Interpelacja w sprawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów i uczennic z ADHD

Interpelacja w sprawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów i uczennic z ADHD Interpelacja nr 6663 do ministra edukacji w sprawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów i uczennic z ADHD Zgłaszający: Marcelina Zawisza Data wpływu: 27-11-2024 Szanowna Pani Ministro! Uczniowie z diagnozą zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi - ADHD nie są traktowani przez system edukacji jako osoby neuroatypowe. ADHD nie figuruje na liście schorzeń, które są przesłanką do objęcia kształceniem specjalnym wyszczególnionych w art. 1 pkt 1) rozporządzenia MEN w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Poradnie psychologiczno-pedagogiczne zatem badając dzieci regularnie orzekają, że nie są to dzieci z potrzebą kształcenia specjalnego. Nie przysługuje im zatem jedna z podstawowych form wsparcia, jaką jest przydzielenie nauczyciela wspomagającego. A eksperci i rodzice wskazują, że w przypadku uczniów z ADHD, pomoc nauczyciela wspomagającego, może być nieocenioną pomocą i diametralną zmianą sytuacji takich uczniów. ADHD rozpoznajemy bowiem u dzieci, które mają problemy ze skupieniem uwagi na lekcji, stosowaniem się do instrukcji i poleceń, skupieniem się na jednej czynności i ukończeniem zleconych zadań, odrabianiem lekcji i czytaniem zadanych tekstów, przygotowaniem przyborów, czy zapamiętaniem i zapisywaniem zadań. To zestaw wyzwań podobny do tego, które są udziałem dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju ze spektrum autyzmu, które dla odmiany objęte są mocą tych samych przepisów kształceniem specjalnym. Korzyści dla uczniów z ADHD związane z posiadaniem wsparcia nauczyciela wspomagającego są olbrzymie. Nauczyciel wspomagający może dostosować metody nauczania do potrzeb dziecka z ADHD, uwzględniając jego specyficzne trudności z koncentracją, nadpobudliwością czy impulsywnością. Tworzy warunki do lepszego zrozumienia materiału poprzez wyjaśnianie w indywidualny sposób lub proponowanie alternatywnych form nauki. Dziecko z ADHD zyskuje opiekuna, który pomaga mu radzić sobie z frustracją, stresem i emocjami w trudnych sytuacjach. Budowanie relacji z nauczycielem wspomagającym wzmacnia poczucie bezpieczeństwa i akceptacji. Nauczyciel wspomagający wspiera dziecko w organizacji zadań, planowaniu pracy i kontrolowaniu czasu, co jest szczególnie trudne dla dzieci z ADHD. Pomaga wypracować strategie zarządzania impulsywnością i nadmierną aktywnością. Dzięki indywidualnemu wsparciu dziecko z ADHD jest mniej skłonne do przeszkadzania innym uczniom, co poprawia atmosferę i efektywność pracy w klasie. Nauczyciel wspomagający pomaga kierować uwagę dziecka na zadania, zmniejszając ryzyko dekoncentracji całej grupy. Wspierając interakcje dziecka z rówieśnikami, nauczyciel wspomagający uczy je, jak budować relacje, rozwiązywać konflikty i współpracować w grupie. Pomaga zapobiegać izolacji i marginalizacji dziecka. Dzięki wsparciu nauczyciela wspomagającego dziecko z ADHD ma większe szanse na osiągnięcie sukcesów edukacyjnych, co przekłada się na jego samoocenę i motywację do nauki. Indywidualne wsparcie zmniejsza ryzyko niepowodzeń szkolnych, problemów z zachowaniem czy trudności emocjonalnych, które często dotykają dzieci z ADHD. W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na następujące pytania: Kiedy Ministerstwo Edukacji Narodowej podejmie działania zmierzające do ujednolicenia orzecznictwa PPP w sprawach dotyczących kształcenia specjalnego dzieci z ADHD? Czy MEN rozważy wydanie wytycznych w tej sprawie? Czy Pani Ministra znowelizuje rozporządzenie w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym tak, by w art. 1 pkt 1) wyszczególnić ADHD jako przesłankę do objęcia dziecka kształceniem specjalnym?

Odpowiedź na interpelację w sprawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów i uczennic z ADHD Odpowiedź na interpelację nr 6663 w sprawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego uczniów i uczennic z ADHD Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka Warszawa, 16-12-2024 Szanowna Pani Poseł, Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) podejmuje szereg działań na rzecz podnoszenia jakości edukacji włączającej, których celem jest poprawa funkcjonowania wszystkich uczniów, w tym z ADHD. Prowadzone przez MEN działania skupiają się na rozwijaniu mocnych stron, zainteresowań i talentów każdego ucznia, oraz takim organizowaniu kształcenia, by uczniowie z różnymi potrzebami mogli się efektywnie uczyć. Uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r – Prawo oświatowe, kształcenie specjalne organizuje się dla trzech grup uczniów: niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym [1] . Występowanie u dziecka zaburzeń neurorozwojowych nie może być utożsamiane ze stwierdzeniem występowania niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub zagrożenia niedostosowaniem społecznym. Nie wszystkie dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi wymagają stosowania w procesie kształcenia, specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Wszyscy uczniowie, u których rozpoznano taką potrzebę (w wyniku rozpoznania dokonanego przez nauczyciela, rodzica lub inne osoby wskazane w przepisach [2] lub badań diagnostycznych w poradni psychologiczno-pedagogicznej [3] ), powinni mieć zapewnioną pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Za zapewnienie tej pomocy odpowiada dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki do której uczęszcza dziecko [4] . Katalog przyczyn, z uwagi na które występuje u dziecka/ucznia potrzeba objęcia pomocą, nie jest zamknięty [5] , a zatem także w przypadku występowania u ucznia z ADHD innych uwarunkowań niż wymienione w przepisach, pomoc powinna być udzielona. Należy zgodzić się z potrzebą podnoszenia jakości wsparcia w procesie rozwoju i uczenia się uczniów z różnorodnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym uwarunkowanymi ADHD. MEN nie planuje jednak poszerzania obecnie obowiązujących w przepisach oświatowych, kategorii niepełnosprawności, czy wskazywania w przepisach prawa oświatowego rozpoznań medycznych wg ICD [6] i łączenia ich z dedykowanymi formami wsparcia. Osoby z tym samym rodzajem niepełnosprawności lub rozpoznaniem medycznym mogą różnie funkcjonować, a tym samym mieć różne potrzeby i wymagać innego wsparcia. Dlatego projektowany model oceny (ocena funkcjonalna) potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, ustalania adekwatnych form wsparcia oraz finansowania tego wsparcia, oparty jest na modelu biopsychospołecznym, w którym funkcjonowanie dziecka/ucznia rozumiane jest jako wynik interakcji pomiędzy jego indywidualnymi cechami (stan zdrowia, możliwości psychofizyczne) a środowiskiem, w jakim dziecko uczy się i wychowuje. Tym samym w ocenie przyczyn trudności w rozwoju i uczeniu się dziecka oraz planowaniu działań, które te problemy rozwiążą, uwzględnia się to jak jego stan zdrowia, możliwości psychofizyczne, ale także zasoby i bariery w środowisku, wpływają na proces uczenia się dziecka i jego funkcjonowanie społeczne w przedszkolu, szkole i placówce. Informacja o rozpoznaniu medycznym wg ICD czy niepełnosprawności danego dziecka jest w ocenie funkcjonalnej jedną, ale nie jedyną z danych, uwzględnianych w analizie służącej zrozumieniu problemu w funkcjonowaniu dziecka oraz ustalaniu sposobów rozwiązania tego problemu. Istotne jest tu także zebranie informacji na temat tego jak uczeń, w tym uczeń z danym rozpoznaniem medycznym lub stwierdzoną niepełnosprawnością, funkcjonuje w swoim środowisku szkolnym, a także jak to środowisko wpływa na jego funkcjonowanie (np. czy występują bariery utrudniające uczenie się, takie jak niedostosowane materiały edukacyjne, niedostosowane metody pracy, problemy z komunikacją w grupie rówieśniczej itp.). Taka analiza pozwoli na adresowanie trafnych form wsparcia, które kierowane będzie do ucznia lub środowiska szkolnego lub rodzinnego. Chcąc uzyskać dane niezbędne do tej analizy i – w konsekwencji – wdrażania praktycznych rozwiązań na poziomie szkoły, które będą służyły dzieciom doświadczającym różnych trudności, przyjęto (zgodnie z rekomendacjami wynikającymi z prac zespołów roboczych i konsultacji społecznych), wykorzystanie Międzynarodowej Klasyfikacji Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). ICF jest komplementarną do ICD klasyfikacją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). WHO rekomenduje wykorzystanie ICF wraz z ICD do lepszego rozumienia uwarunkowań funkcjonowania człowieka i poprawy warunków, w których ta osoba na co dzień żyje [7] . Dla rozwiązań związanych z rozpoznawaniem potrzeb uczniów, udzielaniem wsparcia oraz oceną jakości tego wsparcia zostało wprowadzone w toku prac eksperckich i sformułowane określenie ocena funkcjonalna . Podsumowując, w MEN trwają prace nad stworzeniem systemowych rozwiązań na rzecz podnoszenia jakości wsparcia dla wszystkich dzieci i uczniów, w tym dzieci/uczniów z ADHD, udzielanego we współpracy różnych sektorów/resortów. Celem tych rozwiązań jest wspieranie harmonijnego, zrównoważonego rozwoju wszystkich uczniów, na który składają się nie tylko osiągnięcia szkolne, ale także rozwój społeczno-emocjonalny i przygotowanie każdego ucznia do samodzielności w życiu dorosłym. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Izabela Ziętka Podsekretarz Stanu [1] Zgodnie z art.127 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.). [2] Zgodnie z przepisem § 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r .poz. 1798). [3] Zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2499). [4] Zgodnie z przepisem § 4 ust.1 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. [5] Zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia [6] Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) [7] Więcej można przeczytać w artykule: https://www.ibe.edu.pl/images/EDUKACJA/NUMERY/2021-01/PDF/6_Knopik.pdf