Interpelacja w sprawie planów i prac dotyczących wprowadzenia nowego przedmiotu - edukacja zdrowotna

Interpelacja w sprawie planów i prac dotyczących wprowadzenia nowego przedmiotu - edukacja zdrowotna Interpelacja nr 5988 do ministra edukacji w sprawie planów i prac dotyczących wprowadzenia nowego przedmiotu - edukacja zdrowotna Zgłaszający: Dariusz Piontkowski Data wpływu: 04-11-2024 W opinii publicznej pojawiły się informacje, że w resorcie trwają prace nad wprowadzeniem nowego przedmiotu edukacja zdrowotna, który ma się pojawić w szkołach podstawowych i średnich już w przyszłym roku szkolnym. Pojawiają się w związku z tym pytania o celowość wprowadzania nowego przedmiotu, gdyż dotąd argumentowano, że takie treści realizowane są w ramach kilku przedmiotów realizowanych w szkołach oraz w trakcie zajęć prowadzonych przez wychowawców. Ze strony części rodziców pojawiają się także obawy dotyczące treści, które mogą być przekazywane w jego ramach. W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: Czy istnieją już założenia programowe i cele edukacyjne nowego przedmiotu? Jakie aspekty edukacji zdrowotnej mają być objęte programem nauczania i na jakim poziomie nauczania? Czy wprowadzenie nowego przedmiotu spowoduje zmiany podstaw programowych innych przedmiotów? Jaki ma być przewidywany wymiar godzin nauczania edukacji zdrowotnej? Czy będzie to przedmiot obowiązkowy dla wszystkich uczniów? Jakie są przewidywane etapy wdrażania nowego przedmiotu w systemie edukacji? Czy są planowane fazy pilotażowe, czy od razu przewiduje się pełne wprowadzenie przedmiotu do szkół na wszystkich poziomach? W jaki sposób ministerstwo planuje przygotować kadrę nauczycielską do nauczania przedmiotu edukacja zdrowotna? Czy nauczyciele dotąd pracujący w szkole będą mogli prowadzić takie zajęcia, czy potrzebne będą dodatkowe szkolenia lub kursy dla zdobycia kwalifikacji? Ile według MEN będzie kosztować wdrożenie przedmiotu edukacja zdrowotna? Czy odpowiednie środki zostały zabezpieczone w budżecie państwa? Jakie są przewidywane efekty wprowadzenia przedmiotu edukacja zdrowotna w polskim systemie edukacji? W jaki sposób ministerstwo zamierza monitorować i oceniać skuteczność tego przedmiotu?

Odpowiedź na interpelację w sprawie planów i prac dotyczących wprowadzenia nowego przedmiotu - edukacja zdrowotna Odpowiedź na interpelację nr 5988 w sprawie planów i prac dotyczących wprowadzenia nowego przedmiotu - edukacja zdrowotna Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 27-11-2024 Szanowny Panie Pośle, poniżej zamieszczam odpowiedzi na przesłane pytania. Ad 1. Projekt podstawy programowej edukacji zdrowotnej został skierowany do konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych 31 października br. Informacja o skierowaniu projektów nowelizacji rozporządzeń Ministra Edukacji zmieniających podstawę programową w tym zakresie została również zamieszczona w komunikacie na stronie internetowej ministerstwa https://www.gov.pl/web/edukacja/edukacja-obywatelska-i-edukacja-zdrowotna---projekty-rozporzadzen-ministra-edukacji-skierowane-do-konsultacji-publicznych oraz w serwisie Rządowego Centrum Legislacji. Ad 2-3. Wprowadzenie nowego przedmiotu edukacja zdrowotna wynika z potrzeby wyposażenia uczniów w wiedzę, umiejętności i kompetencje społeczne, które pozwolą na trafne rozpoznanie potrzeb zdrowotnych oraz nakierują na podejmowanie odpowiednich działań profilaktycznych czy naprawczych, które będą skupiały się na identyfikacji problemów i ich rozwiązywaniu. Zgodnie z założeniami przedmiotu, pojęcie zdrowia jest traktowane szeroko i odnosi się do wszystkich sfer funkcjonowania: zdrowia fizycznego, psychicznego, seksualnego, społecznego i środowiskowego na wszystkich etapach życia. Nowy przedmiot zastąpi dotychczasowe, nieobowiązkowe zajęcia pn. wychowanie do życia w rodzinie. Ponadto, planowane są również związane z tym zmiany w podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie wychowania fizycznego. Przedmiot - edukacja zdrowotna – będzie realizowany począwszy od roku szkolnego 2025/2026: w klasach IV-VIII szkoły podstawowej (po 1 godz. w klasach IV-VII, a w klasie VIII 1 godz. w I półroczu), w klasach I-III szkół ponadpodstawowych (liceum ogólnokształcące, technikum, branżowa szkoła I stopnia) – 2 godz. w cyklu kształcenia. Ad 4. Odnosząc się do kwestii kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, uprzejmie informuję, że są one uregulowane w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli [1] . Przepisy ww. rozporządzenia stanowią o wymaganym od nauczycieli poszczególnych typów szkół i placówek poziomie wykształcenia, zakresie przygotowania merytorycznego oraz wymaganiach dotyczących przygotowania pedagogicznego. Przygotowanie merytoryczne musi obejmować treści nauczania określone w podstawie programowej przedmiotu, do nauczania którego nauczyciel jest zatrudniany. W ten sposób określane są kwalifikacje do większości przedmiotów występujących w podstawie programowej kształcenia ogólnego i kształcenia w zawodzie. W przypadku przedmiotów lub zajęć, do nauczania których wymagania są inne niż wskazane wyżej w rozporządzeniu, określone są przepisy odrębne. W najbliższym czasie planowane jest przygotowanie projektu nowelizacji ww. rozporządzenia polegającej m.in. na określeniu kwalifikacji wymaganych od nauczycieli edukacji zdrowotnej. Zakłada się, że poza nauczycielami, którzy ukończyli studia lub studia podyplomowe w zakresie edukacji zdrowotnej i posiadają przygotowanie pedagogiczne, kwalifikacje do nauczania przedmiotu edukacja zdrowotna będą posiadali także nauczyciele biologii, przyrody, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie, psychologowie. Niezależnie od projektowanych zmian legislacyjnych Minister Edukacji zamierza zlecić wybranym uczelniom - w trybie przepisów art. 464 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce [2] - organizację kwalifikacyjnych studiów podyplomowych dla nauczycieli w zakresie edukacji zdrowotnej. Obecnie przygotowywane są materiały służące organizacji takich studiów i planowana sieć uczelni, które je poprowadzą. Sieć ta powinna gwarantować nauczycielom równomierny - na terenie całego kraju - dostęp do studiów. Uczelnie, które podejmą się organizacji ww. studiów będą zobowiązane realizować je zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela [3] . Przepisy te umożliwiają organizację kwalifikacyjnych studiów podyplomowych dla nauczycieli posiadających już uprawnienia do nauczania innego przedmiotu. Program studiów powinien zapewnić przygotowanie merytoryczne i metodyczne do nauczania edukacji zdrowotnej . Ww. studia będą finansowane z budżetu Ministra Edukacji i będą bezpłatne dla nauczycieli. Ministerstwo Edukacji zaplanowało w swoim budżecie środki finansowe na ten cel. Wysokość środków zaangażowanych na realizację zadania będzie zależała od liczby uczelni, które podejmą się prowadzenia studiów i będzie możliwa do podania po zakończeniu ustaleń z uczelniami w tej sprawie. Uczelnie mogą prowadzić kwalifikacyjne studia podyplomowe w zakresie edukacji zdrowotnej także odpłatnie, a koszt udziału w nich nauczycieli może być dofinansowany w części lub w całości ze środków wyodrębnianych w budżetach organów prowadzących szkoły, w których nauczyciele są zatrudnieni, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa [4] . Dodać należy również, że publiczne placówki doskonalenia nauczycieli mają obowiązek organizować i prowadzić formy doskonalenia nauczycieli w zakresie wynikającym z ustalonych przez Ministra Edukacji na dany rok szkolny kierunków polityki oświatowej państwa. W roku szkolnym 2024/2025 jednym z kierunków polityki oświatowej państwa jest edukacja prozdrowotna w szkole, w tym kształtowanie zachowań służących zdrowiu, rozwijaniu sprawności fizycznej i nawyku aktywności ruchowej oraz nauki udzielania pierwszej pomocy. Ustalenie przez Ministra Edukacji kierunku polityki oświatowej stanowi – wynikające z przepisów prawa – zobowiązanie dla publicznych placówek doskonalenia do organizowania doskonalenia w tym zakresie. Placówki mają zatem obowiązek organizowania w tym roku szkolnym form doskonalenia adresowanego przede wszystkim do nauczycieli biologii, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie, psychologów w zakresie prowadzenia zajęć edukacji zdrowotnej. Podobne rozwiązania – dotyczące zarówno zamawiania w uczelniach studiów podyplomowych jak i ustalania kierunków polityki edukacyjnej – planowane są na kolejne lata szkolne. Ponadto na prowadzonej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej https://zpe.gov.pl , będą dostępne bezpłatne e-materiały w tematyce edukacji zdrowotnej. Ad 5. Szacuje się, że wprowadzenie przedmiotu edukacja zdrowotna (w wymiarze 36 godzin w roku szkolnym [5] ) oraz zaprzestanie nauczania w przedmiotu wychowanie do życia w rodzinie (w wymiarze 14 godzin w roku szkolnym) spowoduje skutki finansowe w wysokości około 115 mln zł w roku 2025. Ad 6. W zgodnej ocenie Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa Sportu i Turystyki konieczne jest zapewnienie wszystkim uczniom, na odpowiednim etapie edukacji, dostępu do rzetelnej wiedzy na temat szeroko rozumianego zdrowia w formie odrębnego, obowiązkowego i holistycznie ujmującego problematykę zdrowia przedmiotu, którego celem będzie również kształtowanie postaw i umiejętności w zakresie systematycznego monitorowania zdrowia i stosowania podstawowej profilaktyki zdrowotnej. W świetle pogarszających się wskaźników zdrowia całej populacji, istotne są systemowe działania edukacyjne, mające na celu rozwijanie umiejętności troski o holistycznie rozumiane zdrowie. Edukacja zdrowotna to wieloetapowy, wielopłaszczyznowy i interdyscyplinarny proces prowadzący do budowania tzw. „alfabetyzmu zdrowotnego”, czyli wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych pozwalających na trafne rozpoznawanie potrzeb zdrowotnych własnych i otoczenia oraz podejmowania odpowiednich działań naprawczych czy profilaktycznych. Szkoła pełni w tych działaniach szczególną rolę. Nauczyciele, wspierając w tym zakresie obowiązki rodziców, powinni zmierzać do tego, aby uczniowie rozwijali świadomość zdrowia i kompetencje, niezbędne do utrzymania zdrowia fizycznego, psychicznego, społecznego i seksualnego, w tym w szczególności poprzez aktywność fizyczną, zdrowe odżywianie, higienę osobistą i sen, redukowanie stresu, budowanie pozytywnych relacji społecznych, rodzinnych i partnerskich, unikanie zagrożeń i zachowań ryzykownych oraz dbałość o zdrowe i bezpieczne środowisko życia. Kluczowe jest tu wykorzystanie aktualnej wiedzy opartej na dowodach naukowych oraz wieloletnich doświadczeń z realizacji edukacji i profilaktyki zdrowotnej w Polsce oraz z innych krajów. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Dz. U. poz. 2102 [2] t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 453 [4] art. 70a ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986) [5] Z zastrzeżeniem V klasy ogólnokształcącej szkoły baletowej, oraz VIII klasy szkoły podstawowej oraz poznańskiej szkoły chóralnej, w których wymiar nauczania w wymiarze rocznym wynosi 18 godzin.