Interpelacja w sprawie wydania legitymacji emeryta-rencisty osobom pobierającym rentę rodzinną po zmarłym funkcjonariuszu Policji

Interpelacja w sprawie wydania legitymacji emeryta-rencisty osobom pobierającym rentę rodzinną po zmarłym funkcjonariuszu Policji Interpelacja nr 7246 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie wydania legitymacji emeryta-rencisty osobom pobierającym rentę rodzinną po zmarłym funkcjonariuszu Policji Zgłaszający: Marcelina Zawisza Data wpływu: 03-01-2025 Szanowny Panie Ministrze! Legitymacja emeryta-rencisty (LER) stanowi podstawowy dokument uprawniający seniorów i seniorki do wielu rodzajów zniżek. Obejmują one m.in. tańsze przejazdy komunikacją miejską, rabaty na pobyty sanatoryjne oraz możliwość zakupu biletów ulgowych w instytucjach kultury. Choć w Polsce zaktualizowano część regulaminów, uwzględniając sytuacje, w których emeryt lub rencista nie posiada LER (np. Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie), w praktyce nadal często ogranicza się dostęp do zniżek wyłącznie do posiadaczy tego dokumentu. Zasady wydawania legitymacji emeryta-rencisty policyjnego określa rozdział 6 rozporządzenia ministra z dnia 7 grudnia 2018 r. (Dz. U. 2018.2373 ). Zgodnie z § 37 ust. 1 Osoba, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej, otrzymuje legitymację emeryta-rencisty policyjnego, zwaną dalej "legitymacją". Oznacza to, że legitymacja emeryta-rencisty nie przysługuje wdowom i wdowcom pobierającym rentę rodzinną po zmarłym funkcjonariuszu. Jest to sytuacja diametralnie różna od zasad obowiązujących w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zasady wypłacania świadczeń przez FUS reguluje ustawa z dnia 17 grudnia 1989 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 1998 Nr 162 poz. 1118). Zgodnie z art. 4 ust. 11, rencistą jest "osoba mająca ustalone prawo do renty z tytułu [...] renty rodzinnej". W związku z tym wdowy i wdowcy pobierający rentę rodzinną są uwzględniani przy wydawaniu legitymacji emeryta-rencisty. Powyższe przepisy prowadzą do absurdalnej sytuacji, w której wdowcowi pobierającemu rentę rodzinną po małżonce-nauczycielce przysługuje legitymacja emeryta-rencisty, natomiast wdowa po funkcjonariuszu Policji nie otrzyma takiej legitymacji wyłącznie z uwagi na inny zakład wypłacający jej rentę. W najbliższym czasie, wraz z wprowadzeniem tzw. renty wdowiej, zapewne wielu polskich seniorów stanie przed trudnym wyborem: zwiększyć rentę rodzinną o procent własnej emerytury, ale wciąż nie uzyskać legitymacji emeryta-rencisty, czy też przejść na mniej korzystną finansowo emeryturę własną, powiększoną o procent renty rodzinnej, co jednak umożliwi otrzymanie LER. Według statystyk dostępnych na stronie Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (stan na czerwiec 2020 r.) [1] procent osób pobierających rentę rodzinną w wieku od 51 lat to 87,55% wszystkich korzystających z tego świadczenia, a w grupie 60+ jest to 79,82%. Statystyki te wskazują na dwie prawidłowości: Znaczną większość rent rodzinnych pobierają osoby, które kwalifikują się już do własnej emerytury, a nie np. dzieci czy wnuki zmarłych funkcjonariuszy. Po osiągnięciu wieku emerytalnego świadczeniobiorcy wolą pozostać przy rodzinnej rencie policyjnej niż wybrać własną emeryturę. Ponadto renty rodzinne stanowią 17% wszystkich świadczeń wypłacanych przez ZER MSWiA [2] , co w czerwcu 2020 r. odpowiadało 35 724 świadczeniobiorcom. Uwzględniając powyższe statystyki, z których wynika, że przynajmniej 70% to osoby uprawnione do własnej emerytury – daje to ok. 25 000 rencistów bez prawa do legitymacji. Warto również wspomnieć, że na stronie ZER MSWiA zagadnieniu legitymacji poświęcono osobny punkt w sekcji “Pytania i odpowiedzi” [3] , co świadczy o tym, że problem jest ministerstwu znany i na tyle powszechny, iż doczekał się dedykowanego omówienia. Przytoczę fragment odpowiedzi: “Rozumiejąc jednakże trudności wynikające z braku posiadania legitymacji przez osoby pobierające rentę rodzinną, Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA pragnie dołożyć starań w celu rozwiązania zaistniałej sytuacji. Jednakże wymaga to zmiany przepisów na podstawie, których wydawane są legitymacje emeryta-rencisty policyjnego. Tak, więc problem ten może być rozwiązany w terminie późniejszym.” W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Kiedy ministerstwo rozszerzy grupę osób uprawnionych do otrzymania legitymacji emeryta-rencisty o wdowy i wdowców po funkcjonariuszach policyjnych? Dlaczego do tej pory ministerstwo nie zaproponowało zmiany prawnej w tym zakresie ani nie rozwiązało tego problemu, skoro jest świadome tej nierówności prawnej? Naprawić sytuację mogłaby zmiana w § 37 ust. 1 rozporządzenia ministra, by grupa odbiorców LER została rozszerzona o osoby pobierające rentę rodzinną. Rozporządzenie to czeka w najbliższym czasie nowelizacja z uwagi na plan wdrożenia legitymacji emeryta-rencisty dla emerytów i rencistów mundurowych ZER MSWiA do aplikacji mObywatel [4] . Kiedy ministerstwo planuje wprowadzenie zmiany do rozporządzenia, rozszerzając grupę osób uprawnionych do legitymacji emeryta-rencisty policyjnego o członków rodziny pobierających rentę rodzinną? Czy w ministerstwie toczą się w tej chwili prace nad zmianami legislacyjnymi mającymi na celu rozszerzenie uprawnień do legitymacji emeryta-rencisty policyjnego o członków rodziny pobierających rentę rodzinną? Odnośniki: [1] https://www.gov.pl/web/zermswia/struktura-wedlug-wieku-osob-pobierajacych-renty-rodzinne-stan-na-czerwiec-2020r [2] https://www.gov.pl/web/zermswia/przecietna-liczba-swiadczen-i-przecietna-wysokosc-swiadczenia-emerytalno-rentowego-w-podziale-na-rodzaje-swiadczen---stan-na-czerwiec-2020r [3] https://www.gov.pl/web/zermswia/pytania-i-odpowiedzi [4] Interpelacja nr 4430 posła Adama Gomoły na temat rozszerzenia dostępu do legitymacji elektronicznych w aplikacji mObywatel, odpowiedź p. Dariusza Standerskiego (sekretarza stanu w Ministerstwie Cyfryzacji), 14.09.2024

Odpowiedź na interpelację w sprawie wydania legitymacji emeryta-rencisty osobom pobierającym rentę rodzinną po zmarłym funkcjonariuszu Policji Odpowiedź na interpelację nr 7246 w sprawie wydania legitymacji emeryta-rencisty osobom pobierającym rentę rodzinną po zmarłym funkcjonariuszu Policji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański Warszawa, 29-01-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 7246 Pani Poseł Marceliny Zawiszy w sprawie wydania legitymacji emeryta-rencisty osobom pobierającym rentę rodzinną po zmarłym funkcjonariuszu Policji, uprzejmie przedstawiam co następuje. Na wstępie należy wskazać, że rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 grudnia 2018 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Celno-Skarbowej oraz ich rodzin [1] w rozdziale 6 (§ 37-41) reguluje wyłącznie wzór i tryb wydawania legitymacji emeryta-rencisty policyjnego. Rozporządzenie nie określa kręgu osób uprawnionych do otrzymania legitymacji emeryta-rencisty policyjnego. Powyższe regulują przepisy rangi ustawowej, tj. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin [2] . Natomiast rozporządzenie stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 38 ustawy zaopatrzeniowej , nakazującego m.in. określenie wzoru i trybu wydawania legitymacji emeryta-rencisty policyjnego. Definicje emeryta policyjnego oraz rencisty policyjnego zostały wskazane w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy zaopatrzeniowej , zgodnie z którym rencistą policyjnym jest funkcjonariusz zwolniony ze służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Celnej, Służbie Celno-Skarbowej lub w Służbie Więziennej, który ma ustalone prawo do policyjnej renty inwalidzkiej. W następstwie powyższych regulacji, poza kręgiem osób uprawnionych do otrzymania legitymacji, pozostają osoby pobierające policyjną rentę rodzinną, ponieważ w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów prawa, nie posiadają one statusu emeryta lub rencisty policyjnego. W celu umożliwienia wydawania osobom uprawnionym do renty rodzinnej legitymacji potwierdzających ich status, konieczna byłaby w pierwszej kolejności nowelizacja ustawy zaopatrzeniowej , a następnie – w konsekwencji powyższego – zmiana rozporządzenia . Odnosząc się do poruszonych w wystąpieniu kwestii związanych z wprowadzeniem tzw. renty wdowiej, należy wskazać, że możliwość uzyskania legitymacji emeryta-rencisty nie jest powiązana z pobieraniem emerytury lub renty, lecz z faktem posiadania statusu emeryta-rencisty. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych [3] , Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wystawia osobom uprawnionym do emerytur i rent z ubezpieczeń społecznych imienne legitymacje, potwierdzające status emeryta-rencisty. Powyższe znajduje potwierdzenie w rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 3 marca 2022 r. w sprawie legitymacji emeryta-rencisty [4] , które w § 3 ust. 1 stanowi m.in., że legitymacja jest wydawana na wniosek wraz z decyzją o przyznaniu emerytury lub renty. Zgodnie z powyższym osoba uprawniona do emerytury lub renty z ZUS ma prawo wystąpić z wnioskiem o wydanie przez ZUS legitymacji emeryta-rencisty, bez względu na to jakie inne świadczenie pobiera. Pragnę nadmienić, że większość seniorek i seniorów pobierających policyjną rentę rodzinną posiada również prawo do własnego świadczenia emerytalnego lub rentowego, z tytułu którego może otrzymać legitymację emeryta-rencisty. Ponadto, wiele zniżek (np. w komunikacji miejskiej czy krajowej) przysługuje ze względu na bardziej szczegółowe kryteria, jak np. wiek, który potwierdza się przez okazanie dowodu osobistego. Jednocześnie uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji nie są prowadzone prace legislacyjne, mające na celu rozszerzenie uprawnień do legitymacji emeryta-rencisty policyjnego o członków rodziny pobierających rentę rodzinną. Niemniej pragnę zapewnić, że w przypadku podjęcia prac legislacyjnych nad nowelizacją ustawy zaopatrzeniowej , zostanie poddana pod rozwagę również kwestia wprowadzenia stosownych zmian w zakresie legitymacji dla osób uprawnionych do renty rodzinnej. Z poważaniem z up. Wiesław Szczepański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. poz. 2373, z późn. zm., dalej: rozporządzenie [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1121, z późn. zm., dalej: ustawa zaopatrzeniowa [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 497, z późn. zm. [4] Dz. U. poz. 560, z późn. zm.