Interpelacja w sprawie odpowiedzi Polski na wyrok Międzynarodowego Trybunału Karnego i nakaz aresztowania Benjamina Netanjahu, Joawa Galanta oraz Mohammeda Diaba Ibrahima Al-Masriego

Interpelacja w sprawie odpowiedzi Polski na wyrok Międzynarodowego Trybunału Karnego i nakaz aresztowania Benjamina Netanjahu, Joawa Galanta oraz Mohammeda Diaba Ibrahima Al-Masriego Interpelacja nr 6746 do ministra spraw zagranicznych, ministra sprawiedliwości w sprawie odpowiedzi Polski na wyrok Międzynarodowego Trybunału Karnego i nakaz aresztowania Benjamina Netanjahu, Joawa Galanta oraz Mohammeda Diaba Ibrahima Al-Masriego Zgłaszający: Maciej Konieczny, Marcelina Zawisza, Adrian Zandberg, Marta Stożek, Paulina Matysiak Data wpływu: 29-11-2024 Szanowny Panie Ministrze, w dniu 21 listopada 2024 roku Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania trzech osób: premiera Izraela Benjamina Netanjahu, byłego ministra obrony Joawa Galanta oraz dowódcy Hamasu Mohammeda Diaba Ibrahima Al-Masriego. Nakazy aresztowania Benjamina Netanjahu oraz Joawa Galanta zostały wydane pod zarzutem zbrodni wojennych polegających na głodzeniu jako metodzie prowadzenia wojny i umyślnego kierowania ataków na ludność cywilną oraz zarzutem zbrodni przeciwko ludzkości, polegających na zabójstwach, prześladowaniach i innych nieludzkich czynach. Nakaz aresztowania Mohammeda Diaba Ibrahima Al-Masriego został wydany pod zarzutem popełnienia od 7 października 2023 r. zbrodni przeciwko ludzkości polegających na zabójstwach, torturach, gwałtach i innych formach przemocy seksualnej oraz zbrodni wojennych polegających na zabójstwach, umyślnie kierowanych atakach na ludność cywilną, braniu zakładników, gwałtach i innych formach przemocy seksualnej, okrutnym traktowaniu i naruszaniu godności osobistej. Powyższe zarzuty obejmują okres od 8 października 2023 roku do 20 maja 2024 roku, czyli dnia, w którym prokurator złożył wnioski o wydanie nakazów aresztowania. Międzynarodowy Trybunał Karny jest niezależnym międzynarodowym organem sądowniczym. Został on powołany dla osądzania osób odpowiedzialnych za zbrodnie międzynarodowe. Wartości, jakie przyświecały jego powstaniu, to powszechne szanowanie praw człowieka i fundamentalnych wolności. Do fundamentalnych wartości Narodów Zjednoczonych należą walka z bezkarnością i dążenie do przywrócenia pokoju, sprawiedliwości i poszanowania praw człowieka na terenach ogarniętych konfliktami. Rzeczpospolita Polska jest aktywnym członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych, których filarami są prawa człowieka, pokój i bezpieczeństwo, a także rozwój. Milczenie Polski w tym kontekście jest bardzo wymowne i kontrastuje z naszym zaangażowaniem w pracę MTK w kontekście Ukrainy. Tym samym przykładamy się do delegitymizacji trybunału, w którego pracę i działania bardzo dużo zainwestowaliśmy jako Polska. Obowiązkiem Rzeczypospolitej Polskiej jest przestrzeganie prawa międzynarodowego oraz zaakceptowanie wyroku Międzynarodowego Trybunału Karnego i aresztowanie Benjamina Netanjahu, Joawa Galanta oraz Mohammeda Diaba Ibrahima Al-Masriego, jeśli znajdą się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto decyzja izby przedsądowej MTK potwierdza istnienie poważnego ryzyka popełniania zbrodni wojennych przez Izrael w Strefie Gazy. Traktat o Handlu Bronią (ATT) i Kodeks postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni wymagają, żeby zawiesić eksport broni do kraju, w którym istnieje poważne ryzyko łamania praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: Czy Rzeczpospolita Polska akceptuje niezależną decyzję Międzynarodowego Trybunału Karnego? Czy w związku z naszymi zobowiązaniami wynikającymi m.in. z Konwencji o Zapobieganiu i Karaniu Zbrodni Ludobójstwa oraz Traktatu o Handlu Bronią, Rzeczpospolita Polska zawiesi sprzedaż broni i innych towarów i technologii o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego bezpośrednio i pośrednio do Izraela? Czy Rzeczpospolita Polska będzie przestrzegać prawa międzynarodowego i wykona nakazy aresztowania zasądzone przez Międzynarodowy Trybunał Karny, jeśli zajdą zobowiązujące do tego okoliczności? Czy Polska wejdzie we współpracę z MTK w związku z tym, że wśród ofiar izraelskich ataków są polscy obywatele, m.in. Damian Soból? Czy Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje działania w celu skontaktowania się i wsparcia innych polskich obywateli pokrzywdzonych izraelskimi zbrodniami? Jakie konsekwencje spotkają polskich obywateli służących w izraelskiej armii, która wedle MTK, MTS-u oraz licznych agencji ONZ i niezależnych organizacji praw człowieka popełnia w Strefie Gazy, a także na Zachodnim Brzegu zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości? Czy w związku z kolejnym już potwierdzeniem prawdopodobieństwa zbrodni wojennych popełnianych w Gazie Polska wprowadzi system weryfikacji obywateli Izraela przyjeżdżających do Polski pod kątem ich służby wojskowej w Strefie Gazy? Czy Rosjanie przyjeżdżający do Polski są weryfikowani i czy ten sam mechanizm może zostać zastosowany względem Izraelczyków? Czy jeśli Benjamin Netanjahu, Joaw Galant lub/oraz Mohammed Diab Ibrahim Al-Masri znajdą się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to dojdzie do ich aresztowania? Jakie dokładnie działania zostaną podjęte w przypadku pojawienia się Benjamina Netanjahu, Joawa Galanta lub/oraz Mohammeda Diaba Ibrahim Al-Masriego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej? Jakie działania zostaną podjęte w przypadku uzasadnionego podejrzenia znalezienia się Benjamina Netanjahu, Joawa Galanta lub/oraz Mohammeda Diaba Ibrahim Al-Masriego w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej? Czy Polska zobowiązuje się stosować do wymogu unikania kontaktu z osobami, na które MTK wydał nakazy aresztowania, zgodnie z wytycznymi Biura Prawnego ONZ? Jeżeli tak, to jakie działania w tym zakresie zostaną podjęte? Jakie inne konsekwencje wynikają z decyzji o wydaniu nakazów aresztowania? Z poważaniem

Odpowiedź na interpelację w sprawie odpowiedzi Polski na wyrok Międzynarodowego Trybunału Karnego i nakaz aresztowania Benjamina Netanjahu, Joawa Galanta oraz Mohammeda Diaba Ibrahima Al-Masriego Odpowiedź na interpelację nr 6746 w sprawie odpowiedzi Polski na wyrok Międzynarodowego Trybunału Karnego i nakaz aresztowania Benjamina Netanjahu, Joawa Galanta oraz Mohammeda Diaba Ibrahima Al-Masriego Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 21-01-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 6746 Pana Posła Macieja Koniecznego i in. w sprawie odpowiedzi Polski na wyrok Międzynarodowego Trybunalu Karnego i nakazów aresztowania Benjamina Netanjahu, Yoava Gallanta i Mohammeda Deifa, uprzejmie informuję, co następuje. Polska konsekwentnie opowiada się za oparciem stosunków międzynarodowych na prawie międzynarodowym wskazując przy tym na ważną rolę sądów i trybunałów międzynarodowych w tym systemie. Polska podkreśla zwłaszcza istotne znaczenie Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) jako jednego z najważniejszych elementów międzynarodowego systemu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Polska, od momentu powołania Trybunału, udziela mu wszechstronnego wsparcia, które zintensyfikowało się w ostatnim okresie, w związku ze śledztwem Prokuratora MTK w Ukrainie. 21 listopada 2024 r. Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu i byłego ministra obrony Yoava Gallanta, a także dowódcy wojskowego Hamasu Mohammeda Deifa w odpowiedzi na wniosek Prokuratora MTK z 20 maja 2024 r. W przypadku premiera Netanjahu i byłego ministra obrony Gallanta Izba Przygotowawcza MTK znalazła rozsądne podstawy, by sądzić, że każdy z nich ponosi odpowiedzialność karną jako współsprawcy za popełnienie czynów wspólnie z innymi za zbrodnię wojenną zamierzonego głodzenia osób cywilnych oraz zbrodnie przeciwko ludzkości polegające na morderstwach, prześladowaniach i innych nieludzkich czynach w okresie przynajmniej od 8.10.2023 r. do 20.5.2024 r. Dodatkowo Izba Przygotowawcza stwierdziła istnienie rozsądnych podstaw, aby uznać, że premier Netanjahu i były minister obrony Gallant ponoszą odpowiedzialność karną jako przełożeni za zbrodnię wojenną polegającą na zamierzonym kierowaniu ataków przeciwko ludności cywilnej. Natomiast Izba Przygotowawcza MTK nie uznała istnienia rozsądnych podstaw dla stwierdzenia odpowiedzialności karnej premiera Netanjahu i byłego ministra obrony Gallanta w zakresie eksterminacji jako zbrodni przeciwko ludzkości. W odniesieniu do Mohammeda Deifa Izba Przygotowawcza MTK stwierdziła, że są rozsądne podstawy, by sądzić, że Deif był odpowiedzialny za zbrodnie przeciwko ludzkości polegające na morderstwach, eksterminacji, torturach oraz gwałtach i innych formach przemocy seksualnej, a także zbrodnie wojenne polegające na morderstwach, okrutnym traktowaniu, torturach, braniu zakładników, naruszaniu godności osobistej oraz gwałtach i innych formach przemocy seksualnej. Izba Przygotowawcza Trybunału stwierdziła również, że istnieją rozsądne podstawy, by sądzić, że zbrodnie przeciwko ludzkości były częścią szeroko zakrojonego i systematycznego ataku skierowanego przez Hamas i inne grupy zbrojne przeciwko ludności cywilnej Izraela. Polska - podobnie jak pozostałe 124 Państwa-Strony - jest zobowiązana do współpracy z MTK przy wykonywaniu wydanych przez niego nakazów aresztowania, co oznacza obowiązek dostarczenia osoby objętej nakazem aresztowania do Trybunału, jeżeli znajdzie się ona na terytorium Państwa-Strony. Polska niezmiennie opowiada się za pokojem i stabilnością na Bliskim Wschodzie. Polska aktywnie uczestniczy w międzynarodowych dyskusjach i inicjatywach, zwłaszcza tych podejmowanych przez Unię Europejską i partnerów regionalnych, wspierając wysiłki na rzecz przywrócenia spokoju w regionie. Polska uznaje promowanie poszanowania prawa międzynarodowego za jeden z priorytetów swojej polityki zagranicznej. W związku z tym Polska stoi na stanowisku, że każde państwo posiada prawo do samoobrony w odpowiedzi na zbrojne ataki przeprowadzane na jego terytorium, ale jednocześnie uważa, że wszelkie działania militarne, które są podejmowane w celu realizacji tego prawa, powinny być zgodne z międzynarodowym prawem humanitarnym oraz międzynarodowym prawem praw człowieka. Opiniując otrzymywane wnioski o wydanie zezwoleń na wywóz towarów o znaczeniu strategicznym, które rozpatruje Ministerstwo Rozwoju i Technologii zgodnie z posiadaną kompetencją, Ministerstwo Spraw Zagranicznych każdorazowo kieruje się kryteriami oceny określonymi w art. 15 i 16 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz art. 2 Wspólnego Stanowiska Rady 2008/944/WPZiB z dnia 8 grudnia 2008 r. określającego wspólne zasady kontroli wywozu technologii wojskowych i sprzętu wojskowego. Obejmują one przede wszystkim przestrzeganie norm międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych i praw człowieka, w tym zwłaszcza mając na uwadze przypadki wskazujące na wyraźne ryzyko użycia przez państwo odbiorcę wywożonej technologii wojskowej lub sprzętu wojskowego do działań stanowiących poważne pogwałcenia międzynarodowego prawa humanitarnego, a także mając na uwadze orzecznictwo Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w tym zakresie. W każdej rozpatrywanej sprawie, w której występuje wyraźne i wiarygodne ryzyko zaistnienia takich okoliczności, Ministerstwo Spraw Zagranicznych wskazuje na te ważne elementy w swoich opiniach przesyłanych ministrowi właściwemu do spraw gospodarki pełniącemu funkcję krajowego organu kontroli obrotu. Zasada ta znajduje także swoje odzwierciedlenie w odniesieniu do wniosków wywozowych obejmujących swym zakresem geograficznym państwa Bliskiego Wschodu. Należy również mieć na uwadze, że obecnie nie zostały nałożone na Izrael sankcje Rady Bezpieczeństwa Organizacji Nardów Zjednoczonych ani środki ograniczające Rady Unii Europejskiej w zakresie dostaw towarów o znaczeniu strategicznym. Nie zapadła także decyzja o generalnym wstrzymaniu wywozu towarów o znaczeniu strategicznym do tego państwa. Niezależnie od powyższego Ministerstwo Spraw Zagranicznych ze szczególną uwagą obserwuje rozwój sytuacji w Strefie Gazy w kontekście zapewnienia ochrony ludności cywilnej niezaangażowanej bezpośrednio w walki. Ponadto pragnę przekazać, że w przeciągu ostatniego roku nie wydano żadnej zgody na wywóz sprzętu śmiercionośnego do tego państwa. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu