Interpelacja w sprawie sytuacji środowiska emerytowanych strażaków

Interpelacja w sprawie sytuacji środowiska emerytowanych strażaków Interpelacja nr 6660 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie sytuacji środowiska emerytowanych strażaków Zgłaszający: Kamil Wnuk, Piotr Paweł Strach, Łukasz Osmalak, Rafał Komarewicz Data wpływu: 27-11-2024 Szanowny Panie Ministrze, w pierwszej kolejności chciałbym zwrócić uwagę na świadczenia zdrowotne na rzecz emerytowanych strażaków, którzy nie mają możliwości korzystania z świadczenia Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a w efekcie z profilaktyki zdrowotnej (poza NFZ). 1. Czy byłaby możliwość utworzenia funduszu rehabilitacyjnego dla emerytów/rencistów MSWiA lub umożliwienia tym osobom korzystanie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, będącego w dyspozycji Związku Emerytów i Rencistów RP? Orzeczenia o zaliczeniu do grupy inwalidzkiej funkcjonariusza publicznego, wydawane przez Komisję Lekarską MSWiA nie są tożsame z orzeczeniami o niepełnosprawności i w związku z tym nieakceptowane w tzw. życiu cywilnym (pracodawcy, ZUS, rozliczenie PIT, świadczenia profilaktyczne itp.). W efekcie tej rozbieżności byli funkcjonariusze publiczni, tacy jak emerytowani strażacy bez ponownego orzeczenia komisji lekarskiej ZUS nie mają uprawnień i prawa do świadczeń, jak osoby cywilne w takiej samej sytuacji zdrowotnej. W mojej ocenie jest to bardzo niesprawiedliwe. 2. Czy orzeczenia komisji lekarskich MSWiA mogłyby stać się na równi obowiązujące z orzeczeniami Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności, aby emeryci/renciści MSWiA mieli takie same uprawnienia jak emeryci/renciści cywilni? Na początku poprzedniej dekady XXI wieku zmieniono przepisy ustawy z dnia 13 października 1988 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w taki sposób, że wszystkie osoby pracujące (także na podstawie umowy zlecenia) podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu. Dotyczy to także funkcjonariuszy w stanie spoczynku. O ile dla emerytów ZUS ten obowiązek ma uzasadnienie, bo potrącone kwoty wpływają na ich indywidualne konta zwiększając podstawę wymiaru emerytury, to składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe osób objętych zaopatrzeniem emerytalnym ZER MSWiA (w odniesieniu do większości osób) potrącone obowiązkowo nie mają żadnego znaczenia dla wzrostu podstawy emerytury właściciela konta, bo nie pozwalają na to przepisy emerytalne funkcjonariuszy. Zaś indywidualne konto jest jedynie miejscem zapisania kwot pobranych od podatnika. W przestrzeni publicznej pojawiały się informacje o możliwych drugich emeryturach z ZUS, jednak do tej pory nie określono warunków uzyskania takiej emerytury, nikomu takiej emerytury nie wypłacono, a zainteresowane osoby, które swoje roszczenia skierowały na drogę sądową przegrały procesy, żaden organ rządowy od 2013 roku nie wyjaśnił także, co będzie ze składkami zgromadzonymi na indywidualnych kontach, które nie dają podstawy do wypłaty emerytury cywilnej. 3. Czy dla pracujących po przejściu w stan spoczynku emerytów i rencistów służb mundurowych byłaby możliwość wprowadzenia dobrowolności dalszych składek w zakresie ubezpieczenia emerytalnego i zdrowotnego, a pobrane dotychczas składki na życzenie zainteresowanych zwrócone by zostały lub przeznaczone na zwiększenie podstawy wymiaru emerytury, także wówczas, jeśli emeryt ma wypracowaną maksymalną wysługę emerytalną? Dodatkowo chciałbym zwrócić uwagę na udział emerytowanych strażaków w sferze zadań publicznych określonych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 571) art. 4 ust. 1 ppkt 10 – działalność w wieku emerytalnym. Aktualnie konkursy ofert kierowane są do seniorów, a zgodnie z zapisem ustawy powinny dotyczyć tylko osób w wieku emerytalnym. 4. Czy byłaby możliwość, aby konkursy ofert były kierowane zgodnie z zapisem ustawy do osób w wieku emerytalny? 5. Czy byłaby możliwość utworzenia odrębnego programu grantowego dla emerytów służb mundurowych?

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji środowiska emerytowanych strażaków Odpowiedź na interpelację nr 6660 w sprawie sytuacji środowiska emerytowanych strażaków Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański Warszawa, 17-01-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi interpelację nr 6660 Pana Posła Kamila Wnuka, Pana Posła Piotra Stracha, Pana Posła Łukasza Osmalaka i Pana Posła Rafała Komarewicza w sprawie sytuacji środowiska emerytowanych strażaków , uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego orzeczeń komisji lekarskich Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) o zaliczeniu do grupy inwalidzkiej funkcjonariusza, należy wyjaśnić, że wskazane orzeczenia nie są tożsame z orzeczeniami o niepełnosprawności, ponieważ nie dotyczą one niepełnosprawności, ani stricte niezdolności do pracy, lecz niezdolności do służby. Wymaga podkreślenia, że funkcjonariusz zaliczony do III grupy inwalidztwa jest zdolny do pracy, funkcjonariusz zaliczony do II grupy inwalidztwa jest częściowo zdolny do pracy, a jedynie funkcjonariusz zaliczony do I grupy inwalidztwa jest całkowicie niezdolny do pracy. Na podstawie art. 21 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin [1] komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, komisje lekarskie podległe Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefowi Agencji Wywiadu, a także wojskowe komisje lekarskie orzekają m.in. o inwalidztwie funkcjonariuszy, emerytów i rencistów oraz o związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. Poza zakresem orzekania ww. komisji funkcjonują odrębne struktury orzekania w celach „cywilnych”, tj. o niezdolności do pracy pracowników i innych osób podlegających ubezpieczeniom społecznym oraz dla celów wspierania osób niepełnosprawnych. Ze względu na różne cele orzecznicze, przyjmowane są inne kryteria oceny stanu naruszenia funkcjonowania organizmu. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych [2] zawiera przepisy prawa, mające na celu ograniczenie barier w życiu zawodowym i społecznym osób niepełnosprawnych. Niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. W oparciu o przepisy ustawy o rehabilitacji działają powiatowe oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wskazane powyżej komisje lekarskie lub zespoły orzekające o niepełnosprawności funkcjonują zatem w różnych celach i orzekają według odmiennych kryteriów określonych w przepisach odrębnych aktów prawnych. Trudno zatem jest odnieść treść orzeczenia komisji stwierdzającej niezdolność do służby (inwalidztwo) w danej formacji mundurowej do bardziej ogólnego stwierdzenia niezdolności do wypełniania ról społecznych (niepełnosprawność). W związku z różnymi celami, odmienny jest także standard, do którego porównuje się naruszenie sprawności organizmu. Wskazane powyżej komisje lekarskie są skoncentrowane na ustaleniu spełnienia wysokich standardów dotyczących stanu zdrowia funkcjonariusza oraz związku niezadowalającego stanu zdrowia ze służbą. Natomiast zespoły orzekające o niepełnosprawności mają szerszy zakres zadań. Odmienne kryteria oceniania stopnia naruszenia sprawności organizmu są szczególnie ważne przy orzekaniu o dodatkowych wskazaniach, które są potrzebne osobom niepełnosprawnym, żeby ich uprawnienia były dopasowane do barier wynikających z naruszenia sprawności organizmu. W związku z różnymi celami i kryteriami orzekania na podstawie poszczególnych ustaw, odmienna jest również wiedza medyczna oraz z zakresu nauk społecznych potrzebna przy ocenie sytuacji osoby zainteresowanej uzyskaniem orzeczenia. Członkami powiatowego oraz wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności są nie tylko lekarze, lecz również psycholodzy, pedagodzy, doradcy zawodowi i pracownicy socjalni. Pragnę jednocześnie wskazać, w oparciu o stanowisko Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), że emerytom i rencistom PSP oraz członkom ich rodzin, zgodnie z ustawą zaopatrzeniową oraz rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 grudnia 2018 r. w sprawie funduszu socjalnego emerytów i rencistów Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej i Służby Celno-Skarbowej oraz ich rodzin [3] , przysługuje prawo do świadczeń socjalnych z tworzonego na wskazany cel funduszu socjalnego. Świadczenia, o które mogą ubiegać się emeryci, renciści oraz członkowie ich rodzin obejmują: zapomogi pieniężne; dopłaty do kosztów leczenia oraz zwrot części kosztów opieki paliatywno-hospicyjnej; zwrot części kosztów pogrzebu uprawnionego, niezależnie od przysługującego z tego tytułu zasiłku pogrzebowego; dopłaty do kosztów zakwaterowania, wyżywienia i leczenia w sanatoriach lub uzdrowiskach; dopłaty do kosztów wypoczynku indywidualnego i zbiorowego, a także do innych form rekreacji; dopłaty do kosztów zorganizowanego wypoczynku dzieci i młodzieży w formie obozów i kolonii oraz innych form działalności socjalnej; dopłaty do korzystania z różnych form działalności kulturalno-oświatowej. Z kolei odnosząc się do zagadnienia przedstawionego w pytaniu nr 3 niniejszej interpelacji należy wskazać, że 25 kwietnia 2024 r. odbyło się posiedzenie Komisji do spraw Petycji Sejmu RP dotyczące m.in. rozpatrzenia petycji w sprawie zmiany ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych [4] w zakresie możliwości jednoczesnego pobierania emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych oraz powszechnego systemu emerytalnego. W posiedzeniu uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Obrony Narodowej oraz MSWiA. Z uwagi na fakt, że zmiany obecnie obowiązujących przepisów prawa umożliwiające pobieranie emerytury, w przypadku zbiegu prawa do ww. świadczenia, z obu systemów emerytalnych przez żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy, pozostających w służbie przed 2 stycznia 1999 r. dotyczą kilku resortów, na posiedzeniu ww. Komisji zaproponowano skierowanie dezyderatu w omawianej sprawie do Prezesa Rady Ministrów [5] . Pismem z 13 września 2024 r. [6] , Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił stanowisko w przedmiotowej sprawie, podtrzymujące podjętą na ww. posiedzeniu Komisji, deklarację gotowości do rozpoczęcia działań, zmierzających do uregulowania omawianej problematyki. Jednocześnie wskazano, że z uwagi na możliwe koszty, związane ze zmianą przepisów prawa dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i budżetu państwa, zasadne jest, aby w dalszych pracach uczestniczył także przedstawiciel Ministra Finansów. Ponadto, 7 listopada 2024 r. na posiedzeniu sejmowej Komisji do Spraw Petycji MSWiA podtrzymało swoją gotowość do podjęcia działań zmierzających do uregulowania przedmiotowej problematyki wraz z innymi zainteresowanymi resortami. Podczas ww. posiedzenia Komisji wskazano na potrzebę uzupełnienia informacji o dane dotyczące innych służb, których dotyczy przedmiotowa zmiana, tj. funkcjonariuszy Służby Więziennej (podległej Ministrowi Sprawiedliwości) i Służby Celno-Skarbowej (podległej Ministrowi Finansów). Jednocześnie zauważono, że w odpowiedzi na ww. Dezyderat skierowany do Prezesa Rady Ministrów, brak jest stanowiska Ministra Finansów i Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, którzy to powinni przedstawić skutki finansowe postulowanej zmiany. W związku z powyższym przewodniczący Komisji do Spraw Petycji Sejmu RP podjął decyzję o skierowaniu ponownego Dezyderatu do Prezesa Rady Ministrów, ze wskazaniem o przedstawienie stanowiska Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i Ministra Finansów. Jednocześnie informuję, że zagadnienia odnoszące się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie [7] należą do kompetencji Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Z poważaniem z up. Wiesław Szczepański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1121, z późn. zm., dalej: ustawa zaopatrzeniowa [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 44, z późn. zm., dalej ustawa o rehabilitacji [3] Dz. U.2024 r. poz. 518 [4] Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, z późn. zm. [5] Dezyderat nr 28 Komisji ds. Petycji w sprawie zmiany ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , w zakresie możliwości jednoczesnego pobierania emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych oraz powszechnego systemu emerytalnego, skierowany do Prezesa Rady Ministrów, został przekazany zgodnie z właściwością Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej oraz Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. [6] Sygn. BMP.0718.9.2024 [7] Dz. U. z 2024 r. poz. 1491, z późn. zm.