Interpelacja w sprawie dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego do uczniów słabowidzących

Interpelacja w sprawie dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego do uczniów słabowidzących Interpelacja nr 6377 do ministra edukacji w sprawie dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego do uczniów słabowidzących Zgłaszający: Zofia Czernow, Maria Małgorzata Janyska, Ewa Kołodziej, Krystyna Sibińska, Urszula Augustyn Data wpływu: 18-11-2024 Pani Minister, w imieniu uczniów i rodziców osób z niepełnosprawnością wzrokową, którzy stają przed ogromnym wyzwaniem, jakim jest zdanie egzaminu maturalnego z matematyki (ale nie tylko), w szczególności z geometrii, zwracam się do Pani Minister z prośbą o wprowadzenie zmian w obowiązujących obecnie sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego dla osób słabowidzących. Obecne procedury egzaminacyjne, choć uwzględniają niektóre dostosowania dla osób niedowidzących, nie są wystarczająco efektywne w przypadku tak wymagających zagadnień jak geometria. Na egzaminie maturalnym z języka polskiego, matematyki czy innych przedmiotów niejednokrotnie częścią zadań są rysunki, w oparciu o które konstruowane są zadania. Przy wielu schorzeniach osób niedowidzących uczniowie nie są w stanie samodzielnie wykonać jakichkolwiek rysunków z matematyki. Takich problemów jest więcej i rodzice od lat wnioskują, aby je wyeliminować z egzaminu maturalnego. Konieczne jest wprowadzenie takich rozwiązań jak alternatywne zadania, wprowadzenie wsparcia w formie odpowiednich technologii lub zastosowanie udoskonalonych materiałów edukacyjnych, aby wyrównać szanse uczniów niedowidzących w zakresie rzetelnej oceny ich kompetencji. Zwracam się z prośbą do Pani Minister o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: 1. Czy istnieje możliwość zamiany przedmiotów maturalnych dla uczniów niedowidzących i zastąpienia ich dowolnym przedmiotem wybranym przez ucznia lub komisję egzaminacyjną, ale niewymagających analizy graficznej? 2. Czy jest możliwość zastąpienia zadań geometrycznych innymi typami zadań matematycznych, które umożliwiłyby uczniom wykazanie się wiedzą matematyczną? Z poważaniem Zofia Czernow

Odpowiedź na interpelację w sprawie dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego do uczniów słabowidzących Odpowiedź na interpelację nr 6377 w sprawie dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego do uczniów słabowidzących Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 10-12-2024 Szanowne Panie Posłanki, w związku z interpelacją z 20 listopada 2024 r. w sprawie dostosowania warunków i formy przeprowadzania egzaminu maturalnego do uczniów słabowidzących uprzejmie informuję, że zasady przeprowadzania egzaminów zewnętrznych regulują przepisy ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie egzaminu maturalnego. Podstawą przeprowadzania tego egzaminu są wymagania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego z 2018 r. Egzamin maturalny sprawdza, w jakim stopniu absolwent spełnia te wymagania. Funkcjonujące od lat rozwiązania umożliwiają wsparcie dla uczniów oraz absolwentów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność oraz osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi podczas egzaminów zewnętrznych. Zgodnie z art. 44zzr ust. 1 ustawy o systemie oświaty uczniowie oraz absolwenci posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność – w tym np. osoby słabowidzące (i niewidome) – mogą przystąpić do egzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności, na podstawie tego orzeczenia. Dostosowanie formy ww. egzaminów polega na przygotowaniu odrębnych arkuszy egzaminacyjnych dostosowanych do rodzaju niepełnosprawności ucznia lub absolwenta. Zakres możliwych dostosowań warunków przeprowadzania ww. egzaminów określa art. 44zzr ust. 10 ustawy o systemie oświaty. Przewiduje on m.in. zapewnienie obecności i pomocy w czasie egzaminu specjalisty z zakresu danego rodzaju niepełnosprawności. Szczegółowe informacje dotyczące możliwych sposobów dostosowania form i warunków przeprowadzania egzaminów zewnętrznych są zawarte w publikowanym corocznie Komunikacie dyrektora CKE. Komunikat taki jest ogłaszany do 20 sierpnia roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym dany egzamin jest przeprowadzany (zgodnie z przepisami określonymi w rozporządzeniu dotyczącym danego egzaminu). Szczegółowe informacje w zakresie egzaminu maturalnego dotyczące zdających słabowidzących (i niewidomych) są dostępne dla egzaminu maturalnego w tym komunikacie w tabeli 1.4. Zdający słabowidzący czy tabeli 1.5. Zdający niewidomi. Dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego dla ww. osób w części pisemnej polega na: - zminimalizowaniu ograniczeń wynikających z niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub zagrożenia niedostosowaniem społecznym ucznia, słuchacza albo absolwenta; - zapewnieniu absolwentowi miejsca pracy odpowiedniego do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych; - wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych; - odpowiednim przedłużeniu czasu przewidzianego na przeprowadzenie egzaminu maturalnego; - ustaleniu zasad oceniania rozwiązań zadań wykorzystywanych do przeprowadzania egzaminu maturalnego, uwzględniających potrzeby edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne absolwenta lub słuchacza; - zapewnieniu obecności i pomocy w czasie egzaminu maturalnego nauczyciela wspomagającego ucznia lub absolwenta w czytaniu lub pisaniu lub specjalisty odpowiednio z zakresu danego rodzaju niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub zagrożenia niedostosowaniem społecznym, jeżeli jest to niezbędne do uzyskania właściwego kontaktu z uczniem lub absolwentem lub pomocy w obsłudze sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych. Ponadto w szczególnych przypadkach losowych lub zdrowotnych dyrektor szkoły, na wniosek rady pedagogicznej, może wystąpić do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej z wnioskiem o wyrażenie zgody na przystąpienie absolwenta do egzaminu maturalnego w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych, nieujętych w komunikacie dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej . Odnosząc się do pierwszego pytania Pań Posłanek, uprzejmie informuję, że przepisy oświatowe nie przewidują możliwości zmiany przedmiotów na egzaminie maturalnym z jednego z przedmiotów obowiązkowych lub wybranych dodatkowych, wskazanych w deklaracji maturalnej, ze względu na określoną dysfunkcję. Dodać należy, że nie ma też żadnych podstaw do różnicowania wymagań na egzaminie maturalnym w zależności od tego, czy do egzaminu przystępuje absolwent ze wskazanymi dostosowaniami czy nie. Kształcenie ogólne dla wszystkich tych absolwentów odbywa się według tej samej (wspólnej) podstawy programowej, z tym samym obowiązkowym wymiarem godzin zajęć edukacyjnych przewidzianym na realizację przedmiotów ogólnokształcących (j. polskiego, języków obcych nowożytnych, matematyki, przedmiotów realizowanych w zakresie rozszerzonym). Przedstawiając powyższe uprzejmie informuję, że na tym etapie Minister Edukacji nie przewiduje wprowadzenia postulowanej przez Panie Posłanki możliwości zmiany przedmiotu na egzaminie maturalnym ze względu na określoną dysfunkcję. Odnosząc się do drugiego pytania wyjaśniam, że wszystkie wymienione w Komunikacie dyrektora CKE sposoby dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminów zostały omówione, skonsultowane oraz zmodyfikowane podczas spotkań przedstawicieli Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z przedstawicielami Polskiego Związku Niewidomych. Zasady tworzenia rysunków i adaptowania obiektów graficznych w arkuszach ósmoklasisty i maturalnych są ustandaryzowane i zgodne z dokumentami dostępnymi na stronie Polskiego Związku Niewidomych czy Ośrodka Rozwoju Edukacji . Przedstawiam poniżej zasady tworzenia tego rodzaju materiałów egzaminacyjnych: 1. Wszystkie zadania zawierające w arkuszu standardowym polecenie „narysuj” są odpowiednio zmieniane tak, aby zdający nie musiał wykonywać rysunków, a bryły lub szkielety brył zastępowane są ich przekrojami wraz z opisem. 2. W arkuszach nie ma wydrukowanych układów współrzędnych, bo w dostosowanych zadaniach znajdują się odpowiednie, potrzebne rysunki opracowane tak, aby zawierały tylko niezbędne elementy. 3. Diagramy kołowe zastępowane są tabelami. Diagramy słupkowe zastępowane są tabelą lub odpowiednio dostosowane. 4. W każdym zadaniu, w którym jest rysunek, znajduje się również opis. 5. Zadania niemożliwe do rozwiązania przez ucznia niewidomego zastępowane są zadaniem o tym samym stopniu trudności i z tego samego obszaru wymagań. 6. Tam, gdzie jest to możliwe, redukowana jest w dostosowaniu liczba grafiki. Tak przygotowane arkusze są odpowiednio dostosowane do potrzeb i możliwości uczniów słabowidzących i niewidomych i nie ma potrzeby zastępowania ich innymi typami zadań. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu