Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa polskich wolontariuszy oraz pracowników organizacji humanitarnych działających w rejonach konfliktowych, na przykładzie Damiana Sobóla

Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa polskich wolontariuszy oraz pracowników organizacji humanitarnych działających w rejonach konfliktowych, na przykładzie Damiana Sobóla Interpelacja nr 6007 do ministra spraw zagranicznych w sprawie bezpieczeństwa polskich wolontariuszy oraz pracowników organizacji humanitarnych działających w rejonach konfliktowych, na przykładzie Damiana Sobóla Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 04-11-2024 Szanowny Panie Ministrze, śmierć pana Damiana Sobóla, obywatela Rzeczypospolitej Polskiej, który zginął 1 kwietnia 2024 roku w Strefie Gazy, budzi głęboki niepokój społeczny oraz rodzi zasadnicze pytania dotyczące przebiegu wydarzeń i reakcji organów państwowych. Okoliczności tej tragedii wymagają dokładnego zbadania, pełnej transparentności oraz wyciągnięcia konsekwencji wobec osób odpowiedzialnych. Pan Damian Soból był zaangażowanym wolontariuszem działającym na rzecz pomocy humanitarnej w jednym z najbardziej niebezpiecznych obszarów świata, co czyni jego śmierć jeszcze bardziej dotkliwą i wymaga adekwatnej reakcji ze strony polskich władz. Kontekst międzynarodowy i krajowy Konflikty zbrojne, zwłaszcza te o skomplikowanej naturze, jak sytuacja w Strefie Gazy, stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa pracowników humanitarnych. Odpowiedzialność za zapewnienie ochrony obywatelom RP, którzy angażują się w misje humanitarne, spoczywa na państwie polskim. W tym kontekście kluczowe jest, aby Ministerstwo Spraw Zagranicznych podejmowało zdecydowane i skuteczne działania mające na celu wyjaśnienie wszystkich aspektów tej sprawy. Społeczeństwo musi mieć pewność, że państwo polskie aktywnie działa na rzecz ochrony życia i praw swoich obywateli, niezależnie od miejsca ich pobytu. Incydent, w wyniku którego pan Soból poniósł śmierć, niesie poważne implikacje zarówno na płaszczyźnie międzynarodowej, jak i krajowej. Na arenie międzynarodowej budzi pytania dotyczące przestrzegania międzynarodowych norm ochrony misji humanitarnych, w tym konwencji genewskich i ich protokołów dodatkowych, które mają gwarantować ochronę wolontariuszom i cywilom w strefach konfliktu. Jednocześnie ukazuje potrzebę wzmocnienia współpracy dyplomatycznej z władzami Izraela w celu zagwarantowania sprawiedliwego postępowania oraz poszanowania prawa międzynarodowego. Na płaszczyźnie krajowej incydent ten podważa adekwatność mechanizmów wsparcia i ochrony polskich obywateli działających w strefach konfliktu, a także wskazuje na konieczność przeglądu procedur informacyjnych i działań podejmowanych przez polskie instytucje w obliczu takich wydarzeń. Niezbędne jest nie tylko aktywne monitorowanie śledztwa, ale również wdrożenie systemowych działań mających na celu zapewnienie pełnej ochrony i bezpieczeństwa dla osób zaangażowanych w misje humanitarne. Znaczenie działalności humanitarnej Chciałabym podkreślić, że działalność humanitarna, w którą zaangażowany był pan Damian Soból, jest symbolem odwagi i poświęcenia na rzecz budowania pokoju i wspierania cywilów dotkniętych konfliktami zbrojnymi. Tego typu działalność buduje pozytywny wizerunek Polski jako państwa aktywnie angażującego się w rozwiązywanie kryzysów humanitarnych i gotowego do niesienia pomocy najbardziej potrzebującym. Jednak incydenty, takie jak ten, podważają podstawowe zasady prawa międzynarodowego, którego jednym z kluczowych filarów jest ochrona misji humanitarnych i osób niosących pomoc. Atak na konwój humanitarny, w którym uczestniczył pan Soból, stanowi poważne naruszenie prawa międzynarodowego i wymaga stosownej reakcji ze strony polskich władz. Mając na uwadze powyższe, kluczowe jest uzyskanie pełnych informacji na temat działań podjętych przez polskie władze w odpowiedzi na ten tragiczny incydent. W interesie zarówno rodziny zmarłego, jak i społeczeństwa polskiego, leży pełne wyjaśnienie tej sprawy oraz podjęcie wszelkich kroków, które zagwarantują, że osoby odpowiedzialne za tę tragedię zostaną pociągnięte do odpowiedzialności. Polska, jako państwo prawa, ma obowiązek zapewnić, że sprawiedliwość zostanie wymierzona, a prawa jej obywateli będą chronione, nawet w najtrudniejszych okolicznościach. Dlatego też kieruję do Pana Ministra następujące pytania: Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych podjęło działania mające na celu monitorowanie śledztwa w sprawie śmierci Damiana Sobóla? Jeśli tak, to jakie konkretnie kroki zostały podjęte oraz jakie były ich rezultaty? Jakie instytucje były zaangażowane w nadzorowanie procesu śledczego? Czy strona izraelska przeprowadziła śledztwo w tej sprawie? Jeśli tak, to kiedy zostało ono rozpoczęte i jak długo trwało? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych miało dostęp do informacji dotyczących przebiegu śledztwa? Czy strona polska miała możliwość aktywnego uczestnictwa lub wglądu w procedury prowadzone przez stronę izraelską? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych było informowane na bieżąco przez władze Izraela o przebiegu śledztwa? W jakiej formie przekazywane były informacje i czy były one wystarczające z punktu widzenia interesów strony polskiej? Czy ministerstwo zgłaszało jakiekolwiek uwagi lub prośby o dodatkowe informacje dotyczące przebiegu śledztwa? Jakie są wyniki śledztwa prowadzonego przez stronę izraelską? Czy udało się zidentyfikować osoby odpowiedzialne za śmierć Damiana Sobóla? Jakie działania zostały podjęte w celu pociągnięcia ich do odpowiedzialności? Czy polskie władze otrzymały oficjalne wyniki śledztwa? Czy wobec osób odpowiedzialnych za śmierć obywatela RP zostały podjęte kroki prawne? Jeśli tak, to na jakim etapie znajduje się postępowanie sądowe? Czy zapadły już jakiekolwiek wyroki w tej sprawie? Jeśli nie, jakie są przewidywane dalsze kroki oraz prognozowany termin zakończenia postępowania? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych planuje podjęcie dodatkowych działań w celu wyjaśnienia tej sprawy i zapewnienia, że osoby odpowiedzialne zostaną pociągnięte do odpowiedzialności? Jakie konkretne kroki są obecnie rozważane w kontekście pełnego wyjaśnienia tej tragedii oraz zabezpieczenia praw polskich obywateli zaangażowanych w misje humanitarne? Czy polska strona podjęła działania dyplomatyczne mające na celu ochronę praw obywateli RP przebywających za granicą oraz zapobieżenie podobnym incydentom w przyszłości? Czy ministerstwo podjęło kroki mające na celu wzmocnienie bezpieczeństwa polskich wolontariuszy oraz pracowników organizacji humanitarnych działających w rejonach konfliktowych? Czy rodzina pana Damiana Sobóla została poinformowana o możliwości uzyskania odszkodowania lub rekompensaty za jego śmierć? Jakie działania zostały podjęte przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w celu wsparcia rodziny zmarłego oraz jakie formy pomocy zaoferowano? Czy podjęto działania w celu uzyskania odszkodowania od strony izraelskiej? Czy strona izraelska lub inne organizacje międzynarodowe planują wypłatę odszkodowania rodzinie Damiana Sobóla w związku z jego śmiercią? Jakie są przewidywane kroki oraz terminy realizacji tego procesu? Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych monitoruje ten proces oraz jakie działania podejmuje, aby wspierać rodzinę w dochodzeniu odszkodowania? Proszę o szczegółowe odpowiedzi na powyższe pytania, ponieważ sprawa ta budzi poważne obawy społeczne i jest kluczowa dla ochrony praw polskich obywateli za granicą. Pełna transparentność działań rządu jest niezbędna, by zapewnić społeczeństwu zaufanie do instytucji państwowych oraz pewność, że sprawiedliwość zostanie wymierzona. Państwa odpowiedź jest konieczna, aby zagwarantować przejrzystość postępowania, dając rodzinie zmarłego i polskiemu społeczeństwu pewność, że prawa obywateli RP są właściwie chronione, a sprawiedliwość zostanie osiągnięta. Z wyrazami szacunku Marta Stożek Posłanka na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie bezpieczeństwa polskich wolontariuszy oraz pracowników organizacji humanitarnych działających w rejonach konfliktowych, na przykładzie Damiana Sobóla Odpowiedź na interpelację nr 6007 w sprawie bezpieczeństwa polskich wolontariuszy oraz pracowników organizacji humanitarnych działających w rejonach konfliktowych, na przykładzie Damiana Sobóla Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 29-01-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 6007 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie działań, jakie podjęło Ministerstwo Spraw Zagranicznych w kwestii monitoringu śledztwa prowadzonego w następstwie tragicznej śmierci pana Damiana Sobóla, wolontariusza World Central Kitchen, uprzejmie informuję, co następuje. 1 kwietnia 2024 r. doszło do ostrzelania konwoju humanitarnego przez Izraelskie Siły Obrony w wyniku czego zginął obywatel polski pan Damian Soból, woluntariusz organizacji humanitarnej World Central Kitchen. W ataku tym zginęli także obywatele Australii, Kanady, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz Palestyny. W związku z zaistniałą sytuacją 2 kwietnia 2024 r. Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski podjął kontakt z Ambasadorem Izraela Yakowem Liwne oraz swym odpowiednikiem – Ministrem Israelem Katzem przekazując prośbę, by strona izraelska jak najpilniej ustaliła tożsamość Polaka oraz okoliczności jego śmierci. Kolejnego dnia, tj. 3 kwietnia 2024 r. Premier Izraela Benjamin Netanjahu potwierdził ww. informacje oraz zapowiedział przeprowadzenie przejrzystego śledztwa i upublicznienie jego wyników. Strona izraelska wyraziła ubolewanie z powodu tego wydarzenia. Przyznała, że uchybiono procedurom wojskowym i zapowiedziała wyciągnięcie konsekwencji służbowych wobec żołnierzy i oficerów armii izraelskiej biorących udział w akcji. O tych sprawach szeroko informował polski MSZ. W związku z tym zdarzeniem w Strefie Gazy, 20 czerwca 2024 r. Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski podpisał Porozumienie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Międzynarodową Komisją Humanitarną do spraw Ustalania Faktów , jako efekt przyjęcia przez Polskę oferty dobrych usług ww. Komisji. Międzynarodowa Komisja Humanitarna ds. ustalenia Faktów, z siedzibą w Bernie, działa na podstawie art. 90 I Protokołu Dodatkowego do Konwencji Genewskich z 1949 r. dotyczącego ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych. Komisja podjęła się, w ramach dobrych usług, przygotowania sprawozdania dla strony polskiej dot. ustalenia faktów związanych z tym zdarzeniem i potwierdzenia obowiązującego międzynarodowego prawa humanitarnego. Komisja w trakcie swoich działań kierowała się zasadami międzynarodowego prawa humanitarnego na podstawie art. 90 ust. 2 pkt c (ii) I Protokołu Dodatkowego o treści: Komisja jest właściwa do ułatwiania, przez ofiarowanie swych dobrych usług, powrotu do przestrzegania postanowień Konwencji Genewskich i I Protokołu Dodatkowego. W takim przypadku nie jest wymagana zgoda wszystkich stron konfliktu zbrojnego na działania Komisji. Sprawozdanie końcowe Komisji zostało przekazane Stronie polskiej dnia 18 października 2024 r. Ma ono charakter poufny. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, zgodnie z ww. Porozumieniem, przygotowało Stanowisko Rządu (opatrzone klauzulą „zastrzeżone”), które dnia 6 grudnia 2024 r. zostało przyjęte przez Radę Ministrów. Obecnie trwają działania dotyczące zniesienia przedmiotowej klauzuli oraz przekazania Komisji ww. stanowiska Rządu. Zgodnie z punktem 3 ww. porozumienia ustalenia i zalecenia Komisji, będą mogły być podane do wiadomości publicznej, po uprzednim uzgodnieniu między Rządem RP a Komisją. Zapoznanie się z treścią Raportu jest możliwe w siedzibie MSZ, po uprzednim umówienia spotkania oraz okazaniu poświadczenia bezpieczeństwa uprawniającego do dostępu do informacji zastrzeżonych. 26 listopada 2024 r. sprawa śmierci pana Damiana Sobóla została oficjalnie podniesiona w trakcie konsultacji Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Andrzeja Szejny z Zastępcą Ministra Spraw Zagranicznych Państwa Izrael, Dyrektor Polityczną panią Alizą Bin Noun. Wiceminister Szejna przekazał podczas rozmowy że oczekiwaniem Państwa Polskiego jest ukaranie winnych śmierci pana Sobóla oraz uzyskanie odszkodowania dla jego rodziny. Podczas sesji OBWE 6 grudnia 2024 r. na Malcie Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski w rozmowie z Ministrem Spraw Zagranicznych Izraela Gideonem Sa’arem poprosił ponownie o przekazanie pełnej informacji w sprawie śledztwa. Szef MSZ wskazał jak wielkie znaczenie dla stosunków polsko-izraelskich ma wyjaśnienie tej sprawy i przekazanie zadośćuczynienia rodzinie i bliskim polskiej ofiary. Minister SZ Izraela Sa’ar przekazał, że izraelskie MON wciąż prowadzi postępowanie w tej sprawie, wykluczył także wypłaty odszkodowania rodzinom zabitych woluntariuszy. Postulaty przeprowadzenia przejrzystego postępowania karnego, opublikowanie jego wyników oraz ukaranie winnych w postępowaniu karnym jest niezmiennie przekazywane stronie izraelskiej w ramach spotkań i konsultacji dwustronnych, zarówno na szczeblu politycznym jak i roboczym. Polskie MSZ pozostaje w kontakcie z placówkami państw, których obywatele zginęli w tym ataku. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu