Interpelacja w sprawie ochrony praw rodziców i uczniów w kontekście organizacji zajęć religii w szkołach publicznych

Interpelacja w sprawie ochrony praw rodziców i uczniów w kontekście organizacji zajęć religii w szkołach publicznych Interpelacja nr 7142 do ministra edukacji w sprawie ochrony praw rodziców i uczniów w kontekście organizacji zajęć religii w szkołach publicznych Zgłaszający: Paulina Matysiak Data wpływu: 23-12-2024 Szanowna Pani Minister, Fundacja Wolność od Religii zgłosiła problem wynikający z interpretacji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. W odpowiedzi MEN z dnia 7 listopada 2024 r. przedstawiono stanowisko, które wymaga od rodziców składania negatywnych oświadczeń woli dotyczących nieuczestniczenia w zajęciach religii. Fundacja wskazuje, że taka interpretacja jest niezgodna z Konstytucją RP oraz ustawą z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Dotychczasowe stanowiska MEN i rzecznika praw obywatelskich w tej kwestii opierały się na zasadzie, że brak zgody na uczestnictwo w religii nie wymaga składania dodatkowych oświadczeń. Wprowadzenie nowej interpretacji może spowodować istotny regres w zakresie ochrony praw rodziców i uczniów, a także prowadzić do nadużyć w praktyce szkolnej. Opisane przez fundację działania, w tym brak odpowiednich interwencji lubelskiego kuratora oświaty, o których organizacja pisała w skardze z dnia 7 października 2024 roku 1) , wskazują na niepokojące zjawisko faworyzowania jednej grupy światopoglądowej kosztem zasad neutralności państwa. Tego rodzaju podejście nie tylko narusza prawa obywateli, ale także podważa zaufanie do instytucji publicznych. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy MEN zamierza dokonać ponownej analizy i rewizji stanowiska przedstawionego w piśmie z 7 listopada 2024 r., w szczególności w kontekście zgodności z Konstytucją RP oraz ustawą o gwarancjach wolności sumienia i wyznania? Jakie kroki zostaną podjęte, aby zapewnić zgodność praktyki szkolnej z zasadą neutralności światopoglądowej państwa? Czy MEN planuje wydać szczegółowe wytyczne dla kuratoriów i szkół, które jednoznacznie uregulują kwestie związane z organizacją zajęć religii i etyki z poszanowaniem praw rodziców i uczniów? Jakie działania zamierza podjąć MEN w stosunku do lubelskiego kuratora oświaty w związku z zarzutem braku odpowiedniej reakcji na zgłoszone nieprawidłowości? Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP 1) https://wolnoscodreligii.pl/skarga-fundacji-na-dzialania-lubelskiego-kuratora-oswiaty-dziala-niszczaco-na-autorytet-instytucji-natomiast-uczniow-i-rodzicow-zglaszajacych-swoja-krzywde-pozostawia-w-poczuciu-ze-nie-moga-liczy/

Odpowiedź na interpelację w sprawie ochrony praw rodziców i uczniów w kontekście organizacji zajęć religii w szkołach publicznych Odpowiedź na interpelację nr 7142 w sprawie ochrony praw rodziców i uczniów w kontekście organizacji zajęć religii w szkołach publicznych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 20-01-2025 Szanowna Pani Posłanko! Odpowiadając na interpelację uprzejmie informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej pismem z 7 listopada 2024 r. udzieliło odpowiedzi Fundacji Wolność od Religii na skargę na Lubelskiego Kuratora Oświaty, dotyczącą działań i zaniechań Kuratora mających miejsce przy rozpatrywaniu wniosku zgłoszonego do KO przez Fundację, a dotyczącego nieprawidłowości w postaci naruszenia przepisów oświatowych oraz dyskryminacji uczennic i uczniów nieuczęszczających na nieobowiązkowe zajęcia religii rzymskokatolickiej w Szkole Podstawowej nr 5 im. Króla Władysława Łokietka w Lublinie. Rozpatrując skargę Ministerstwo uzyskało od Lubelskiego Kuratora Oświaty szczegółowe informacje i wyjaśnienia w tej sprawie. Kurator poinformował MEN, że w celu rozpatrzenia skargi przeprowadził – w ramach nadzoru pedagogicznego – w Szkole Podstawowej nr 5 kontrolę doraźną w zakresie naruszenia przepisów prawa oświatowego oraz dyskryminacji uczennic i uczniów nieuczęszczających na lekcje religii rzymskokatolickiej. Kontrola miała na celu ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do zgłaszanych przez Fundację problemów. W ocenie Ministerstwa ustalenia te dokonane zostały zgodnie z przepisami prawa w zakresie nadzoru pedagogicznego, a kontrola stanu faktycznego została przeprowadzona w sposób staranny. W odniesieniu do kwestii dotyczącej sposobu składania w ww. szkole deklaracji w sprawie uczestnictwa w zajęciach religii - po ponownej analizie stanowiska MEN przedstawionego w piśmie z 7 listopada 2024 r. - Ministerstwo Edukacji Narodowej zwróci się do Lubelskiego Kuratora Oświaty o wskazanie szkole, której dotyczyła skarga skierowana przez Fundację, poprawnego sposobu składania deklaracji w sprawie nauki religii. Zgodnie bowiem z przepisami § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 983, z późn. zm.) w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach naukę religii naukę religii i etyki w szkołach podstawowych organizuje się na życzenie rodziców. Zatem stosownie do ww. przepisów szkoła powinna zebrać od rodziców wyłącznie deklaracje w przypadku woli uczestnictwa w zajęciach religii. Nie powinna natomiast oczekiwać składania deklaracji przez wszystkich rodziców o woli lub braku woli uczestnictwa w nauce religii. Ponadto na najbliższym spotkaniu kierownictwa MEN z kuratorami oświaty zostanie omówiona również kwestia zgodnego z przepisami prawa sposobu składania deklaracji w sprawie uczestnictwa uczniów w lekcjach religii i etyki. Jednocześnie informuję, że 17 stycznia br. Minister Edukacji podpisała rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. Rozporządzenie to wprowadza następujące rozwiązania: Ujednolicenie tygodniowego wymiaru godzin nauki religii i nauki etyki w publicznych szkołach, tj. oba zajęcia będą realizowane w wymiarze 1 godziny tygodniowo, Określenie zasady umieszczania lekcji religii i etyki bezpośrednio przed obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi ucznia lub bezpośrednio po tych zajęciach (z możliwością odstąpienia od tej zasady w tych oddziałach szkoły podstawowej, w których – na dzień 15 września roku szkolnego – wszyscy uczniowie uczęszczają na lekcję religii lub etyki). Stosowanie - w wypadku organizowania nauki religii poza szkołą (tj. w grupie międzyszkolnej lub pozaszkolnym punkcie katechetycznym) – tych samych zasad łączenia uczniów, które obowiązują w szkole, Stosowanie w wypadku organizowania zajęć etyki tych samych zasad jak w wypadku religii, Ograniczenie możliwości łączenia na lekcjach religii i etyki w grupy międzyklasowe uczniów klas I–III szkoły podstawowej wyłącznie do sytuacji, kiedy uczestnictwo w zajęciach religii lub etyki w danym oddziale klasowym zadeklaruje mniej niż siedmioro uczniów. Wprowadzone zasady, w szczególności dotyczące miejsca religii i etyki w tygodniowym rozkładzie zajęć, zapewnią zgodność praktyki szkolnej z zasadą neutralności światopoglądowej państwa oraz umożliwią organizację zajęć szkolnych z pełnym poszanowaniem praw rodziców i uczniów. Rozporządzenie wejdzie w życie od 1 września 2025 r. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu