają się brać udział w jakichś wyścigach off road, pędząc przez drogi – w tym drogi leśne, nie zważając na miejsce, w którym się znajdują. Pod kołami pojazdów wojskowych giną dziesiątki zwierząt, w tym zwierzęta gatunków objętych ścisłą ochroną, np. żubry. Choć do tej pory w wyniku zderzeń z pojazdami wojskowymi zginęło co najmniej kilka osobników żubra, żaden z żołnierzy kierujących pojazdami nie został pociągnięty do odpowiedzialności, nawet na zasadzie Kodeksu wykroczeń. Jak wiele osobników tego gatunku zostało zamordowanych na drogach - tego tak naprawdę nikt nie wie, gdyż wojskowi działający na terenie puszczy traktują ją jak poligon i wymykają się jakiejkolwiek kontroli ze strony przyrodników i organizacji pozarządowych zabiegających o ochronę przyrody. Żubr w Polsce jest prawnie chroniony od XVI wieku, początkowo przez dekrety królewskie, a w okresie rozbiorów przez ukazy carskie. Czy obecnie ochrona tych zwierząt jest zbyt trudna? Czy żołnierze, strażnicy graniczni, Żandarmeria Wojskowa to grupa osób, wobec której nie obowiązują przepisy Prawa o ruchu drogowym lub ustawy o ochronie przyrody, czy też najprościej – zasady szczególnej ostrożności na terenach bytowania dzikiej zwierzyny? Żubr od 1966 roku znajduje się w czerwonej księdze wydawanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) oraz we wszystkich czerwonych księgach krajów, na terenie których występuje. Żubr podlega również Konwencji o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk, sporządzonej w Bernie 19 września 1979 roku. Obecnie żubr chroniony jest na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2004 nr 92 poz. 880) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. 2016 poz. 2183). Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy ministerstwo sprawuje jakąkolwiek kontrolę nad skutkami ekologicznymi zwiększonej i zintensyfikowanej obecności wojska i Straży Granicznej w obszarze chronionym Natura 2000, ze szczególnym uwzględnieniem Puszczy Białowieskiej? Czy ministerstwo, bądź we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, dysponuje danymi o liczbie i gatunkach zwierząt, które zostały uśmiercone w związku ze zwiększoną i zintensyfikowaną obecnością wojska i Straży Granicznej w obszarze chronionym Natura 2000, ze szczególnym uwzględnieniem Puszczy Białowieskiej? Czy ministerstwo powzięło jakikolwiek plan odpowiedniego zarządzania środowiskiem w strefie granicznej, a jeśli tak, kiedy to nastąpiło i w jaki sposób ma być sprawowany nadzór przyrodniczy? Jakie są wyniki prowadzonego nadzoru przyrodniczego w strefie prowadzonych działań ochrony pogranicza? Z poważaniem Klaudia Jachira

Odpowiedź na interpelację w sprawie wypadków komunikacyjnych żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej oraz strażników granicznych z żubrami na obszarze Puszczy Białowieskiej Odpowiedź na interpelację nr 7443 w sprawie wypadków komunikacyjnych żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej oraz strażników granicznych z żubrami na obszarze Puszczy Białowieskiej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 19-02-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 7443 Pani Poseł Klaudii Jachiry i Pani Poseł Małgorzaty Tracz w sprawie wypadków komunikacyjnych żołnierzy, Żandarmerii Wojskowej oraz strażników granicznych z żubrami na obszarze Puszczy Białowieskiej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności pragnę podkreślić, stosownie do stanowiska Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), że podczas realizacji zadań służbowych placówki SG współpracują z właściwymi miejscowo nadleśnictwami oraz innymi instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę przyrody. W przypadku terenu Puszczy Białowieskiej Straż z Graniczna współpracuje z Dyrektorem Białowieskiego Parku Narodowego. W rejonach działań ww. formacji nadzór przyrodniczy jest sprawowany przez Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska. Wymaga podkreślenia fakt, że funkcjonariusze SG realizują zadania służbowe z poszanowaniem przyrody, przestrzegając wytycznych właściwych instytucji. Należy zauważyć, że na terenach leżących wzdłuż granicy państwowej, w szczególności na odcinku granicy z Białorusią, są obecnie realizowane inwestycje związane z budową i modernizacją zabezpieczenia granicy państwowej. Inwestorem w tych przypadkach jest Komendant Główny SG. Przedmiotowe prace są monitorowane przez Zespół do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej (dalej: Zespół), powołany na podstawie art. 5 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej [1] . W kontekście tematyki poruszonej w wystąpieniu warto podkreślić, że w skład Zespołu wchodzi m.in. minister właściwy do spraw środowiska (lub upoważniony przez niego sekretarz stanu albo podsekretarz stanu) oraz Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (albo upoważniony przez niego zastępca). Wszelkie działania SG związane z budową zabezpieczenia granicy uzyskują rekomendacje Zespołu od etapu planowania, przygotowania i konstruowania rozwiązań technicznych, aż po końcowe rozliczenie inwestycji. Resort środowiska jest zatem na bieżąco informowany o działaniach planowanych przez SG, na możliwie wczesnym etapie realizacji każdej inwestycji. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że pomimo wyłączenia obowiązywania przepisów środowiskowych wobec realizowanych inwestycji (na podstawie art. 6 ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej ), zarówno SG, jak i wykonawcy współpracują na każdym etapie ich realizacji z instytucjami właściwymi do spraw środowiska. Zgodnie z umowami zawartymi pomiędzy SG a wykonawcami, w trosce o środowisko naturalne każda inwestycja jest objęta nadzorem przyrodniczym wykonawcy, którego personel posiada specjalistyczną wiedzę z zakresu ornitologii, herpetologii oraz botaniki, a także udokumentowane doświadczenie w zakresie prowadzenia nadzoru przyrodniczego nad inwestycjami budowlanymi. Odnosząc się do kolejnych pytań zawartych w niniejszej interpelacji, uprzejmie informuję, że SG nie posiada informacji na temat liczby i gatunków zwierząt uśmierconych w związku ze zwiększoną i zintensyfikowaną obecnością przedstawicieli Sił Zbrojnych i SG na obszarze chronionym Natura 2000. O przypadkach napotkania podczas pełnienia służby padłego zwierzęcia są powiadamiane na bieżąco właściwe miejscowo nadleśnictwa. Straż Graniczna nie dysponuje również wynikami nadzoru przyrodniczego prowadzonego w strefie działań związanych z ochroną pogranicza, niemniej wymaga podkreślenia, że – jak już wskazano powyżej - wszelkie zalecenia uprawnionych organów ochrony przyrody są na bieżąco uwzględniane przez SG przy realizacji zadań służbowych. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2023 r. poz. 1390.