Interpelacja w sprawie włączenia Straży Ochrony Kolei do struktur Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji

Interpelacja w sprawie włączenia Straży Ochrony Kolei do struktur Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Interpelacja nr 6616 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie włączenia Straży Ochrony Kolei do struktur Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś, Sebastian Kaleta, Marcin Warchoł, Michał Cieślak, Piotr Uruski, Dariusz Stefaniuk Data wpływu: 25-11-2024 Zwracam się z pytaniem dotyczącym planów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) wobec Straży Ochrony Kolei (SOK), której funkcjonowanie w obecnej formie budzi wiele wątpliwości co do jej efektywności i umiejscowienia w strukturze administracyjnej państwa. Straż Ochrony Kolei jest najstarszą formacją umundurowaną i uzbrojoną działającą na terenach kolejowych w Polsce. Swoje działania opiera na ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, podlegając formalnie pod zarządcę infrastruktury PKP Polskie Linie Kolejowe SA, będącego spółką prawa handlowego. Ten status, łączący uprawnienia policyjne z zależnością od podmiotu komercyjnego, rodzi istotne pytania o skuteczność nadzoru nad bezpieczeństwem pasażerów i infrastruktury krytycznej. Straż Ochrony Kolei zatrudnia około 3100 funkcjonariuszy, którzy codziennie dbają o bezpieczeństwo na ponad 18 000 km linii kolejowych i w tysiącach pociągów. Pomimo tego, sokiści w wielu przypadkach muszą wzywać Policję do potwierdzania tożsamości czy interwencji, co obciąża już przeciążone zasoby policyjne. W związku z tym, rozważenie przekazania SOK pod nadzór MSWiA i ujednolicenie jej z innymi służbami mundurowymi, takimi jak Policja czy straż pożarna, mogłoby przynieść znaczne korzyści w zakresie bezpieczeństwa publicznego. Obecnie, według dostępnych danych, funkcjonowanie SOK kosztuje budżet państwa około 300 mln zł rocznie. Przekazanie funkcjonariuszom nowych obowiązków, takich jak ochrona dworców kolejowych, mogłoby zredukować koszty ponoszone na zewnętrzne firmy ochroniarskie, które rocznie wynoszą około 60 mln zł, a nie gwarantują odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa. Mając na uwadze historyczną rolę tej formacji oraz jej znaczenie w obecnym systemie ochrony infrastruktury krytycznej, proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy MSWiA planuje reformę Straży Ochrony Kolei polegającą na włączeniu tej formacji w struktury resortu, co zapewniłoby jej funkcjonariuszom status funkcjonariuszy publicznych i ujednoliciło ich działania z innymi służbami mundurowymi? Czy planowane jest rozszerzenie uprawnień SOK, aby mogła samodzielnie prowadzić czynności operacyjne, takie jak identyfikacja osób i interwencje, co odciążyłoby Policję? Czy ministerstwo rozważa przyjęcie kompleksowej ustawy dedykowanej Straży Ochrony Kolei, która uwzględniałaby jej rolę w systemie ochrony infrastruktury krytycznej oraz bezpieczeństwie pasażerów? Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo, aby zwiększyć efektywność ochrony dworców kolejowych i zapewnić spójność działań SOK z innymi służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo publiczne? Z poważaniem

Odpowiedź na interpelację w sprawie włączenia Straży Ochrony Kolei do struktur Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Odpowiedź na interpelację nr 6616 w sprawie włączenia Straży Ochrony Kolei do struktur Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 15-01-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 6616 Pana Posła Dariusza Mateckiego i grupy Posłów [1] w sprawie włączenia Służby Ochrony Kolei do struktur Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji , uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej [2] , dział „transport” obejmuje sprawy ruchu drogowego, kolejowego oraz lotniczego, natomiast podstawowym aktem prawnym, na podstawie którego funkcjonuje Straż Ochrony Kolei (SOK) jest ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym [3] . Kwestie dotyczące współpracy SOK z Policją oraz Strażą Graniczną, tj. służbami podległymi Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2004 r. w sprawie współdziałania straży ochrony kolei z Policją, Strażą Graniczną i Inspekcją Transportu Drogowego [4] . Przedstawiając powyższe jednocześnie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie prowadzi obecnie działań, zmierzających do zmiany uregulowań związanych z funkcjonowaniem SOK. Na marginesie pragnę nadmienić, że w 2016 r. w MSWiA został przygotowany projekt ustawy o Straży Ochrony Kolei, który przewidywał przekształcenie Straży Ochrony Kolei, działających na mocy obowiązujących przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym Dz. U. z 2015 r. poz. 1297, z późn. zm.) i umiejscowionych w strukturze zarządców infrastruktury kolejowej, w podporządkowaną ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, jednolitą umundurowaną i uzbrojoną formację, przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych. Stosowny projekt został skierowany pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów, a następnie, decyzją ówczesnego Prezesa Rady Ministrów, został zdjęty z porządku posiedzenia w styczniu 2018 r. Ostatecznie odstąpiono od dalszych prac. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Pana Posła Michała Wosia, Pana Posła Sebastiana Kalety, Pana Posła Marcina Warchoła, Pana Posła Michała Cieślaka, Pana Piotra Uruskiego i Pana Posła Dariusza Stefaniuka. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1370, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 697. [4] Dz. U. Nr 223, poz. 2262.