Interpelacja w sprawie likwidacji małych wiejskich szkół

Interpelacja w sprawie likwidacji małych wiejskich szkół Interpelacja nr 6531 do ministra edukacji w sprawie likwidacji małych wiejskich szkół Zgłaszający: Agnieszka Maria Kłopotek Data wpływu: 21-11-2024 Coraz częściej dochodzą sygnały z różnych zakątków naszego kraju, w tym bezpośrednio do mnie z mojego okręgu wyborczego, o zamiarze likwidacji przez samorządy gmin małych wiejskich szkół. Wzbudza to ogromne emocje, wyrażane w formie różnego rodzaju protestów, wśród lokalnej społeczności, zwłaszcza wśród rodziców i uczniów uczęszczających do tych placówek oświatowych. Włodarze gmin swoje zmiany zmiany tłumaczą głównie brakiem środków finansowych na pokrycie coraz większych kosztów funkcjonowania oświaty, przy zmniejszającej się liczbie uczniów. Wychodzę z przeświadczenia, że szkoła w środowisku wiejskim pełni nie tylko funkcję edukacyjną, ale również szeroko rozumianą funkcję społeczną i dlatego ewentualna decyzja o jej zamknięciu musi być bardzo wyważona i nie wolno jej tłumaczyć tylko i wyłącznie względami finansowymi. Tak naprawdę tylko brak uczniów może ją usprawiedliwić, ale czy placówka oświatowa, do której uczęszcza 80-100 uczniów ma zniknąć, bo brakuje pieniędzy, a przez ostatnie lata nie brakowało? A takie przypadki mają miejsce, między innymi w gminie Tuchola (woj. kujawsko-pomorskie), gdzie zagrożone są dwie szkoły: w Stobnie i w Kiełpinie. Dlatego pytam: 1. Czy resort dostrzega tę tendencję do zamykania wiejskich szkół, a jeśli tak, to jak zamierza przeciwdziałać? 2. Czy wspólnie z resortem finansów rozważa, by koszty wynagrodzeń wraz z pochodnymi pracowników oświaty przejął budżet państwa? 3. Czy kuratorzy oświaty zostali „wyczuleni”, by analizując wnioski o zamiarze likwidacji szkół, brali pod uwagę dobro ucznia, opinię rodziców i rolę placówki oświatowej w środowisku wiejskim? Nie możemy pozwolić, by „Koalicja 15 października” stała się „grabarzem” małych, wiejskich placówek oświatowych.

Odpowiedź na interpelację w sprawie likwidacji małych wiejskich szkół Odpowiedź na interpelację nr 6531 w sprawie likwidacji małych wiejskich szkół Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 11-12-2024 Szanowna Pani Poseł, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Zmiany demograficzne są wyzwaniem, które stoi zarówno przed całym krajem, jak i poszczególnymi jednostkami samorządu terytorialnego. Według systemu informacji oświatowej, prawie 25% samorządowych szkół podstawowych to szkoły, w których uczy się nie więcej niż do 96 uczniów. W Ministerstwie Edukacji Narodowej trwają intensywne prace nad założeniami zmian ustawowych. Wydaje się, że niezbędne jest zaproponowanie nowych rozwiązań związanych z funkcjonowaniem szkół na poziomie podstawowym. Głównym celem przygotowywanych propozycji jest wsparcie małych wspólnot samorządowych w obliczu postępujących niekorzystnych zmian demograficznych, w tym ochrona małych szkół stanowiących, szczególnie na terenach wiejskich, centrum życia społeczno-kulturalnego. W ramach przygotowywania założeń do projektu ustawy analizowane są i rozstrzygane również kwestie dotyczące współpracy pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego a organami nadzoru pedagogicznego. Zasygnalizowany wyżej projekt rozwiązań zostanie poddany procesowi prekonsultacji, w szczególności z organizacjami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego. Odnosząc się do kwestii finansowych na wstępie należy przypomnieć, że część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2024 wyniosła 88 mld zł i była wyższa o 36,2% od kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w roku 2023. W efekcie tego, kwota finansowego standardu „A” w obecnym roku wyniosła około 9 tys. zł i jest wyższa od swojego odpowiednika w roku 2023 o 30,33%. Standard ten jest podstawą naliczenia kwoty subwencji na poszczególnych uczniów, między innymi w kontekście nauczycieli zatrudnianych w szkołach i placówkach oświatowych. Dodatkowo należy wspomnieć, że tzw. dotacja przedszkolna, wypłacana co roku jednostkom samorządu terytorialnego z budżetu państwa, w roku 2024 wyniosła ogółem 4 mld 190 mln zł. Kwota roczna dotacji na dziecko w mijającym roku wynosi prawie 4 tys. zł i jest większa o 147% w stosunku do kwoty z 2023 roku. Nie bez znaczenia są także nowe rozwiązania znajdujące się w ustawie z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572), np. zastąpienie dotychczasowej subwencji oświatowej kwotą potrzeb oświatowych. W 2025 r. dochody jednostek samorządu terytorialnego (JST) wzrosną o 24,8 mld zł w stosunku do obowiązującego systemu finansowania zadań oświatowych. Od roku 2025 kwota potrzeb oświatowych zastąpi środki naliczane dotychczas w ramach subwencji oświatowej i tzw. dotacji przedszkolnej. Zgodnie ze wspomnianą wyżej ustawą łączna kwota potrzeb oświatowych w 2025 r. wyniesie 102 652 mln zł i jest ona wyższa w stosunku do sumy kwot części oświatowej subwencji ogólnej zaplanowanej w ustawie budżetowej na rok 2024 i kwoty dotacji celowej na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego (razem 92 174 mln zł) o 10 478 mln zł, tj. o 11,4%. W kwocie tej zaplanowane zostały podwyżki dla nauczycieli w wysokości 4,1%. Dodatkowo w – uchwalonej przez Sejm RP w dniu 6 grudnia 2024 r. - ustawie budżetowej na rok 2025 w rezerwie celowej poz. 36 Uzupełnienie środków subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego zaplanowano kwotę 1 000 mln zł, której celem jest pokrycie skutków wynikających ze zwiększenia wskaźnika wzrostu średnich wynagrodzeń nauczycieli z poziomu 4,1% do 5,0%. Ponadto, uwzględnienia w łącznej kwocie potrzeb oświatowych środków, dotychczas przekazywanych w formie dotacji celowej z budżetu państwa na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego, pozwoli na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST poprzez zwiększenie ich dochodów własnych. Jak wynika z kalkulacji Ministerstwa Finansów, nowa ustawa dotycząca dochodów JST jest korzystna dla ogółu jednostek samorządu terytorialnego. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu