Interpelacja w sprawie narastającego występowania wszawicy

Interpelacja w sprawie narastającego występowania wszawicy Interpelacja nr 6956 do ministra edukacji, ministra zdrowia w sprawie narastającego występowania wszawicy Zgłaszający: Krzysztof Szczucki Data wpływu: 12-12-2024 Szanowna Pani Minister, codzienne funkcjonowanie szkół oraz placówek oświatowych w 2024 r. naznaczone jest problemem potęgującego występowania wszawicy. Pismem z dnia 5 maja 2023 r., znak: ZPR.664.32.2023.AW, Ministerstwo Zdrowia przekazało do Głównego Inspektoratu Sanitarnego stanowisko w przedmiotowej sprawie, wskazując, że w przypadku podejrzenia występowania wszawicy wśród dzieci i młodzieży szkolnej pielęgniarka lub higienistka szkolna może przeprowadzić kontrolę wśród uczniów, których rodzice nie wyrazili sprzeciwu wobec objęcia ich dzieci profilaktyczną opieką zdrowotną, zgodnie z ustawą z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami. Działanie to mieści się w obszarze profilaktycznej opieki zdrowotnej sprawowanej przez pielęgniarkę lub higienistkę szkolną i ma na celu wykrycie choroby, podjęcie leczenia, a także zapobieganie jej nawracaniu i rozprzestrzenianiu się na inne osoby. Mając powyższe na względzie, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy ministerstwo w porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej przygotowało wzór urzędowy pisemnej zgody rodzica/opiekuna prawnego na objęcie ich dzieci profilaktyczną opieką zdrowotną? Jaki jest zakres przedmiotowy zgody rodzica/opiekuna prawnego na objęcie ich dzieci profilaktyczną opieką zdrowotną? Czy pod terminem „profilaktyczna opieka zdrowotna” mieszczą się działania zmierzające do zwiększenia odporności zbiorowiskowej polegające np. na wykonywaniu szczepień ochronnych? Czy ministerstwa planują powzięcie działań polegających na zakupie i dostarczeniu do szkół i placówek oświatowych środków ochronnych przed wszawicą, świerzbem lub liszajem?

Odpowiedź na interpelację w sprawie narastającego występowania wszawicy Odpowiedź na interpelację nr 6956 w sprawie narastającego występowania wszawicy Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz Warszawa, 08-05-2026 Szanowny Panie Pośle, system oświaty zapewnia w szczególności wychowanie rozumiane jako wspieranie dziecka w rozwoju ku pełnej dojrzałości w sferze fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej, wzmacniane i uzupełniane przez działania z zakresu profilaktyki problemów dzieci i młodzieży [1] . Edukacja zdrowotna odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu postaw i zachowań sprzyjających zdrowiu, w tym umożliwia systematyczne przekazywanie wiedzy na temat profilaktyki chorób, higieny osobistej oraz odpowiedzialności za zdrowie własne i innych. Jej celem jest nie tylko informowanie, ale także rozwijanie umiejętności podejmowania świadomych decyzji zdrowotnych oraz budowanie trwałych nawyków prozdrowotnych. Wprowadzenie przedmiotu edukacji zdrowotnej do programu nauczania sprzyja wyrównywaniu poziomu wiedzy wśród dzieci i młodzieży, co ma szczególne znaczenie w kontekście chorób łatwo szerzących się w środowiskach zbiorowych, takich jak szkoły czy przedszkola. Jednym z istotnych komponentów przedmiotu edukacja zdrowotna jest zagadnienie higieny osobistej, w tym profilaktyki wszawicy. Wszawica, mimo że nie jest chorobą groźną dla życia, stanowi istotny problem zdrowia publicznego, szczególnie wśród dzieci w wieku szkolnym. W ramach zajęć uczniowie i uczennice powinni zdobywać wiedzę na temat m.in. sposobów przenoszenia się wszawicy (bezpośredni kontakt, wspólne używanie przedmiotów osobistych), zasad higieny osobistej, takich jak regularne mycie i kontrola włosów, konieczności unikania współdzielenia szczotek, czapek czy gumek do włosów, znaczenia szybkiej reakcji w przypadku wykrycia problemu. Edukacja w tym zakresie powinna również przeciwdziałać stygmatyzacji osób dotkniętych problemem, podkreślając, że wszawica może wystąpić niezależnie od poziomu higieny czy statusu społecznego. Należy zaznaczyć, że jednym z elementów szeroko pojętej profilaktyki jest sprawowana przez pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną [2] profilaktyczna opieka zdrowotna nad uczniami w szkole. Rodzice na pierwszym zebraniu rodziców oraz pełnoletni uczniowie na pierwszych zajęciach z wychowawcą w roku szkolnym uzyskują informację o zakresie opieki zdrowotnej oraz o prawie do wyrażenia sprzeciwu złożonego w formie pisemnej do świadczeniodawcy realizującego opiekę. Zakres świadczeń jest szczegółowo wskazany w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Profilaktyczna opieka zdrowotna nad uczniami jest sprawowana w przypadku braku sprzeciwu rodziców albo pełnoletnich uczniów . Sprawowanie opieki nad uczniami przewlekle chorymi lub niepełnosprawnymi, wymaga pisemnej zgody rodziców albo pełnoletnich uczniów. Zgodę wyraża się przed objęciem ucznia opieką. Dyrektor szkoły, mając na uwadze dobro uczniów i uczennic oraz zaspokajanie potrzeb wszystkich rodziców w zakresie opieki nad powierzonymi dziećmi, powinien systematycznie podejmować rozmowy z rodzicami i wyjaśniać wszelkie wątpliwości dotyczące sprawowanej opieki nad dziećmi i uczniami w przedszkolu lub szkole. Natomiast zasady współpracy dyrektora szkoły oraz nauczyciela z pielęgniarką lub higienistką szkolną, dotyczą wspólnych działań w zakresie edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia, z uwzględnieniem potrzeb zdrowotnych oraz rozpoznanych czynników ryzyka dla zdrowia uczniów danej szkoły [3] . Zatem pielęgniarka powinna udzielać, m.in. wsparcia w celu zwiększenia odporności zbiorowiskowej poprzez wykonywanie szczepień ochronnych dzieciom i młodzieży. Obowiązkiem dyrektora szkoły jest zapewnienie dziecku bezpiecznych warunków pobytu, z uwzględnieniem opieki nad nimi oraz stworzenie warunków harmonijnego rozwoju psychofizycznego poprzez aktywne działania prozdrowotne [4] . Zgodnie z przepisami ustawy Prawo oświatowe, w celu zapewnienia dziecku podczas pobytu w szkole odpowiedniej opieki, odżywiania oraz metod opiekuńczo-wychowawczych rodzic dziecka przekazuje dyrektorowi placówki, uznane przez niego za istotne dane o stanie zdrowia, stosowanej diecie i rozwoju psychofizycznym dziecka [5] . Dotyczy to w szczególności przekazania przez rodziców informacji od lekarza sprawującego opiekę nad uczniem o objawach oraz sposobie postępowania w sytuacji wystąpienia zaburzeń stanu zdrowia. W kompetencji rodziców jest wykonywanie władzy rodzicielskiej i sprawowanie pieczy nad dzieckiem. Dziecko, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy [6] pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Sprawowanie władzy rodzicielskiej wiąże się również z odpowiedzialnością rodziców za opiekę zdrowotną nad dzieckiem. Wszawica jest zaliczana do grupy inwazji pasożytami zewnętrznymi i nie znajduje się w wykazie chorób zakaźnych, objętych zakresem działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Działania profilaktyczne w szkołach i placówkach muszą być realizowane w sposób systematyczny i skoordynowany. Niezbędna jest współpraca pomiędzy rodzicami, dyrekcją szkoły oraz nauczycielami. W przypadku stwierdzenia wszawicy w szkole dyrektor placówki zarządza kontrolę (wykonywaną przez osobę upoważnioną) czystości skóry głowy wszystkich dzieci w grupie, których rodzice wyrazili zgodę na profilaktyczną opiekę zdrowotną oraz wszystkich pracowników placówki z zachowaniem zasady intymności (kontrola indywidualna w wydzielonym pomieszczeniu). Wyznaczony przez dyrektora pracownik zawiadamia rodziców dzieci, u których stwierdzono wszawicę, o konieczności podjęcia niezwłocznie zabiegów higienicznych skóry głowy. W razie potrzeby instruuje rodziców o sposobie działań, informuje o konieczności poddania się kuracji wszystkich domowników i monitoruje skuteczność działań, jednocześnie informuje dyrektora placówki o wynikach kontroli i skali zjawiska. Warto dodać, że dyrektor może rozpoznać wszawicę, ale nie postawi diagnozy dotyczącej chorób skóry (świerzb, liszaj), zatem centralny zakup do szkół preparatów lub leków na te choroby jest nieuzasadniony. Jeżeli rodzice zgłoszą trudności w przeprowadzeniu kuracji (np. brak środków na zakup preparatu) dyrektor placówki we współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej powinni udzielić rodzicom lub opiekunom prawnym niezbędnej pomocy. Dyrektor ma możliwość edukować rodziców i dzieci o profilaktyce chorób nie tylko dla dobra instytucji jaką jest szkoła/przedszkole, ale przede wszystkim dla indywidualnego dobra dziecka. Jednocześnie należy zauważyć, że przyprowadzanie dzieci z wszawicą do szkoły naraża pozostałe dzieci także na zachorowanie. Odpowiedzialny rodzic powinien rozważyć czy stan chorobowy własnego dziecka nie naraża na pogorszenie zdrowia zarówno jego samego, jak i pozostałych dzieci. Szkoła powinna upowszechniać informacje o prawach i obowiązkach rodziców oraz swoją działalnością wpływać na profilaktykę chorób. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz Podsekretarz Stanu [1] Art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 1043, z późn. zm.) [2] zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami uczniowie w szkole są objęci profilaktyczną opieką zdrowotną (Dz. U. z 2019 r. poz. 1078). [3] art. 18 ustawy o opiece zdrowotnej nad uczniami uczniowie w szkole (Dz. U. z 2019 poz. 1078). [4] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz.1043 z późn. zm.). [5] Art. 155 ustawy Prawo oświatowe. [6] Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236.)