do ministra spraw zagranicznych
w sprawie sytuacji Polaków mieszkających na Ukrainie
Zgłaszający: Krzysztof Tuduj, Karina Anna Bosak, Krzysztof Bosak, Michał Wawer, Witold Tumanowicz, Krzysztof Szymański
Data wpływu: 13-12-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w lutym 2025 r. miną trzy lata, odkąd trwa pełnoskalowy konflikt zbrojny między Ukrainą i Rosją, na skutek którego w wielu wymiarach cierpi ludność cywilna. Szczególną troską Rzeczypospolitej Polskiej powinni zostać objęci Polacy zamieszkujący teren państwa ukraińskiego.
Według różnych szacunków na Ukrainie pod koniec 2021 roku mieszkało około 145 tysięcy Polaków lub osób pochodzenia polskiego. Pod koniec 2021 r. Kartą Polaka legitymowało się 200 tysięcy osób – różnica wynika z tego, że część Kart Polaka była już nieaktualna, a część posiadaczy otrzymała obywatelstwo polskie, w tej liczbie około 150 tysięcy pochodziło właśnie z terenów państwa ukraińskiego.
Ponadto wielokrotnie w mediach pojawiały się informacje o interwencji władz węgierskich w sprawie obowiązku odbycia, przez zamieszkujących Zakarpacie Węgrów, służby w ukraińskich siłach zbrojnych. O podobnych działaniach polskich władz nie słychać, być może są słabo nagłośnione.
Nasuwa się pytanie, jak o swoich rodaków mieszkających na Ukrainie w czasie trwającego konfliktu zbrojnego zadbało państwo polskie i jakiego wsparcia zamierza udzielić.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania i wskazanie danych posiadanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych:
1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdza wskazane w treści interpelacji dane? Jeśli są nieścisłości, to proszę o wskazanie danych Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
2. Ilu obywateli Polski mieszka na Ukrainie, a ilu opuściło Ukrainę jako uchodźcy wojenni?
3. Ilu Polaków posiada podwójne obywatelstwo polskie i ukraińskie i ilu z nich zamieszkuje na terenie Ukrainy?
4. Ile osób pochodzenia polskiego mieszka obecnie na Ukrainie?
5. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych monitoruje sytuację humanitarną, w jakiej znajdują się Polacy mieszkający na Ukrainie?
6. Ilu Polaków i ile osób pochodzenia polskiego w latach 2022–2024 zostało powołanych do sił zbrojnych Ukrainy?
7. Ilu Polaków i ile osób pochodzenia polskiego w latach 2022–2024 zginęło lub zostało rannych w wyniku działań wojennych na Ukrainie, ilu żołnierzy i ilu cywilów?
8. Jakie działania w latach 2022–2024 podjęła Rzeczpospolita Polska w celu ochrony Polaków i osób posiadających Karty Polaka zamieszkałych na terenie Ukrainy przed negatywnymi skutkami wojny ukraińsko-rosyjskiej?
9. Jakie działania są planowane, aby wspierać Polaków mieszkających na Ukrainie?
10. Czy Panu Ministrowi znane są przypadki wzięcia do rosyjskiej niewoli Polaków? Jeśli tak, to jakie działania podjęło państwo polskie w celu udzielenia pomocy takim osobom?
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Tuduj
Poseł na Sejm RP
w sprawie sytuacji Polaków mieszkających na Ukrainie
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 07-02-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 6971 Pana Posła Krzysztofa Tuduja w sprawie sytuacji Polaków mieszkających na Ukrainie, uprzejmie informuję, co następuje.
Ostatni spis powszechny na Ukrainie był przeprowadzony 24 lata temu (w 2001 roku) – w jego trakcie narodowość polską zadeklarowało ponad 144 tysiące osób. Ze względu na brak adekwatnych danych statystycznych, duży upływ czasu oraz pogarszającą się sytuację bezpieczeństwa, której skutkiem w ciągu ostatnich lat jest narastająca dynamika migracyjna, szczególnie nasilona po rozpoczęciu w dniu 24.02.2022 r. pełnoskalowej agresji ze strony Federacji Rosyjskiej, precyzyjne ustalenie aktualnej liczby osób należących do mniejszości polskiej na Ukrainie nie jest niestety możliwe. Z danych zawartych w Centralnym Rejestrze Kart Polaka wynika, że w okresie od początku obowiązywania ustawy, tj. od 2008 r. do końca 2024 r., Kartę Polaka przyznano 118 414 obywatelom Ukrainy. Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie posiada narzędzi prawnych, a co za tym idzie możliwości technicznych, aby rejestrować pobyty polskich obywateli za granicą.
W administrowanym przez resort spraw zagranicznych systemie „Odyseusz”, służącym do dobrowolnego zgłaszania pobytów polskich obywateli za granicą, według danych na dzień 27.01.2025 r. pobyt na Ukrainie zgłosiło 108 obywateli polskich. W latach 2022-2024 i nieprzerwanie aż do chwili obecnej polskie placówki dyplomatyczne i konsularne na Ukrainie realizują ustawowe zobowiązania dotyczące udzielania pomocy i zapomóg finansowych oraz rzeczowych dla Polaków i osób polskiego pochodzenia, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, również tych posiadających Kartę Polaka. Działania te prowadzone są we współpracy z organizacjami polskimi, ale także z polskimi przedsiębiorcami, instytucjami administracji publicznej rządowej i samorządowej w Polsce oraz organizacjami pozarządowymi, które angażują się w przekazywanie pomocy humanitarnej. Placówki dyplomatyczno-konsularne systematycznie wspierają środowiska polonijne w zakresie nauczania języka polskiego, wydawania mediów polonijnych, organizacji różnorodnych wydarzeń kulturalno-edukacyjnych, wypoczynku dla dzieci i młodzieży itp. Często inicjują lub wspierają organizacyjnie przekazanie pomocy na rzecz członków poszczególnych organizacji, udzielają pomocy w ewakuacji do Polski oraz dystrybucji pomocy humanitarnej. Podejmują ponadto inne doraźne działania pomocowe, np. poprzez wsparcie montażu filtrów wody w domach starszych członków organizacji polonijnej w Krzywym Rogu (po wysadzeniu tamy w Kachowce). Placówki przyjmują również, zarówno w trybie obsługi bezpośredniej, jak i korespondencyjnie, wnioski o przyznanie, przedłużenie ważności, zmianę danych oraz wydanie duplikatów Karty Polaka; organizowane są także wyjazdowe dyżury konsularne w celu przyjęcia wniosków o przyznanie lub przedłużenie ważności Karty Polaka od osób starszych. Zakres merytoryczny pozostałych pytań skierowanych do Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w ramach interpelacji nr 6971 pozostaje poza kompetencjami MSZ.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu