Interpelacja w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych w woj. lubelskim z list partii politycznych

Interpelacja w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych w woj. lubelskim z list partii politycznych Interpelacja nr 6274 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych w woj. lubelskim z list partii politycznych Zgłaszający: Adam Dziedzic Data wpływu: 15-11-2024 Szanowny Panie Ministrze, w związku z obecną sytuacją geopolityczną, a zwłaszcza z uwagi na toczący się konflikt zbrojny w Ukrainie społeczeństwo wymaga od polityków wdrożenia mechanizmów, które łączą różne grupy społeczne bez względu na sympatie polityczne. Polaryzacja społeczeństwa w Polsce i związana z nią coraz wyraźniejsza dwubiegunowość nie powinny dotyczyć funkcjonariuszy służb mundurowych. Wobec tej szczególnej grupy wchodzącej w skład administracji państwowej w mojej ocenie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji powinno zaimplementować przepis zawarty w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa, tj.: „Art. 139.1. Funkcjonariusz nie może być członkiem partii politycznych ani uczestniczyć w działaniu tych partii lub na ich rzecz ”. Przepis ten zastosowany do pozostałych formacji służb mundurowych, podległych MSWiA, pozwoli na wyłączenie funkcjonariuszy z wyborów jako kandydatów z list jakiejkolwiek partii politycznej. Warto zaznaczyć, że wdrożenie tego mechanizmu nie ograniczy możliwości kandydowania w wyborach, jeśli funkcjonariusz będzie na listach pozapartyjnych i nie będzie działał na rzecz partii politycznej. Zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie udzielenia informacji na temat skali i zakresu udziału funkcjonariuszy podległych MSWiA (Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej) w wyborach parlamentarnych w roku 2023, wyborach samorządowych w roku 2018 oraz wyborach samorządowych w roku 2024. W związku z przypadkami, w których funkcjonariusze Policji, Państwowej Straży Pożarnej i Straży Granicznej (np. zastępcy komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie w wyborach do Sejmu w roku 2023 z listy Prawa i Sprawiedliwości, obecnego funkcjonariusza CBŚP jako kandydata na burmistrza w Ropczycach w roku 2018 oraz radnego w roku 2024 z list KWW Prawo i Sprawiedliwość), byli kandydatami na posłów oraz radnych, zasadne jest udzielenie informacji co do skali zjawiska odnośnie do szczebla parlamentarnego oraz lokalnych wyborów samorządowych, tj. gmin, powiatów i sejmików województwa. Obecne przepisy obowiązujące w Policji, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej regulują jedynie zakaz uczestnictwa funkcjonariuszy w partiach politycznych oraz ewentualne zwolnienie ze służby w przypadkach objęcia mandatu posła lub funkcji w organach samorządu terytorialnego. Natomiast zasady etyki funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej posiadają istotne różnice, tj.: - funkcjonariusze Straży Granicznej: „Służąc Państwu i Narodowi Polskiemu nie manifestuje publicznie poglądów i sympatii politycznych, nie uczestniczy w strajkach, nie tworzy i nie bierze udziału w działalności partii politycznych; nie ulega wpływom i naciskom politycznym”, - funkcjonariusze Policji: „Postępowanie policjanta w kontaktach z ludźmi powinna cechować życzliwość oraz bezstronność wykluczająca uprzedzenia rasowe, narodowościowe, wyznaniowe, polityczne, światopoglądowe lub wynikające z innych przyczyn”, - funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej: „W działaniach ratowniczych strażak traktuje wszystkie osoby równo, bez względu na ich rasę, narodowość, religię, poglądy polityczne, płeć, status społeczny i inne różnice”. Warto zaznaczyć, że obecne przepisy dotyczące Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej przeszły proces legislacyjny we wczesnych latach 90. i nie uwzględniają aktualnej polaryzacji społeczeństwa ani zaangażowania kandydatów w mediach społecznościowych. Zdecydowana większość społeczeństwa, z którą mam styczność, opowiada się za wprowadzeniem ograniczeń dla czynnych funkcjonariuszy, którzy decydują się na udział w wyborach z list partii politycznych. Podobne odczucia społeczne dotyczą aktywności medialnej czynnych funkcjonariuszy, którzy publikują w swoich mediach jakiekolwiek treści polityczne lub komentują treści z wyraźnym wskazaniem swoich sympatii politycznych. Ta sytuacja w mojej ocenie powinna być szczegółowo uregulowana poprzez ujednolicenie zasad etyki funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej. Obecnie żadna z ww. formacji nie posiada przepisów, które wyłączą funkcjonariuszy z wyborów jako kandydatów z list jakiejkolwiek partii politycznej. Jak wspomniałem, takie rozwiązania zastosowano w ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa, tj.: „Art. 139. [Zakaz prowadzenia działalności politycznej; zasady przynależności do organizacji i stowarzyszeń] 1. Funkcjonariusz nie może być członkiem partii politycznych ani uczestniczyć w działaniu tych partii lub na ich rzecz”. Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1. Ilu czynnych funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej było kandydatami na posłów, prezydentów, burmistrzów, wójtów lub radnych z komitetów wyborczych partii politycznych w woj. lubelskim? Proszę o szczegółową informację z podziałem na okręgi wyborcze, powiaty i gminy wraz ze wskazaniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Proszę o podanie statystyki (województwo lubelskie) udziału funkcjonariuszy ww. służb w wyborach z list partii politycznych (wybory parlamentarne w 2023 r., wybory samorządowe w 2018 r. oraz wybory samorządowe w 2024 r.). 2. Jak uregulowany jest tryb uzyskiwania zgody przełożonych na kandydowanie, w szczególności z list partii politycznych, w woj. lubelskim? Czy funkcjonariusze są zobowiązani do uzyskania zgody na kandydowanie czy jedynie do napisania raportu informującego o tym fakcie? Z poważaniem Adam DZIEDZIC Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych w woj. lubelskim z list partii politycznych Odpowiedź na interpelację nr 6274 w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych w woj. lubelskim z list partii politycznych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek Warszawa, 31-01-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelacje o numerach od 6271 do 6286 Pana Posła Adama Dziedzica w sprawie kandydowania funkcjonariuszy służb podległych MSWiA w wyborach parlamentarnych i samorządowych z list partii politycznych w poszczególnych 16 województwach, na podstawie stanowisk Komendy Głównej: Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej, uprzejmie przedstawiam co następuje. Zgodnie z art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji [1] , policjant nie może być członkiem partii politycznej, a ewentualne członkostwo ustaje z chwilą przyjęcia policjanta do służby. Podobnie w przypadku funkcjonariusza Straży Granicznej, art. 68 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej [2] zakazuje przynależności do partii politycznej i stwierdza ustanie ewentualnej przynależności z chwilą przyjęcia do służby. Z kolei przepisy ustaw samorządowych (np. art. 27 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [3] ) zakazują łączenia funkcji wójta, burmistrza i prezydenta miasta (oraz ich zastępców) z zatrudnieniem w administracji rządowej, a zatem również pełnieniem służby w Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej, wówczas należy liczyć się ze zwolnieniem ze służby. Natomiast z obowiązujących przepisów prawa nie wynika zakaz kandydowania w wyborach samorządowych lub parlamentarnych, jak również obowiązek uzyskiwania zgody przełożonego na kandydowanie czy składania raportu w omawianej sprawie. Niemniej w przypadku objęcia i następnie sprawowania mandatu radnego może nastąpić zwolnienie policjanta ze służby, bowiem zadania radnego, polegające na udziale w pracach rady gminy lub komisjach mogą pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem pełnej gotowości i dyspozycyjności policjanta. W powyższej sytuacji zastosowanie może mieć art. 41 ust. 2 pkt 3 ustawy o Policji , który umożliwia zwolnienie policjanta ze służby w przypadku powołania go do innej służby państwowej lub objęcia funkcji z wyboru w organach samorządu terytorialnego lub stowarzyszeniach, jak też art. 41 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, który stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Podobnie w przypadku funkcjonariusza Straży Granicznej, który po uzyskaniu mandatu radnego jest zobowiązany do sprawowania go w sposób niekolidujący z realizacją obowiązków służbowych. W sytuacji gdyby sprawowanie uzyskanego mandatu powodowało kolizję z realizacją obowiązków służbowych funkcjonariusza, jego przełożony jest zobligowany do podjęcia działań, które doprowadzą do jak najlepszego zabezpieczenia interesów formacji – nawet poprzez doprowadzenie do zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej. W powyższej sytuacji zastosowanie może mieć art. 45 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej , który umożliwia zwolnienie funkcjonariusza ze służby w przypadku powołania go do innej służby państwowej lub objęcia funkcji z wyboru w organach samorządu terytorialnego, jak też art. 45 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, który stanowi, że funkcjonariusza Straży Granicznej można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Natomiast w odniesieniu do Państwowej Straży Pożarnej informuję, że zgodnie z art. 57c ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej [4] strażak nie może być członkiem partii politycznej. Z chwilą przyjęcia do służby ustaje dotychczasowe członkostwo strażaka w partii politycznej. Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej nie zabrania jednak kandydowania, np. w wyborach samorządowych – jeżeli strażak zostanie wybrany na radnego, może tę funkcję łączyć ze służbą w formacji. Ponadto, strażak nie jest zobowiązany żadnym przepisem prawa do informowania przełożonego o zamiarze lub fakcie kandydowania w wyborach samorządowych czy parlamentarnych. Jednocześnie należy podkreślić, że kandydowanie w wyborach z list określonej partii politycznej nie jest równoznaczne z byciem członkiem danej partii. Reasumując powyższe należy wskazać, jak już wyjaśniono na wstępie, że obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na policjanta, funkcjonariusza Straży Granicznej oraz strażaka Państwowej Straży Pożarnej obowiązku informowania przełożonego o kandydowaniu w wyborach samorządowych lub parlamentarnych ani też sporządzania raportu informującego o tym fakcie. Pragnę poinformować, że brak jest podstaw prawa do gromadzenia i przetwarzania danych w zakresie wnioskowanym przez Pana Posła. Z poważaniem z up. Czesław Mroczek Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 145, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 915, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1443, z późn. zm.