Interpelacja w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z udziałem organizacji działających na rzecz ochrony praw człowieka

Interpelacja w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z udziałem organizacji działających na rzecz ochrony praw człowieka Interpelacja nr 6015 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z udziałem organizacji działających na rzecz ochrony praw człowieka Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 04-11-2024 Szanowny Panie Ministrze, w związku z przyjęciem 15 października br. przez Radę Ministrów dokumentu „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030“ zwracam się do Pana z apelem o zwołanie okrągłego stołu z udziałem organizacji społecznych działających na rzecz ochrony praw człowieka. Uważam, że taki dialog jest niezbędny, aby zagwarantować, że polityka migracyjna będzie opracowana w sposób respektujący zasady demokratyczne, ochronę praw człowieka oraz interesy społeczne, uwzględniający potrzeby i perspektywy wszystkich stron zaangażowanych w ten proces. Brak konsultacji społecznych Dokument ten nie był na żadnym etapie konsultowany z organizacjami społecznymi, które od lat zajmują się wsparciem migrantów, uchodźców oraz cudzoziemców, a także od dłuższego czasu apelowały o konieczność przygotowania zintegrowanej strategii migracyjno-integracyjnej. Organizacje te, dysponujące bogatym doświadczeniem, wynikającym z wieloletniej pracy na rzecz osób uchodźczych, wielokrotnie oferowały konkretne i sprawdzone rozwiązania, które mogłyby istotnie przyczynić się do stworzenia skutecznej i sprawiedliwej polityki migracyjnej. Uważam, że pominięcie konsultacji społecznych w procesie opracowywania tego dokumentu stanowi naruszenie fundamentalnych zasad transparentności, partycypacji społecznej oraz demokratycznego stanowienia prawa. Ograniczenia prawa do azylu W odniesieniu do treści dokumentu wyrażam stanowczy sprzeciw wobec zapowiedzianych ograniczeń prawa do azylu. Prawo do azylu jest nieodzownym elementem systemu ochrony praw człowieka, a jego ograniczenie prowadzi do naruszeń fundamentalnych praw osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Ograniczenie to pozostaje w sprzeczności zarówno z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, jak i z umowami międzynarodowymi, których Polska jest zobowiązana przestrzegać, takimi jak: Konwencja genewska, Karta praw podstawowych Unii Europejskiej oraz Konwencja o prawach dziecka. Warto podkreślić, że Polska jako sygnatariusz tych umów międzynarodowych przyjęła na siebie zobowiązanie do przestrzegania międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka, a działania zmierzające do ograniczenia prawa do azylu nie tylko osłabiają międzynarodowy wizerunek Polski, lecz także podważają fundamenty naszej wspólnej odpowiedzialności za ochronę osób najbardziej narażonych na prześladowania i przemoc. Potrzeba rzeczywistej integracji społecznej Pragnę również zwrócić uwagę na błędne podejście do kwestii integracji i spójności społecznej, jakie zostało zaprezentowane w projekcie. Koncepcja integracji, którą promuje ten dokument, przypomina raczej asymilację niż faktyczną integrację społeczną. Integracja powinna polegać na tworzeniu przestrzeni umożliwiającej wszystkim obywatelom, niezależnie od ich pochodzenia, równe uczestnictwo w życiu społecznym oraz korzystanie z praw i wolności w atmosferze wzajemnego szacunku. Dostosowywanie się nowo przybyłych do obyczajowości i kultury kraju przyjmującego powinno odbywać się w sposób naturalny, z jednoczesnym poszanowaniem ich tożsamości, a nie poprzez narzucanie jednoznacznie asymilacyjnych wzorców. Wskazywanie w dokumencie na protesty z imigranckich przedmieść europejskich miast, jako argumentu przeciwko integracji, jest błędnym i uproszczonym ujęciem problematyki. Zjawiska te mają swoje źródło przede wszystkim w długotrwałym wykluczeniu społecznym, dyskryminacji, a także w braku perspektyw i systemowej marginalizacji, a nie w niechęci migrantów do integracji. Apel o zmianę języka debaty publicznej W kontekście obecnej debaty publicznej apeluję również o zmianę języka używanego w dyskusji na temat polityki migracyjnej. Towarzysząca obecnie debacie retoryka antymigracyjna może stanowić poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i godności osób nowo przybyłych. Język ten nie tylko wzmacnia podziały społeczne, ale także prowadzi do stygmatyzacji i przemocy wobec migrantów oraz osób, które udzielają im pomocy. Międzynarodowe organizacje pozarządowe nie powinny być określane przez członków partii uważającej się za obrońców praworządności jako „naiwni zwolennicy otwartych granic“. Są to instytucje świadome złożoności problemu migracji, rozumiejące zarówno zagrożenia, jak i potencjalne korzyści, jakie płyną z efektywnej polityki migracyjnej. Potrzeba nam dziś odpowiedzialnej, empatycznej debaty publicznej, która umożliwi zrozumienie złożonych mechanizmów stojących za migracją oraz uwzględni różnorodne perspektywy, tak aby budować społeczeństwo otwarte, solidarne i oparte na wzajemnym szacunku. Wniosek o rewizję strategii migracyjnej W związku z powyższym apeluję o pilną rewizję przyjętej strategii migracyjnej oraz o podjęcie szerokiego dialogu z kluczowymi interesariuszami, w tym z organizacjami społecznymi, samorządami oraz ekspertami z zakresu migracji i integracji. Polska ma potencjał, aby stworzyć politykę migracyjną, która będzie zarazem skuteczna w zarządzaniu migracją, jak i zgodna z wartościami humanitarnymi oraz standardami demokratycznego państwa prawa. Organizacje społeczne wyrażają gotowość do współtworzenia takiej strategii, dzieląc się swoją wiedzą, doświadczeniem oraz ekspertyzą. Wierzymy, że tylko w dialogu możemy wypracować rozwiązania, które będą odpowiadać na wyzwania współczesności, a jednocześnie będą zgodne z fundamentalnymi zasadami poszanowania godności każdego człowieka. Proszę zatem o odpowiedź na następujące pytania: Czy rząd planuje zorganizować konsultacje społeczne dotyczące strategii migracyjnej? Jeśli tak, kiedy mogłyby się one odbyć? Czy są planowane konsultacje również z organizacjami międzynarodowymi, które mają szeroką wiedzę i doświadczenie w zakresie polityki migracyjnej? Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby zapewnić poszanowanie praw człowieka, w tym prawa do azylu, w kontekście wdrażania nowej strategii migracyjnej? Czy są planowane specjalne szkolenia dla służb granicznych i administracji publicznej w celu zapewnienia przestrzegania praw osób ubiegających się o ochronę międzynarodową? Czy istnieje możliwość uwzględnienia propozycji organizacji społecznych i samorządów w przyszłych dokumentach dotyczących polityki migracyjnej? W jaki sposób rząd zamierza zagwarantować, że głos społeczeństwa obywatelskiego będzie brany pod uwagę przy podejmowaniu kluczowych decyzji w tej dziedzinie? Jakie konkretne kroki podejmie rząd, aby złagodzić retorykę antymigracyjną i promować język wspierający integrację i poszanowanie różnorodności? Czy są planowane kampanie edukacyjne lub informacyjne mające na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat problemów i wyzwań związanych z migracją oraz korzyści płynących z integracji migrantów? Czy rząd przewiduje wprowadzenie konkretnych działań mających na celu wsparcie samorządów lokalnych w procesie integracji migrantów? Jakie środki finansowe i organizacyjne mogą zostać przeznaczone na ten cel, aby umożliwić skuteczną realizację polityki integracyjnej na poziomie lokalnym? Z wyrazami szacunku Marta Stożek Posłanka na Sejm RPp

Odpowiedź na interpelację w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z udziałem organizacji działających na rzecz ochrony praw człowieka Odpowiedź na interpelację nr 6015 w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z udziałem organizacji działających na rzecz ochrony praw człowieka Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 06-12-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 6015 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z udziałem organizacji działających na rzecz ochrony praw człowieka, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności warto zwrócić uwagę na fakt, że jednym z założeń dokumentu „Odzyskać kontrolę. Zachować bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030” [1] są efektywne działania integracyjne podejmowane w dwóch wymiarach: w stosunku do cudzoziemców oraz w stosunku do społeczeństwa przyjmującego. Działania skierowane do polskiego społeczeństwa będą miały w szczególności charakter edukacyjny, dzięki czemu obywatele będą mogli lepiej zrozumieć zmiany wynikające z napływu imigrantów. Powyższe pozwoli nie tylko na kształtowanie i zmianę obecnego charakteru debaty publicznej na temat cudzoziemców oraz imigracji, ale także na zapobieganie jakimkolwiek przejawom rasizmu i ksenofobii. Szczegółowe działania Rządu w przedmiotowym zakresie będą uwzględnione w programie implementacyjnym, nad którym obecnie trwają prace. Jednocześnie należy podkreślić, w kontekście pytań zawartych w niniejszym wystąpieniu, że wszelkie działania podjęte w ramach realizacji założeń do Strategii migracyjnej będą respektowały obowiązujące regulacje, w tym podstawowe prawa człowieka. Zakłada się podjęcie odpowiednich działań w instytucjach państwowych, w tym m.in. w administracji publicznej oraz Straży Granicznej, w celu właściwego i skutecznego realizowania przyjętej Strategii migracyjnej . Jednocześnie, w ramach procedury uzyskiwania ochrony krajowej i międzynarodowej planowane jest wprowadzenie niezależnego mechanizmu monitorującego, z nadrzędną rolą Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Dziecka (w przypadku osób małoletnich). Odnosząc się do kwestii uwzględnienia propozycji organizacji pozarządowych w zakresie problematyki migracyjnej, uprzejmie informuję, że obecnie trwają prace nad powołaniem grupy roboczej przy międzyresortowym Zespole do Spraw Migracji , mającej na celu uwzględnienie głosów krajowych organizacji pozarządowych, zajmujących się szeroko rozumianym obszarem migracji. W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), powyższe zapewni odpowiednią przestrzeń na wzmocnienie współpracy między stroną rządową a sektorem pozarządowym w procesie tworzenia i realizowania obecnej oraz przyszłej polskiej strategii migracyjnej. Jednym z głównych zadań ww. grupy roboczej będzie dyskusja na temat Planu Implementacyjnego Strategii Migracyjnej. W tym miejscu warto nadmienić, że 25 listopada 2024 r. odbyło się wysłuchanie obywatelskie, koordynowane przez Ministrę do spraw Społeczeństwa Obywatelskiego, Panią Adrianę Porowską, w trakcie którego opinie o Strategii migracyjnej przedstawiły m.in. organizacje pozarządowe, pracodawcy i związki samorządowe. Jednocześnie uprzejmie informuję, że więcej danych dotyczących przedmiotowego zagadnienia jest dostępnych na stronie internetowej pod adresem: https://www.wysluchanieobywatelskie.pl Z kolei w nawiązaniu do pytania Pani Poseł o wsparcie samorządów lokalnych w procesie integracji migrantów, pragnę podkreślić, że w ocenie MSWiA samorządy są kluczowym partnerem w realizacji polityki integracyjnej na poziomie lokalnym. Należy zwrócić uwagę na niezastąpioną rolę, jaką odegrały jednostki samorządu terytorialnego w procesie przyjmowania i wspierania uchodźców wojennych z Ukrainy po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na terytorium tego kraju. Warto również nadmienić, że w ramach Programu Krajowego Funduszu Azylu Migracji i Integracji (FAMI) i Celu Szczegółowego 2 (CS2) Legalna Migracja i Integracja zaplanowano szereg działań integracyjnych w formie naborów konkursowych. Dotychczas w ramach CS2 przeprowadzono dwa nabory: ogłoszony 29 marca 2024 r., w trybie ograniczonym, skierowany do jednostek samorządu terytorialnego na szczeblu wojewódzkim; planowany budżet naboru wynosił 432 520 000 zł. Zakres naboru obejmował tworzenie sieci Centrów Integracji Cudzoziemców oferujących wsparcie cudzoziemcom w ramach kompleksowych projektów (działań integracyjnych), realizowanych przez władze lokalne i regionalne w całej Polsce; ogłoszony 15 kwietnia 2024 r., w trybie bezpośredniego przyznania dofinansowania Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, planowany budżet naboru wynosił 15 000 000,00 zł. Zakres naboru obejmował wypracowanie modelu kompleksowego wsparcia instytucji i ich pracowników, realizujących zadania z zakresu integracji cudzoziemców, w tym poprzez działania edukacyjne i sieciujące na rzecz pracowników instytucji działających w ww. obszarze (m.in. powiatowych centrów pomocy rodzinie, ośrodków pomocy społecznej, CIC, itp.). Dodatkowo uprzejmie informuję, że w dniu 4 grudnia 2024 rozpoczął się nabór otwarty na integrację obywateli państw trzecich w Polsce. Jest on realizacją zapisów dokumentu: „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo” Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025 – 2030. Budżet naboru wynosi 60 mln zł. Planowane jest zorganizowanie spotkania informacyjnego dla wnioskodawców, o jego terminie poinformujemy wkrótce. Więcej informacji o trwającym naborze można uzyskać pod tym linkiem: https://www.gov.pl/web/dfe-mswia/fami0201-iz00-00524---integracja-obywateli-panstw-trzecich-w-polsce Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dalej: Strategia migracyjna. Dokument stanowi załącznik do uchwały Rady Ministrów nr 120 z 15 października 2024 r.