Interpelacja w sprawie polityki podatkowej w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych

Interpelacja w sprawie polityki podatkowej w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych Interpelacja nr 7255 do ministra finansów w sprawie polityki podatkowej w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych Zgłaszający: Grzegorz Adam Płaczek Data wpływu: 07-01-2025 Tychy, 7 stycznia 2025 roku Szanowny Panie Ministrze, aktualnie i w ostatnich miesiącach Ministerstwo Finansów prowadziło i prowadzi szereg działań w zakresie opodatkowania poszczególnych rodzajów wyrobów tytoniowych. Uchwalona została już ustawa procedowana pod numerem UD105 zakładająca podwyżki stawek akcyzy w ramach tzw. mapy drogowej. Niezależnie od tego Ministerstwo Finansów prowadzi prace nad objęciem akcyzą także beztytoniowych wyrobów nowatorskich i saszetek nikotynowych (UD53) oraz jednorazowych papierosów elektronicznych i urządzeń (UD139). W wyniku wejścia w życie tych wszystkich zmian legislacyjnych dojść może do bardzo dużych zmian na rynku, gdyż część wyrobów zostanie obłożona drastycznymi podwyżkami stawek akcyzowych. Zmiany te nie mają charakteru systemowego, są prowadzone w ramach różnych procesów legislacyjnych i nie zostały niestety poprzedzone przygotowaniem żadnego kompleksowego planu polityki państwa w zakresie wyrobów tytoniowych i nikotynowych, a przynajmniej żaden taki plan nie został upubliczniony. W dniu 19 listopada 2024 roku Ministerstwo Finansów udzieliło odpowiedzi na interpelację numer 5941 posła Jarosława Sachajki – w rzeczonej odpowiedzi ministerstwo odniosło się do kwestii istnienia potencjalnego konfliktu interesów, jeśli chodzi o dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych, która w przeszłości była wspólnikiem kancelarii zajmującej się między innymi lobbingiem w zakresie wyrobów akcyzowych. W odpowiedzi na interpelację ministerstwo wskazuje, że Pani dyrektor nigdy nie występowała jako lobbysta w imieniu podmiotów z branży tytoniowej. Tymczasem jak wynika z dokumentów zawartych na portalu Rządowego Procesu Legislacyjnego oraz stronie internetowej Ministerstwa Finansów kancelaria, której wspólnikiem była aktualna dyrektor w ministerstwie, składała wiele zgłoszeń lobbingowych do procesów legislacyjnych dotyczących branży tytoniowej, w których prezentowała stanowiska zbieżne z interesami konkretnych producentów wyrobów tytoniowych. Przykładem może być zgłoszenie lobbingowe do projektu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku akcyzowego od płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich. Fakt, że w żadnym z tych zgłoszeń nie zostały jednoznacznie wskazane nazwy podmiotów, na rzecz których wykonywane były te działania lobbingowe, nie ma tutaj znaczenia. Jestem bowiem przekonany, że Ministerstwo Finansów, otrzymując zgłoszenia lobbingowe od osób czy podmiotów niebędących bezpośrednimi uczestnikami rynku, ma świadomość, że uwagi te nie są zazwyczaj przejawem bezinteresownej troski o interes publiczny, a stanowią realizację interesów konkretnych podmiotów. W ciągu ostatnich kilku miesięcy Departament Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych brał udział w kilku procesach legislacyjnych dotyczących regulacji rynku tytoniowego. Procesy te dotyczą opodatkowania poszczególnych kategorii wyrobów dostępnych na tym rynku i nie zakładają równego realnego poziomu opodatkowania każdej z tych kategorii. Tym samym projekty przygotowywane przez Departament Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych mają różny wpływ na różnych uczestników rynku. W związku z tym dziwić musi fakt, że ministerstwo nie dostrzega problemu w tym, że osoba świadcząca usługi lobbingowe na rzecz konkretnych podmiotów dzisiaj pełni kluczową funkcję w zakresie regulacji podatkowej tego rynku. Mając na względzie powyższe, proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy polityka akcyzowa ministerstwa w zakresie branży tytoniowej i nikotynowej jest oparta na jakimś kompleksowym planie lub strategii? Jakie cele stawia sobie ministerstwo w tym zakresie? Czy stawki podatku akcyzowego są skorelowane np. ze szkodliwością danych kategorii wyrobów? Czy ministerstwo posiada aktualne (za lata 2020-2023) dane dotyczące sprzedaży określonych kategorii wyrobów tytoniowych i nikotynowych? Jeśli tak, to proszę o przekazanie tych danych w rozbiciu na poszczególne lata i poszczególne kategorie (tradycyjne papierosy, wyroby nowatorskie, e-papierosy jednorazowe, e-papierosy wielorazowe, saszetki nikotynowe, tytoń do palenia, cygara itd.). Jeśli ministerstwo takich danych nie posiada, to dlaczego dane takie nie są zbierane i na bazie jakich informacji tworzone są w takim razie regulacje w tym zakresie? Czy ministerstwo posiada kompleksowe analizy dotyczące poziomu opodatkowania poszczególnych kategorii wyrobów tytoniowych po wejściu w życie wszystkich aktualnie i niedawno procedowanych projektów ustaw w zakresie opodatkowania produktów tytoniowych/nikotynowych (UD105, UD53, UD139)? Jeśli tak, to proszę o przekazania tych danych (najlepiej przedstawione w ujęciu kosztów podatkowych, jakie poniesie konsument poszczególnych wyrobów tytoniowych/nikotynowych przy założeniu miesięcznej konsumpcji ekwiwalentu 1 paczki papierosów dziennie). Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat tego, na rzecz jakich konkretnie podmiotów z branży tytoniowej i nikotynowej, w jakim zakresie i za jakim wynagrodzeniem usługi świadczyła aktualna dyrektor Departamentu Podatku Akcyzowego i Niektórych Danin Publicznych? Jeśli tak, to czy w ramach transparentności życia publicznego ministerstwo może te informacje upublicznić? Czy ministerstwo posiada jakąś systemową politykę w zakresie badania istnienia potencjalnych konfliktów interesów? Jeśli tak, to na czym jest ona oparta? Czy zdaniem ministerstwa fakt, że osoba dzisiaj odpowiedzialna za kierowanie kluczowym dla branży departamentem Ministerstwa Finansów świadczyła w niedalekiej przeszłości usługi lobbingowe na rzecz konkretnych podmiotów z branży tytoniowej/nikotynowej, naprawdę nie stanowi jakiegokolwiek zagrożenia w kontekście konfliktu interesów? Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji. Grzegorz Płaczek Poseł na Sejm RP