Interpelacja w sprawie weryfikacji wieku w cyberprzestrzeni

Interpelacja w sprawie weryfikacji wieku w cyberprzestrzeni Interpelacja nr 6020 do ministra cyfryzacji, ministra edukacji w sprawie weryfikacji wieku w cyberprzestrzeni Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 05-11-2024 Szanowni Państwo Ministrowie, w związku ze zgłoszeniami ze strony społecznej w moim biurze poselskim uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytania: 1. Czy ministerstwo pracuje nad wprowadzeniem regulacji mających na celu ograniczenie dostępu osób niepełnoletnich do stron internetowych oferujących losowanie skrzynek z wirtualnymi przedmiotami poprzez obowiązek weryfikacji wieku użytkowników analogiczny do wymogów stosowanych wobec legalnych bukmacherów w Polsce? 2. Czy ministerstwo planuje współpracę z operatorami internetowymi oraz platformami płatności w celu blokowania transakcji finansowych na stronach hazardowych, które nie spełniają polskich wymogów prawnych dotyczących weryfikacji wieku? 3. Czy ministerstwo zamierza wdrożyć system edukacyjny lub zorganizować kampanie informacyjne skierowane do rodziców i młodzieży mające na celu uświadomienie ryzyka finansowego oraz psychologicznego związanego z korzystaniem z takich stron? Z poważaniem Marcin Józefaciuk

Odpowiedź na interpelację w sprawie weryfikacji wieku w cyberprzestrzeni Odpowiedź na interpelację nr 6020 w sprawie weryfikacji wieku w cyberprzestrzeni Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 27-11-2024 Szanowny Panie Pośle, odpowiadając na Pana interpelację, uprzejmie informuję, że bezpieczeństwo dzieci i młodzieży, w tym także bezpieczeństwo cyfrowe, dla Ministra Edukacji ma znaczenie priorytetowe. Minister Edukacji współpracuje z Ministrem Cyfryzacji w wielu obszarach, związanych z szeroko rozumianą cyfryzacją, w tym w obszarze cyberbezpieczeństwa. Jednak kwestia przygotowania i wdrożenia regulacji prawnych w zakresie weryfikacji w cyberprzestrzeni wieku użytkownika jest właściwością Ministra Cyfryzacji. Kwestia profilaktyki uzależnień, świadomości zagrożeń i konsekwencji prawnych prowadzonej aktywności w Internecie została uwzględniona w przyjętej przez rząd we wrześniu 2024 r. „Polityce Cyfrowej Transformacji Edukacji” (PCTE). W dokumencie, w rozdziale dotyczącym cyfrowego bezpieczeństwa, wskazano również, że celem działań w obszarze edukacji jest sprawienie, by użytkownik Internetu rozumiał i krytycznie oceniał różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzystał np. z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych oraz miał świadomość zagrożeń związanych z dostępem do określonych treści, a także istnienia narzędzi ograniczających ich dostępność. PCTE wskazuje także, ze jednym z celów działań ma być świadomość użytkowników o konieczności zachowania higieny korzystania z urządzeń cyfrowych, w tym smartfonów. Wśród wskazanych w PCTE działań do zrealizowania w obszarze cyfrowego bezpieczeństwa można wymienić: Wspieranie nauczania o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie. Opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Opracowanie zasad systematycznego przeprowadzenia szkoleń dla nauczycieli i rodziców w zakresie cyberbezpieczeństwa. Jako podmioty współpracujące przy realizacji tych zadań wskazano m.in. Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Cyfryzacji, Naukową i Akademicką Sieć Komputerową, czy Instytut Badań Edukacyjnych, ale PCTE wskazuje, aby do realizacji planowanych w niej działań zaangażować wszystkich interesariuszy systemu edukacji, w tym organizacje pozarządowe, instytucje kultury, czy jednostki samorządu terytorialnego. Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że tak zwane lootboxy są częścią rozgrywki w grach komputerowych. Jest to stosunkowo nowy element gier, który został krytycznie przyjęty także przez środowisko graczy. Na stronie internetowej Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, które jest wyspecjalizowaną agendą Ministra Zdrowia, dostępne są rekomendacje Raportu z realizacji badania „Czynniki ryzyka rozwoju zaburzeń hazardowych wśród graczy w gry komputerowe online i offline (w tym gry typu Pay2Win)”. Celem przeglądu literatury była identyfikacja badań nad związkami między graniem w gry komputerowe online i offline (w tym w gry typu Pay2Win) a występowaniem zaburzeń hazardowych. Raport może posłużyć do spełnienia jednej z jego rekomendacji, tj. opracowania strategii profilaktycznej podnoszącej świadomość, informującej i edukującej na temat hazardu i zaburzeń hazardowych oraz związków z graniem w gry wideo. Operatorzy gier muszą położyć większy nacisk na odpowiedzialność społeczną za strategie marketingowe, których celem jest sprzedaż gier oraz zachęty do zakupów w grze. Niestety gry klasyfikowane i sprzedawane pod szyldem „gry” mogą zawierać wiele podstawowych elementów tradycyjnych gier hazardowych i mogą przyczynić się do zwiększenia populacji graczy z problemami. Problematyka lootboxów została dostrzeżona przez Parlament Europejski w kontekście wpływu na funkcjonowanie jednolitego rynku i prawa ochrony konsumenta (dziedzina gier hazardowych nie jest objęta harmonizacją w UE), jako że mierzą się z nią również inne państwa członkowskie UE. W rezolucji z dnia 18 stycznia 2023 r. w sprawie ochrony konsumentów w grach wideo online: podejście z perspektywy jednolitego rynku europejskiego (2022/2014(INI)5 Parlament Europejski m.in. zaapelował o większą przejrzystość ze strony twórców gier wideo w odniesieniu do prawdopodobieństwa w przypadku mechanizmów typu lootbox, w tym o informowanie prostym językiem o tym, jak funkcjonują algorytmy (pkt 22), a także wezwał Komisję do przedstawienia wniosku ustawodawczego, który dostosuje obecne unijne prawo ochrony konsumentów w odniesieniu do gier wideo online, lub do przedstawienia odrębnego wniosku ustawodawczego w sprawie gier wideo online, aby ustanowić zharmonizowane europejskie ramy regulacyjne zapewniające wysoki poziom ochrony konsumentów, w szczególności dzieci i młodzieży (pkt 27). Parlament Europejski uważa, że we wnioskach tych należy ocenić, czy w celu ochrony małoletnich, uniknięcia fragmentacji jednolitego rynku i zapewnienia konsumentom takiego samego poziomu ochrony, niezależnie od miejsca zamieszkania, należy zaproponować obowiązek domyślnego wyłączania płatności w grach i mechanizmów typu lootbox, czy też zakaz stosowania płatnych skrzynek z tzw. „łupami”. Także Minister Edukacji dostrzega poważny problem tego zjawiska szczególnie biorąc pod uwagę, że dostęp do gier internetowych nie jest w żaden sposób formalnie ograniczony (ze względu na wiek) a dzieci od najmłodszych lat mogą mieć kontakt z grami, których działanie jest oparte na zasadzie gier hazardowych. Problem tego zjawiska ma charakter wielowątkowy, m.in. w kontekście świadczenia usług drogą elektroniczną, stosowania technik nakłaniających do kupowania lootboxów (szczególnie wśród dzieci), a tym samym do uzależniania a w konsekwencji nawet do hazardu, a także problemów finansowych, ochrony praw konsumenta czy przetwarzania danych osobowych. W przestrzeni publicznej trwa obecnie debata a problem jest szeroko analizowany pod kątem przepisów prawa w tym także możliwości ograniczenia zjawiska i zapobiegania jego skutkom. Minister Edukacji wskazuje również, że już teraz tworzenie bezpiecznych i właściwych warunków rozwoju i nauki dla każdego dziecka oraz wczesna profilaktyka, ukierunkowana na wzmacnianie czynników chroniących oraz redukowanie czynników ryzyka, w tym upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o niebezpieczeństwie oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych i sytuacji nadzwyczajnych, jest zadaniem każdego przedszkola i każdej szkoły oraz placówki oświatowej. Profilaktyka realizowana w szkołach została oparta na działaniach uniwersalnych, pozytywnych i adekwatnych wynikających z art. 26 ustawy – Prawo oświatowe [1] , w którym szkoły realizują program wychowawczo-profilaktyczny obejmujący: treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów oraz treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców. Ze względu na fakt, że program wychowawczo-profilaktyczny opracowuje się na podstawie wyników corocznej diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka, to najbliżej pojawiających się nowych zagrożeń, w tym dotyczących funkcjonowania w przestrzeni cyfrowej, jest właśnie szkoła. Ważnym odbiorcą zadań zaplanowanych w ww. programie są rodzice, których obowiązkiem jest wzmacnianie czynników chroniących w procesie wychowania i w profilaktyce domowej. Program wychowawczo-profilaktyczny uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną. Wobec tego rodzice mają istotny wpływ na działania wychowawczo-profilaktyczne realizowane w szkole oraz na inne programy, projekty, przedsięwzięcia, inicjatywy, także te realizowane we współpracy z organizacjami pozarządowymi. Działania wychowawcze i profilaktyczne powinny mieć charakter długofalowy, ponieważ tworzą podstawy całego szkolnego systemu przeciwdziałania zachowaniom problemowym i od nich zależy powodzenie podejmowanych interwencji. Warto zaznaczyć, że jednym z celów podstawy programowej informatyki jest przestrzeganie prawa i zasad bezpieczeństwa, w tym również ocena zagrożeń związanych z technologią i ich uwzględnienie dla bezpieczeństwa swojego i innych. Nauczyciele informatyki mają więc obowiązek włączać tego rodzaju treści do realizowanych przez siebie programów nauczania. Zagadnienia z zakresu bezpieczeństwa mogą i powinny być także omawiane z uczniami na zajęciach z wychowawcą, realizowanych we wszystkich klasach, na wszystkich etapach edukacyjnych. O tym, jakie szczegółowe tematy z zakresu istotnych problemów społecznych: zdrowotnych, prawnych, finansowych, klimatycznych i ochrony środowiska, będą na nich omawiane, decyduje wychowawca w ramach realizacji zadań określonych w programie wychowawczo-profilaktycznym szkoły, mając na uwadze potrzeby konkretnej grupy uczniów, a także kwestie sygnalizowane przez dyrektora szkoły, nauczycieli, rodziców oraz wynikające z aktualnej sytuacji społeczno-zdrowotno-ekonomicznej. Ministerstwo Edukacji Narodowej udostępnia do bezpłatnego pobrania dokument pn. Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i cyfrowego uczniów. To kompendium wiedzy dla ucznia, nauczyciela i rodzica na temat rozpoznawania sytuacji zagrożeń, sposobów reagowania na sytuacje trudne, zasad postępowania, a dla dyrektora także o aktualnych przepisach prawa. Poradnik składa się z 3 części poświęconych różnym aspektom bezpieczeństwa. Ze względu na nowe zagrożenia dokument będzie w przyszłym roku aktualizowany przez zaproszonych specjalistów, w tym z zakresu cyberbezpieczeństwa. Ośrodek Rozwoju Edukacji organizuje różne formy doskonalenia skierowane m.in. do pracowników oświaty, dotyczące programu wychowawczo-profilaktycznego, przeciwdziałania zachowaniom problemowym dzieci i młodzieży oraz upowszechnia dobre praktyki, m.in. w zakładce Wychowanie i profilaktyka znajduje się szereg bezpłatnych materiałów na temat skutecznej profilaktyki uzależnień behawioralnych, m.in. publikacje pn. Zagrożenia w Internecie. Seria materiałów informacyjnych, kampanie społeczne Nie zgub dziecka w sieci oraz badania i raporty np. Przegląd i analiza badań z zakresu e-uzależnień wśród dzieci i młodzieży w Polsce wraz z wnioskami i rekomendacjami w zakresie profilaktyki e-uzależnień. Szkoły mogą korzystać z bazy 29 programów rekomendowanych z zakresu promocji zdrowia, profilaktyki uniwersalnej, selektywnej i wskazującej. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.