do ministra sportu i turystyki
w sprawie praktycznego stosowania zapisów ustawy o sporcie w zakresie stypendiów sportowych oraz nagród i wyróżnień za osiągnięcia sportowe
Zgłaszający: Andrzej Szewiński
Data wpływu: 10-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z sygnalizowanymi problemami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie praktycznego stosowania zapisów ustawy o sporcie w zakresie stypendiów sportowych oraz nagród i wyróżnień za osiągnięcia sportowe zwracam się z prośbą o przedstawienie stanowiska ministerstwa w tej sprawie.
W odniesieniu do przepisów ustawy o sporcie brak jest jednomyślnej interpretacji sądów, czy też rozstrzygnięć nadzorczych wojewodów, co jest problematyczne przy tworzeniu aktów prawa miejscowego w tym zakresie przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego.
Zdaniem wielu samorządowców nadzór prawny wojewodów zbyt mocno ingeruje w swobodę podejmowania decyzji w zakresie stosowania przepisów dot. ww. tematów, narzucając interpretację zbyt literalną, która nie jest adekwatna do praktyki funkcjonowania sportu, a także możliwości finansowania tego typu zadań. Różnorodne i niejednolite stanowiska traktujące ww. temat, funkcjonujące w różnych miejscach w Polsce, powodują niezrozumienie zamierzeń, którym miały służyć zapisy ww. ustawy.
Uprzejmie proszę o analizę przedmiotowej tematyki oraz odpowiedzi na nasuwające się pytania, spostrzeżenia dot. praktycznego stosowania przepisów i wątpliwości interpretacyjne w tym względzie.
W praktyce spotkano się z takimi stanowiskami, iż powinna zostać podjęta jedna uchwała ws. zarówno nagród i wyróżnień, jak i stypendiów sportowych. W związku z tym, proszę o odpowiedź na pytanie: Czy rada gminy/miasta może podjąć uchwałę jedynie ws. nagród i wyróżnień za osiągnięcia sportowe, czy też nie? Czy wraz z określeniem warunków przyznawania nagród i wyróżnień ma także obowiązek podjęcia uchwały ws. stypendiów sportowych, aby w całości wypełnić przesłanki wynikające z ustawy o sporcie?
Wielu samorządowców spotkało się bowiem ze stanowiskiem, iż uchwały powinny obejmować zarówno nagrody i wyróżnienia, jak i stypendia sportowe, a w związku z tym brak jest możliwości uchwalenia aktu prawa miejscowego jedynie w odniesieniu np. do nagród za osiągnięcia sportowe, dlatego też kwestia praktycznego stosowania art. 31 ww. ustawy wymagałaby jednolitego stanowiska ministerstwa w tym zakresie lub zmiany przepisów. Ponadto, stypendia sportowe oraz nagrody i wyróżnienia dla osób fizycznych mogą być ustanowione wg ustawy za osiągnięte wyniki sportowe. W następnym ustępie tego artykułu ustawy jest zapis, iż stypendia i nagrody dotyczą trenerów prowadzących szkolenie zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe w międzynarodowym współzawodnictwie sportowym lub w krajowym współzawodnictwie sportowym.
Czy można wnioskować zatem, że wyróżnienia nie można przyznać trenerowi za wynik sportowy zawodnika, np. kategorii młodzieżowej, a jedynie za wyróżniające się osiągnięcia w działalności sportowej (czyli jakie?) dodatkowo uwzględniając znaczenie osiągnięć w działalności sportowej dla danej społeczności lokalnej? Stypendium lub nagroda dla trenera mogą zostać natomiast przyznane jedynie za wysokie wyniki sportowe, czyli jakie? Często także nadzory prawne odrzucają uchwały ze względu na niewłaściwe określenie ich zdaniem znaczenia danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego.
Nieuzasadnione dla samorządowców jest także wymuszanie przez nadzory prawne wojewodów określania dokładnej wysokości, np. nagrody w odniesieniu do danego sukcesu sportowego, bez możliwości stosowania widełek finansowych. Jednak, czy drużynowe mistrzostwo świata w piłce siatkowej mężczyzn ma być tak samo ważne jak indywidualne mistrzostwo świata w kategorii młodzieżowej w wybranym zakresie wiekowym, w którym rywalizacja odbywała się pomiędzy kilkoma zawodnikami? Proszę zatem o stanowisko ministerstwa ws. możliwości stosowania widełek finansowych odnoszących do określonych osiągnięć sportowych, czy też przyjętych w uchwałach kategorii nagród lub możliwości jedynie określenia maksymalnej kwoty. Względy praktyczne przemawiają za tym, aby móc określać jedynie przedział wysokości nagród, czy też stypendiów lub ich maksymalną wysokość, chociażby z powodu możliwych trudności budżetowych danej gminy, które mogą uniemożliwić zapisanie w uchwale budżetowej na dany rok wystarczającej kwoty z przeznaczeniem na wypłaty nagród finansowych.
Wśród samorządowców funkcjonuje także przekonanie, iż nie jest dozwolone stosowanie jakichkolwiek ograniczeń w uchwałach w odniesieniu do nagród, czy stypendiów polegających przykładowo na przyznaniu nagród finansowych jedynie tym zawodniczkom/zawodnikom, którzy najbardziej przyczynili się do osiągnięcia sukcesu drużynowego, czy też uhonorowaniu do 5 osób reprezentujących lokalny podmiot sportowy w sportach indywidualnych. Wg orzecznictwa dane osiągnięcie sportowe = określona kwota finansowa i to ma być usankcjonowane już w uchwale. W sytuacji niewystarczających środków finansowych zaplanowanych w danym roku, jak spełnić wytyczne wynikające z uchwały? Uchwały organów uchwałodawczych powinny określać jedynie pewne ramy, a nie precyzyjnie określać zasady.
Szczegółowe wykonanie powinno zostać przekazane w kompetencje organów wykonawczych samorządów, które w postaci zarządzeń będą jednoznacznie wskazywały zasady i decyzje w tym zakresie powinny być podejmowane przez organ wykonawczy na podstawie zaleceń powoływanych w tym zakresie komisji opiniujących. Na podstawie analizowanych przeze mnie rozstrzygnięć nadzorczych można natomiast stwierdzić, że jest to niemożliwe w obecnym stanie prawnym.
Na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o sporcie kontrowersyjną kwestią jest także, wg niektórych orzecznictw, brak możliwości przyznania nagród/wyróżnień, np. dla osób pełniących funkcje w zarządach klubów, czy innych osób, które nie mogą zostać uhonorowane nagrodami/wyróżnieniami, chociaż bez ich pracy i zaangażowania sukcesy sportowe zawodniczek/zawodników nie byłyby możliwe. Jakiej kategorii osób zatem na podstawie uchwały odnoszącej się do art. 35 ust. 5 ustawy o sporcie należy się wyróżnienie lub nagroda? Czy w kwestii przyznawania na podstawie uchwały wyróżnień i nagród pieniężnych dla trenerów oraz innych osób wyróżniających się osiągnięciami w działalności sportowej (art. 35, ust. 5 i 6) jest możliwość uhonorowania instruktora sportu, czy członka zarządu podmiotu sportowego lub np. trenera-fizjoterapeuty na podstawie tego przepisu, i w jaki sposób należy określić znaczenie osiągnięć dla danej społeczności lokalnej? Wytyczne dot. stosowania tego przepisu ujęte w stanowisku ministerstwa (na konkretnych przykładach i rozwiązaniach) byłyby bardzo przydatne w praktyce stosowania przepisów.
Ponadto, w jakim celu ustawa rozróżnia nagrody dla trenerów prowadzących szkolenie zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe w międzynarodowym współzawodnictwie sportowym lub w krajowym współzawodnictwie sportowym i nagrody dla trenerów wyróżniających się osiągnięciami w działalności sportowej i czy wysoki wynik sportowy zawodnika prowadzonego przez danego trenera można utożsamiać z wyróżnianiem się trenera w działalności sportowej? Czy należy dokonać jednak rozróżnienia dla tego typu nagród określając to osobnymi zapisami w podejmowanych uchwałach ws. przyznawania nagród?
Ponadto, czy znaczenie sportu dla jednostki samorządu terytorialnego lub znaczenie osiągnięć dla danej społeczności lokalnej musi być stałą daną, która obowiązkowo musi zostać określona w uchwale? Są to raczej dane zmienne, które ulegają modyfikacjom, może nawet się zdarzać corocznie, np. spadek drużyny ekstraklasowej/ekstraligowej o jeden poziom rozgrywkowy niżej i np. awans innej drużyny do najwyższej klasy rozgrywkowej zmienia całkowicie w danej jednostce samorządu terytorialnego priorytety i wtedy dokładne określanie znaczenia nie ma sensu, gdyż co roku należałoby zmieniać uchwałę.
Kwestią podejmowaną przez wiele rozstrzygnięć nadzorczych jest konieczność przyznania nagrody, czy stypendium w formie decyzji administracyjnej. Jednak wg praktyków jest to zbyt daleko idąca interpretacja. Ponadto, stosowanie decyzji administracyjnych wydłuża znacznie postępowanie, gdyż jej wydanie wiąże się z możliwością odwołania, a tego typu sprawy skutkują brakiem możliwości zorganizowania w określonym terminie uroczystości wręczenia nagród i wyróżnień, gdyż należy czekać do czasu wydania rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach samorządowych kolegiów odwoławczych i uwzględnienie tych decyzji w postępowaniu.
W związku z ww. przykładami, zwracam uwagę, iż stworzenie takich zapisów uchwał jednostek samorządu terytorialnego, które precyzowałyby wszystkie zasady, zgodnie z opinią orzecznictw sądowych, czy rozstrzygnięć nadzorów prawnych wojewodów jest bardzo skomplikowane i nastręcza wiele problemów. Rady gmin/miast uchwalając zasady przyznawania nagród i wyróżnień, czy stypendiów sportowych nie są w stanie przewidzieć, np. wysokości środków, które będą zaplanowane w budżecie na ww. cele, jak również nie są w stanie przewidzieć, ile osób i jakie osiągnięcia sportowe uzyskają zawodniczki/zawodnicy oraz szkoleniowcy, czy inne osoby zasługujące na uwzględnienie ich zasług dla lokalnego sportu. Zapisy w uchwałach rad gmin/miast dot. jak najdokładniejszego precyzowania kwot nagród finansowych, czy też stypendiów nie mają absolutnie praktycznego zastosowania. Ponadto, samorządy nigdy nie wiedzą na etapie tworzenia przepisów aktów prawa miejscowego, czy i jakimi środkami będzie dysponował samorząd w tym zakresie. Wielokrotnie oddanie w uchwałach niektórych kompetencji władzy wykonawczej, w tym decydowania o ostatecznej wysokości, np. nagród finansowych nie zostało dopuszczone do stosowania przez rozstrzygnięcia nadzorcze wojewodów. Jednak, jak wykonać zapisy uchwały, aby przyznać nagrody lub stypendia w określonym terminie oraz w obliczu braku lub niewystarczających środków finansowych przeznaczonych na ten cel?
Podsumowując, bez uwzględniania doświadczeń i indywidualnych preferencji jednostek, specyfiki danej gminy/miasta, oczywiście będących w zgodzie z literą prawa, nie jest możliwe dokonanie szczegółowych zapisów w uchwale wymaganych wyrokami sądowymi, czy rozstrzygnięciami nadzorczymi wojewodów, gdyż później w praktyce nie da się ich wykonać.
W związku z tym, proszę o stanowisko ministerstwa, które w chwili obecnej rozwiałoby wiele niejasności i pozwoliło samorządom na ukierunkowanie swoich działań, będąc w zgodzie z zamierzeniami ustawodawcy tworzącego przepisy ustawy o sporcie w kwestii stypendiów sportowych oraz nagród i wyróżnień za osiągnięcia sportowe, jak również osiągnięcia w działalności sportowej. Opublikowanie jednolitych wytycznych dot. prawidłowego stosowania ustawy byłoby ułatwieniem dla tworzenia lokalnych przepisów w tym zakresie.
Wyrażając przekonanie o ważności poruszonych spraw, łączę wyrazy szacunku i liczę na szybkie zajęcie się przedmiotową tematyką.
Andrzej Szewiński
Poseł na Sejm RP