Interpelacja w sprawie przewlekłości postępowań w sprawie nadania tytułu profesora oraz stopnia doktora habilitowanego

Interpelacja w sprawie przewlekłości postępowań w sprawie nadania tytułu profesora oraz stopnia doktora habilitowanego Interpelacja nr 6743 do ministra nauki w sprawie przewlekłości postępowań w sprawie nadania tytułu profesora oraz stopnia doktora habilitowanego Zgłaszający: Wanda Nowicka Data wpływu: 29-11-2024 Szanowny Panie Ministrze! Na mocy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce powołano Radę Doskonałości Naukowej – organ, którego zadaniem jest działanie na rzecz rozwoju kadry naukowej. Określenie „doskonałość” w naturalny sposób zobowiązuje osoby zasiadające w gremium używającym tej nazwy, do reprezentowania najlepszych standardów nie tylko w zakresie osobistych osiągnięć naukowych, ale też kwestii etycznych i transparentności proceduralnej przy procesach awansów akademickich. Zgodnie z artykułem 228 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.) Rada Doskonałości Naukowej w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2 w drodze decyzji administracyjnej 1) występuje do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora albo 2) odmawia wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora. Od decyzji, o której mowa w ust. 5 pkt 2, przysługuje, w terminie 3 miesięcy od dnia jej doręczenia, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 7. RDN rozpatruje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 6 miesięcy od dnia jego doręczenia. Tymczasem jak wynika z informacji zamieszczonych na stronie https://radon.nauka.gov.pl obecnie (do lipca 2024 r.) mamy aż 642 niezakończone postępowania o nadanie tytułu, wszczętych od 2019 do 2023 r. w tym: - 16 postępowań z roku 2019, - 56 postępowań z roku 2020, - 38 postępowań z roku 2021, - 58 postępowań z roku 2022, - 474 postępowania z roku 2023. Sytuacja wygląda również niepokojąco w przypadku postępowań o nadanie stopnia doktora habilitowanego. Od 2020 do 2023 r. na stronie znajdują się 394 niezakończone postępowania o nadanie stopnia, w tym: - 6 postępowań z roku 2020, - 8 postępowań z roku 2021, - 11 postępowań z roku 2022, - 369 postępowań z roku 2023. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na poniższe pytania: Czym jest spowodowana powyżej wskazana przewlekłość postępowań? Jakie środki zaradcze zamierza wdrożyć ministerstwo, aby uniknąć przewlekłości postępowań w sprawie nadania tytułu profesora oraz stopnia doktora habilitowanego? Czy nie należałoby rozważyć powrotu do wcześniejszych rozwiązań legislacyjnych, a co za tym idzie, zmniejszyć liczbę opinii recenzentów sporządzanych w powyższych postępowaniach do 3 recenzji w postępowaniu o nadanie stopnia doktora habilitowanego oraz 4 recenzji w postępowaniu o nadanie tytułu profesora? Warto w tym miejscu dodać, że w przypadku dyscyplin niszowych istnieje problem z pozyskaniem recenzentów. Z poważaniem Wanda Nowicka

Odpowiedź na interpelację w sprawie przewlekłości postępowań w sprawie nadania tytułu profesora oraz stopnia doktora habilitowanego Odpowiedź na interpelację nr 6743 w sprawie przewlekłości postępowań w sprawie nadania tytułu profesora oraz stopnia doktora habilitowanego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maciej Gdula Warszawa, 23-12-2024 Szanowna Pani Poseł, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji i wyjaśnień: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), zwanej dalej „ustawą” podmiotem odpowiedzialnym za postępowania awansowe w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego jest podmiot habilitujący wraz z Radą Doskonałości Naukowej, zwanej dalej „RDN”, natomiast w przypadku tytułu profesora jest to wyłącznie RDN. RDN pełni funkcję centralnego organu administracji rządowej w zakresie nadzoru nad prawidłowością postępowań awansowych, co wynika wprost z przepisów ustawy (art. 232.) Tym samym, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zgodnie z właściwością, przekazało treść niniejszej interpelacji poselskiej do RDN, z prośbą o przygotowanie stanowiska wobec zapytania Pani Poseł. Poniżej przedstawiam najważniejsze informacje przekazane przez Przewodniczącego RDN Pana profesora Bronisława Sitka: W nawiązaniu do pisma z dnia 5 grudnia 2024 r. (…), Rada Doskonałości Naukowej uprzejmie informuje oraz wskazuje, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wprowadzanie danych do Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, które to dane przytoczone zostały w przedmiotowej interpelacji, odbywa się na podstawie art. 348 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571). Zgodnie z tym przepisem dane, o których mowa w ust. 1 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 353, wprowadzają do Systemu POL-on: rektorzy, rektorzy uczelni prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe, dyrektorzy instytutów PAN, dyrektorzy instytutów badawczych, dyrektorzy instytutów międzynarodowych - w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1 i 2; przewodniczący RDN - w zakresie określonym w ust. 1 pkt 3. Tym samym Rada Doskonałości Naukowej odpowiedzialna jest za wprowadzenie do „Bazy dokumentów w postępowaniach awansowych”, która została utworzona w ramach Systemu POL-on, w odniesieniu do osób ubiegających się o nadanie tytułu profesora następujących danych: imion i nazwiska; numeru PESEL, a w przypadku jego braku – numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz nazwę państwa, które go wydało; wniosku o nadanie tytułu profesora i daty jego złożenia; imion i nazwisk recenzentów, ich numerów PESEL, w przypadku jego braku – numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz nazwę państwa, które go wydało, oraz miejsce zatrudnienia; opinii recenzentów w zakresie spełniania wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 i 2, i daty ich opracowania; informacji o nadaniu lub pozbawieniu tytułu profesora. Jednocześnie należy podkreślić, że – stosownie do § 14 rozporządzenia Ministra Nauki z dnia 12 września 2024 r. w sprawie danych przetwarzanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on (Dz. U. z 2024 r. poz. 1403) – przewodniczący Rady Doskonałości Naukowej wprowadza do bazy dokumentów w postępowaniach awansowych dane osób ubiegających się o tytuł profesora w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania. Danych zamieszczonych w bazie dokumentów w postępowaniach awansowych nie oznacza się jako archiwalne i nie usuwa się. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że Rada Doskonałości Naukowej dokonuje wprowadzenia i aktualizacji danych w „Bazie dokumentów w postępowaniach awansowych” każdorazowo za zachowaniem wskazanych terminów, wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Jednocześnie w ocenie tego organu przedmiotowa baza danych nie stanowi adekwatnego źródła informacji, które dawałoby podstawy do uznania, że postępowania w sprawie nadania tytułu profesora prowadzone są w sposób przewlekły, w szczególności w takim zakresie, jaki został wskazany w interpelacji, o której mowa na wstępnie. Brak przedmiotowej adekwatności wynika z następujących okoliczności: Przedstawione wnioski o przewlekłości prowadzenia postępowań w sprawie nadania tytułu profesora opierają się na widocznych w „Bazie dokumentów w postępowaniach awansowych” rekordach, które nie mają statusu „zakończonych”, przez co należy rozumieć brak wprowadzenia informacji o nadaniu tytułu profesora. Należy jednak mieć na uwadze, że zgodnie z art. 178 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce tytuł profesora nadaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zmiana statusu danego rekordu może nastąpić po uzyskaniu przez Radę Doskonałości Naukowej postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadaniu danej osobie tytułu profesora. Organ ten nie odpowiada za termin rozpatrzenia wniosków o nadanie tytułu profesora, o których mowa w art. 230 ust. 1 przytoczonej ustawy, jak i wydania w tym zakresie aktów urzędowych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej; Obowiązujące przepisy regulujące materię wprowadzania danych do „Bazy dokumentów w postępowaniach awansowych” nie przewidują sytuacji, w których postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora może być prowadzone dłużej, niż mogłoby to wynikać z terminów określonych w art. 228 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, a które wynikają z innych obowiązujących przepisów prawa, jak np. zawieszenie postępowania, rozpatrywanie wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozpatrywanie wniosków procesowych dotyczących wyłączenia recenzenta od udziału w postępowaniu, jak i nierzadkie bezpośrednie rezygnacje z powierzonej funkcji recenzentów, czy też postępowania sądowoadministracyjne, które statystycznie trwają latami. Wskazane okoliczności, które są naturalnymi dla postępowań administracyjnych, a które nie są uwidaczniane we wspomnianej bazie danych, powodują, że określone rekordy dotyczące postępowań osób ubiegających się o nadanie tytułu profesora będą miały przez potencjalnie długi czas status „w toku”. Ponadto wskazania wymaga, że „przewlekłość postępowania”, na którą wskazuje się w interpelacji nr 6743 Pani Poseł Wandy Nowickiej ma swoją legalną definicję zawartą w art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572). Zgodnie z tym przepisem przewlekłością jest taki stan rzeczy, w którym postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. We właściwym znaczeniu załatwienie sprawy oznacza rozstrzygnięcie sprawy w drodze wydania decyzji administracyjnej. W konsekwencji dokonanie wyłącznie analizy informacji wynikającej z „Bazy dokumentów w postępowaniach awansowych” nie uprawnia to postawienia wniosku, że postępowania w sprawie nadania tytułu profesora są prowadzone w sposób przewlekły. Analiza działalności Rady Doskonałości Naukowej, która jest organem kolegialnym działającym w trybie sesyjnym, a który to organ musi stosować liczne przepisy prawa procesowego właściwsze dla organów nowokrytycznych, może wręcz prowadzić do wniosków odmiennych, tj. takich, że sprawy te prowadzone są z należytą merytoryczną starannością i rozstrzygane są bez zbędnej zwłoki, przy jednoczesnej należytej ich analizie, która to wyczerpująca i pogłębiona analiza wymagana jest z uwagi na nierzadki wysoki stopień ich skomplikowania. Tym samym, niezależnie od tego, że wydanie decyzji o wystąpieniu z wnioskiem do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie tytułu profesora albo o odmowie takiego wystąpienia jest rozstrzygnięciem wysokiej wagi, w tym w ramach szeroko rozumianego życia społecznego, nieporównywalnym z typowymi sprawami administracyjnymi, to postępowania w sprawie nadania tytułu profesora nie są prowadzone dłużej niż jest to niezbędne dla ich załatwienia. Jednocześnie Rada Doskonałości Naukowej zwraca uwagę, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego – które także zostały poruszone w interpelacji, o której mowa na wstępie – prowadzone są przez podmioty habilitujące. Tym samym organ ten nie odpowiada bezpośrednio za czas ich prowadzenia. Wskazać jednak należy, że przedstawione okoliczności, które odnosiły się do postępowania w sprawie nadania tytułu profesora, znajdują także odpowiednie zastosowanie w sprawach dotyczących nadania stopnia doktora habilitowanego. Rada Doskonałości Naukowej, jako organ wyższego stopnia nad podmiotami habilitującymi, w zakresie przewlekłości prowadzonych postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego dysponuje określonymi w obowiązujących przepisach prawa kompetencjami kontrolnymi i nadzorującymi. Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, stosownie do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 178 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ma prawo wnieść do Rady Doskonałości Naukowej ponaglenie na bezczynność organu prowadzącego sprawę lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Rada Doskonałości Naukowej, w wyniku rozpatrzenia wniesionego ponaglenia, wydaje postanowienie, w którym: wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Tym samym Rada Doskonałości Naukowej, korzystając z ustawowo przyznanych kompetencji, każdorazowo reaguje i działa tam, gdzie osoba ubiegająca się o awans naukowy domaga się ochrony prawnej przewidzianej przepisami prawa. Uprzejmie proszę przyjąć powyższe wyjaśnienia RDN. Informuję także, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie planuje w najbliższym czasie zmian legislacyjnych związanych z procedurą awansową ws. nadania stopnia doktora habilitowanego i ws. nadania tytułu profesora. Ministerstwo jest jednak otwarte na dyskusję z całym środowiskiem akademickim w tej sprawie. Przede wszystkim natomiast należy podkreślić, że obowiązujące terminy i ustalenia co do liczby recenzentów biorących udział w postępowaniu, są wynikiem chęci zapewnienia jak najbardziej wiarygodnej i rzetelnej weryfikacji wymagań na wskazany wyżej stopień czy tytuł, które stanowią istotny etap kariery naukowej oraz są elementem struktury i funkcjonowania szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce. Habilitacja stanowi m.in. warunek niezbędny do pełnienia funkcji: recenzenta w postępowaniach awansowych, promotora w postępowaniu doktorskim, członka komisji habilitacyjnej, członka RDN. Osoby z tytułem profesora mogą natomiast pełnić role recenzenta także w postępowaniu awansowym na tytuł profesora. Procedury te powinny pozostać jako zewnętrzne możliwości awansu. Należy bowiem podkreślić, że w procedurze habilitacyjnej uczestniczy RDN, wyznaczając większość składu komisji habilitacyjnej (tj. 4 spośród 7 członków komisji, w tym przewodniczącego komisji). Trzech recenzentów (spośród czterech) jest wyznaczanych w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego przez RDN w drodze losowania spośród kandydatów stanowiących co najmniej ich trzykrotność. Powyższe rozwiązania systemowe mają zapewnić możliwie najwyższy poziom bezstronności. W zakresie postępowań ws. nadania tytułu profesora natomiast 5 recenzentów wyznaczanych jest jako zewnętrzni recenzenci – przez RDN. Sugestia Pani Poseł będzie wzięta pod uwagę podczas kompleksowej nowelizacji ustawy. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Nauki Maciej Gdula Podsekretarz Stanu